عزاداری محرم در مراغه

به گزارش مهر، آداب و رسوم حاکم بر عزاداری‌های مذهبی سالار شهیدان یکی از دیدنی‌ترین و عرفانی‌ترین مراسم‌ مردم این منطقه است. در این شهرستان مراسم عزاداری با تشکیل دسته‌هایی موسوم به «شاخسی واخسی» آغاز می‌شود.

این مراسم طی ده شب متوالی صورت می‌گیرد و در شب تاسوعا، روز تاسوعا، شب عاشورا و ظهر عاشورا به اوج خود می‌رسد. آذربایجانی‌ها همچنین اعتقاد ویژه‌ای به اطعام از سفره اباعبدالله‌الحسین(ع) دارند و معمولا از غذاهای پخش شده و نذری در این ایام برای بیماران خود تبرک می‌جویند.

افزون بر برنج، آش از دیگر غذاهایی است که مردم در بزرگداشت ایام عزاداری سرور و سالار شهیدان می‌پزند. آش‌ها معمولا بنابر نذر و حاجتی تهیه شده و بین همسایه ها و آشنایان پخش می‌شود.

شربت‌ها و نوشیدنی‌ها بخش دیگری از نذورات این ماه را تشکیل می‌دهد که در محرم‌های مصادف با فصول گرم سال داده می‌شود. شیر داغ برای فصل‌های سرد، خرما، شکرپنیر، لقمه نان و پنیر و سبزی، ساندویچ‌ها، انواع کلوچه‌های محلی و نان‌های روغنی، دلمه، اهری، لقمه کوکو و... از دیگر نذورات مردم در دهه اول ماه محرم، خصوصا روزهای عاشورا و تاسوعاست. نذر شمع، بویژه در روز تاسوعا و شام غریبان نیز از سنت‌های دیرینه مردم مراغه و بسیاری از مناطق آذربایجان شرقی است.

در این ایام آنهایی که نذر کرده‌اند 41 شمع را در 41 مسجد بر می‌افروزند تا نشانه‌ای از روشنی و روشنایی باشد. روشن‌کردن شمع در شهرهای تبریز،‌ مراغه، اهر و مرند رواج دارد و شاید یکی از فلسفه‌های این مساله ایجاد روشنایی در شب‌های تاریک عزاداری و مرثیه‌خوانی باشد.

به تعبیر برخی در شب تاسوعا مردم به صورت نمادین با برافروختن شمع، چادرهای امام حسین(ع) و یارانش را از تاریکی درمی‌آورند. آخرین مراسم دهه اول محرم صبح روز عاشوراست که اغلب مردم مراغه با رفتن به حسینیه حاج‌غفار به یاد بستن آخرین احرام امام‌حسین(ع)‌ حوله سفید بر تن انداخته و در محله‌های قدیمی شهر مشغول عزاداری می‌شوند و پس از آن، آخرین مراسم عزاداری مربوط به روز اربعین مصادف با چهلمین روز شهادت امام حسین(ع)‌ و یارانش است که مراغه‌ای‌ها با رفتن به روستای چکان ، نزد حرم امامزاده ابراهیم با مرثیه‌سرایی و عزاداری یادآور درس‌های قیام حسینی می‌شوند.

روز عاشورا برخی دستجات حسینی در قالب هنر شبیه‌خوانی اقدام به بازسازی صحنه بازگشت بی‌سوار ذوالجناح ـ اسب امام حسین(ع) ـ از میدان جنگ به میان خیمه‌های اهل بیت می‌کنند.

این اقدام که بی‌شباهت به هنر شبیه‌خوانی در کشورمان ایران نیست، مردم عزادار را با بازسازی صحنه‌ای از صحنه‌های روز عاشورا مواجه می‌کند که در این حرکت، اسبی شبیه ذوالجناح در میان دسته‌های عزاداری حرکت داده می‌شود.