شیل گس و آینده بازار گاز جهان

ظهور این فناوری که در حال حاضر از آن به عنوان انقلابی در دنیای انرژی یاد می‌شود، می‌تواند به عنوان چالش اصلی تولیدکنندگان گاز در آینده به حساب آید، زیرا ورود برخی کشورهای تولیدکننده این نوع گاز به بازار انرژی که پیش از این خود بزرگ‌ترین خریداران و مصرف‌کنندگان گاز در جهان به شمار می‌رفتند، معادلات بازار انرژی را به هم خواهد زد.

چند سال پیش، پیش‌بینی‌ها می‌گفت انرژی گاز محور توسعه در آینده خواهد بود و برهمین اساس توسعه طرح‌های ال.ان.جی (فشرده‌سازی گاز طبیعی) در دستور کار تولیدکنندگان و صادرکنندگان گاز قرار گرفت و قراردادهای زیادی در این زمینه منعقد شد، اما تمام وابستگی این قراردادها بر محور ذخایر گازی کشورهای حوزه خلیج‌فارس یا روسیه تعریف شده بود و مجمع کشورهای صادرکننده گاز نیز با تاکید بر محوریت تنظیم بازار و وابستگی جهان آینده به انرژی گاز شکل گرفت، اما اکنون تغییرات اساسی در این پیش‌بینی‌ها و برنامه‌ریزی‌ها ایجاد شده است، به نظر می‌رسد کشورهای صادرکننده نیز درصدد تغییر استراتژی خود در این حوزه هستند تا آنجا که این موضوع در دستور کار اجلاس مجمع کشورهای صادرکننده گاز که فردا در مالابو، پایتخت گینه استوایی برگزار می‌شود، قرار دارد.

از سوی دیگر ورود کشوری مانند آمریکا به دنیای تولید گاز از طریق شیل گس که پیش از این خود بزرگ‌ترین واردکننده ال.ان.جی در جهان به شمار می‌رفت، یکی از بزرگ‌ترین برهم‌زنندگان توازن بازار انرژی گاز است که این مساله بزرگ‌ترین چالش کشورهای صادرکننده گاز خواهد بود.

به اعتقاد تحلیلگران بازار انرژی، آمریکا با ورود به این عرصه و صدور گاز ال.ان.جی به مقاصد کشورهای اروپایی، سعی دارد رونق بازار و تاثیر اقتصادی روسیه در اروپا را کاهش دهد.

چین نیز یکی دیگر از مصرف‌کنندگان عمده انرژی اکنون به جمع تولیدکنندگان شیل گس پیوسته است. بنابر اعلام اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر قابل برداشت شیل گس چین ممکن است به یک تریلیون و 275 میلیارد فوت‌مکعب (36 تریلیون مترمکعب) برسد که این رقم حدود 50 درصد بیش از ذخایر شیل گس آمریکاست.

همچنین طبق گزارش‌های رسمی مراکز بین‌الملل انرژی در حال حاضر هند احتمال دارد دارنده دومین ذخایر بزرگ گاز رسی پس از چین در آسیا باشد.

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند تولید داخلی گاز هند تا سال 2017 میلادی 60 میلیارد مترمکعب در سال باشد که این رقم کمتر از تقاضای 9/127 میلیارد مترمکعبی برآورد شده گاز برای این کشور است. توسعه ذخایر شیل گس هند عامل مهمی در کاهش وابستگی هند به واردات ال ان جی خواهد بود.

با این رویکرد بسیاری از کشورها به دنبال توسعه ذخایر بزرگ گازی حاصل از سنگ‌های رسی خود هستند به طوری که بیش از 120 تریلیون مترمکعب از این نوع ذخایر در آمریکا، 100 میلیارد مترمکعب در روسیه، 70 میلیارد مترمکعب در خاورمیانه، 36 میلیارد مترمکعب در چین و 22 تریلیون مترمکعب از این نوع ذخایر در استرالیا کشف شده است.

از سوی دیگر، قطر، بزرگ‌ترین صادرکننده ال ان جی جهان است که ظرفیت صادرات سالانه 77 میلیون تن ال‌ان‌جی را دارد؛ این کشور در تلاش برای عرضه بخش عمده‌ای از گاز خود به بازار آسیا از طریق امضای قراردادهای بلندمدت با مشتریان گازی در ژاپن، کره جنوبی و بازارهای نوظهوری مانند چین و هند است.اما در پی ورود شیل گس به بازار گاز، وزیر انرژی قطر اعلام کرده که کشورش آماده رویارویی با هرگونه چالش احتمالی حاصل از توسعه ذخایر گاز رسی در جهان است.

در همین حال، افزایش تولید داخلی گاز در آمریکا به دلیل تولید گاز رسی، قیمت‌های گاز در اروپا و آسیا را به کمترین حد رسانده است.لذا تحلیلگران بازار می‌گویند آمریکا تا پایان دهه جاری از یک واردکننده تبدیل به یک صادرکننده بزرگ گاز می‌شود و این امر همراه با توسعه بین‌المللی گازهای رسی در خارج از آمریکا بویژه در چین، آرژانتین و هلند نیز تمام پیش‌بینی‌های قبلی در بازار گاز را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

محمدعلی خطیبی، نماینده ایران در هیات عامل اوپک نیز تاکید داشته ثبات بازار گاز باید با هماهنگی تولیدکنندگان و پیوستن اعضای بیشتر به مجمع کشورهای صادرکننده گاز «GCEF» به صورت اعضای ناظر یا دائم ایجاد شود.

لذا با ورود پدیده شیل گس، هم‌اکنون بازار گاز به مدیریت و یکپارچگی تازه و جدیدی نیاز دارد که باید کشورهای تولیدکننده گاز معادلات خود را براساس این مدیریت جدید تنظیم کنند.