دموکرات یا جمهوریخواه

اگرچه در ادوار گذشته اغلب روسای جمهور در آمریکا، توانسته‌اند پس از پایان دور نخست ریاست‌جمهوری، انتخابات دوم را هم ببرند و همچنان در کاخ سفید باقی بمانند اما افرادی همچون «کارتر» و «بوش» پدر هم بوده‌اند که استثنائی بر این قاعده شده‌ و پس از دور نخست، کاخ سفید را ترک گفته‌اند.

این مسأله، در کنار نظام انتخاباتی پیچیده آمریکا و البته رقابت‌های بسیار تنگاتنگ منتهی به این دوره از انتخابات ریاست‌جمهوری، اعتماد به نتایج نظرسنجی‌های منتهی به انتخابات را دشوار کرده و فصل نوینی را پیش روی تحلیلگران سیاست داخلی ایالات متحده گشوده است.

انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده در حالی از ساعات انتهایی امروز آغاز می‌شود که آخرین نظرسنجی‌ها از رقابت بسیار نزدیک- با اختلاف در حد یک الی دو درصد ـ دو نامزد دموکرات و جمهوری‌خواه حکایت دارد، از همین رو پیش‌بینی نتیجه انتخابات بسیار دشوار و فرایند انتخابات برای نامزدها نفس‌گیر شده است.

در مطلب پیش رو، پس از مرور اجمالی نظام انتخاباتی آمریکا، میزان تاثیرگذاری ایالات مختلف این کشور در روند انتخابات و شانس هر یک از نامزدها در ایالت‌های مختلف به تفکیک در نقشه مقابل نشان داده‌ایم.

براساس قانون اساسی ایالات متحده آمریکا، در روز انتخابات مردم هر ایالت در نظام انتخاباتی این کشور به صورت جداگانه و مستقل از ایالت‌های دیگر، نمایندگان سنا (هر ایالت دو سناتور دارد) و افرادی موسوم به الکترال کالج (کالج انتخاباتی) را انتخاب می‌کنند.

تعداد الکترال کالج هر ایالت برابر با تعداد نمایندگان آن ایالت در کنگره فدرال به اضافه دو (که همان تعداد نماینده سنای هر ایالت در سنای فدرال است) است.

تعداد الکترال کالج‌ها ۵۳۸ عدد در کل آمریکا است که هر نامزد برای رسیدن به مقام ریاست جمهوری باید حداقل ۲۷۰ الکترال کالج را کسب کند.

پس از انتخاب اعضای هیات‌های الکترال هر ایالت در روز انتخابات، آنها باید در ایالت‌های خود تشکیل جلسه دهند و از طریق رای مخفی دو نفر را که حداقل یک نفرشان مقیم ایالت آنان نباشد، انتخاب کنند (به عنوان نمایندگان هیات الکترال در جلسه انتخاب رییس‌جمهوری در واشنگتن) و آنگاه فهرستی از افرادی را که رای به آنان داده شده و همچنین تعداد آرای هر یک از آنان را تهیه و پس از امضا و تائید به صورت لاک و مهر شده به مرکز حکومت ایالات متحده و به نام شخص رئیس سنا ارسال کنند.

رییس سنا در حضور نمایندگان سنا و مجلس نمایندگان تمامی تائیدیه‌ها را می‌گشاید و سپس آرا شمارش می‌شود. شخصی که بیشترین تعداد آرا را از کل انتخاب‌کنندگان کسب کند، رئیس‌جمهور می‌شود.

در تاریخ آمریکا تاکنون سه بار فردی به کاخ سفید راه‌یافته که حائز اکثریت آرای مردمی نبوده، اما به دلیل کسب آرای هیات‌های الکترال، به این سمت منصوب شده است.

راترفورد هایس در سال 1876، بنیامین هاریسون ‌ سال 1888 و جورج دبلیو بوش ‌ سال 2000 با بهره‌گیری از چنین شرایطی بر رقبای خود غلبه کردند.

بوش ‌سال 2000 زمانی توانست به کاخ سفید راه یابد که 25 رای هیات الکترال ایالت فلوریدا را از آن خود کرد. با این تعداد آرای بوش از هیات‌های الکترال به 271 رسید و ال گور نامزد دموکرات‌ها به‌رغم 590 هزار رای بیشتر، شکست خورد.

در نظام انتخاباتی آمریکا، ایالت‌های پرجمعیت از نقش و نفوذ بیشتری برخوردار است. ایالت کالیفرنیا با 55 رای الکترال در صدر قرار دارد، پس از آن، تگزاس، نیویورک، فلوریدا، پنسیلوانیا و ایلینویز قرار می‌گیرد.

این مساله موجب شده که توجه احزاب و نامزدهای انتخاباتی همواره به سوی ایالت‌های پرجمعیت‌تر باشد.