مرکز آفریقا در آستانه جنگ

نیروهای سازمان ملل به ظاهر برای دفاع از این شهر ساحلی و ممانعت از ورود شورشیان در آنجا حضور داشتند. پیش از ورود گروه‌های شورشی به شهر گوما نیروهای ارتش ملی نامنظم و از هم پاشیده کنگو از آن فرارکرده بودند.

سخنگوی شورشیان ضمن خوشامدگویی به دوستانشان، نام این گروه شورشی را (ام 23) اعلام کرد. همزمان جمع زیادی در آن طرف مرز، در داخل کشور روآندا مشغول هلهله و شادی برای پیروزی شورشیان بودند.

در حال حاضر خطر بروز یک جنگ جدید منطقه آفریقای مرکزی را که بسیار آشفته و نیز سرشار از منابع معدنی است، تهدید می‌کند. این منطقه از سال 1998 تا 2003 مرگبارترین مناقشات قومی از زمان جنگ جهانی دوم به بعد را تجربه کرده است.

اکنون ماهیت واقعی گروه (ام 23) و ارتباط آن با روآندا آشکار شده است. این گروه هفت ماه قبل پدید آمده و نامش را از معاهده امضا شده ودر عین حال شکست خورده صلح در 23 مارس 2009 گرفته است.

این شورشیان که حدود 1500 نفر هستند ادعا می‌کنند درصددند کشور را از دست رژیم فاسد حاکم بر کینشاسا پایتخت کنگو آزاد کنند. کنگو یکی از کشورهای بزرگ آفریقاست.

روآندا هرگونه ارتباط با گروه (ام 23) را انکار و اتهامات مبنی بر این‌که این کشور از گروه (ام 23) به عنوان یک نیروی جانشین برای بی‌ثبات‌کردن همسایه بزرگش استفاده می‌کند را بشدت رد می‌نماید.

در حال حاضر انکار‌های روآندا اعتبار خود را از دست داده است و شورای امنیت سازمان ملل با استناد به تحقیقات بازرسان این سازمان ضمن محکوم نمودن اشغال شهر گوما توسط شورشیان از جزئیات دخالت روآندا در این شورش‌ها و نیز از جذب نیرو و حمایت‌های مالی و اطلاعاتی و پشتیبانی مستقیم نظامی روآندا از این گروه پرده برداشته است.

 ناظران سازمان ملل نیروهای روآندا را در حالی که مشغول جنگ در کنار گروه (ام 23) در دو عملیات اخیر بوده‌اند شناسایی کرده‌اند. اهداف گروه (ام 23) که رهبرانش توتسی و با پل کاگامه، رئیس‌جمهور روآندا هم‌نژاد هستند مرموز است.

اعضای این گروه ادعا می‌کنند وعده‌های مقامات کنگو مبنی بر ایجاد شغل و پرداخت پول به آنها عملی نشده است اما به نظر نمی‌رسد علت شروع درگیری‌ها تلاش برای کسب امتیازات داخلی باشد و این منازعه بیشتر حکایت از طرح روآندا برای استقرار هم‌پیمانانش در یک منطقه حائل در شرق کنگو و در دست گرفتن زمام امور آن باشد.

این امر می‌تواند به معنای جدایی استان کیووی شمالی از کنگو باشد. جیسون استیرنس، تحلیگر مسائل منطقه چنین اقدامی را «سیاست عمل انجام شده» می‌نامد: در واقع یعنی وادارکردن وام‌دهندگان بین‌المللی و دولت کنگو به تقاضا از پل کاگامه رئیس‌جمهور روآندا برای حل و فصل بحران؛ بحرانی که بسیاری کاگامه را متهم اصلی آن می‌دانند!

یک میلیون شهروند گوما اکنون در حال زندگی درسایه شهری هستند که خیابان‌های ویران شده آن به علت فعالیت دو کوه آتشفشانی پوشیده از گدازه‌ها​ست.

اردوگاه‌های آوارگان که بازمانده از مناقشات و درگیری‌های گذشته است از سوی گروه‌های مسلح محاصره شده و آنها از همه چیز، از قاچاق سنگ‌های معدنی تا زغال و پنیرسازی مالیات می‌گیرند.

حدود 60 هزار نفر از این پناهندگان با پیشروی نیروهای شورشی از محل آواره شده‌اند و نیروهای پلیس شهر گوما نیز سلاح‌شان را به نیروهای شورشی گروه (ام 23) تحویل داده‌اند.

مواردی از تجاوز به زنان، اعدام و استفاده از کودکان برای مقاصد جنگی از سوی هردو طرف درگیر در جنگ اخیر گزارش شده است.

سازمان ملل و نیروی 6700 نفری این سازمان که در کیووی شمالی مستقرند بار دیگر تحقیر و سر افکنده شده‌اند و این می‌تواند تلویحا به معنای تغییر ماموریت نیروهای این سازمان از مقاومت و جنگ در برابر شورشیان به حفظ و حمایت از غیر نظامیان باشد.

اما اکنون به دلیل حضور روآندا به عنوان عضو غیر دائم در شورای امنیت سازمان ملل که باید پاسخگوی سقوط گوما باشد چنین احتمالی بعید به نظر می‌رسد.

در این مدت گفت‌وگوهایی میان جوزف کابیلا رئیس‌جمهور کنگو و کاگامه به میزبانی کشور اوگاندا انجام شده است و این در حالی است که دولت اوگاندا نیز متهم به حمایت از گروه (ام 23) است. یک راه‌حل برای این بحران می‌تواند تسلیم شدن به درخواست روآندا برای آزادی عمل در شرق کنگو باشد.

بسیاری از دیپلمات‌های غربی که هنوز خاطره شکست در جلوگیری از قتل‌عام‌های سال 1994 روآندا از اذهانشان پاک نشده است احتمالا به سرعت از چنین راهبردی حمایت می‌کنند، اما این راهبرد که تقریبا چهار سال قبل نیز اتخاذ شده بود در 23 مارس بی نتیجه بودنش اثبات گردید.

اکنون سازمان ملل تحریم‌هایی را علیه رهبران گروه (ام 23) تصویب کرده است که باید منتظر ماند و دید که آیا تاثیری روی رهبران شورش در روآندا خواهد گذاشت یا نه؟

منبع: اکونومیست
مترجم: ایرج جودت