هوش مصنوعی در خدمت پزشکی

ابررایانه معروف شرکت آی.بی.ام که واتسون نام دارد، امیدهای زیادی را در حوزه هوش مصنوعی با خود به ارمغان آورده است. یک سال پیش واتسون توانست در یک مسابقه تلویزیونی پرسش و پاسخ در رقابت با حریفان خود ـ که همگی انسان بودند ـ پیروز از میدان بیرون برود. حال این ابررایانه در حال فراگیری راه‌های کمک به پزشکان برای تشخیص بیماری‌هاست.

شرکت آی.بی.ام با همکاری چند بیمارستان در ایالات متحده، قصد تبدیل‌واتسون به یک دستیار پزشکی را دارد. این دستیار پزشکی بویژه در تشخیص سرطان، بسیار کمک حال پزشکان خواهد بود.

روش کار واتسون در مسابقه تلویزیونی پرسش و پاسخ به این صورت بود که سوال‌ها را تحلیل و در پایگاه داده خود ـ که مجموعه‌ای از دایرة‌المعارف‌ها بود ـ جستجو می‌کرد و سپس پاسخ‌های به‌دست‌آمده را رده‌بندی و پاسخی را که رده بالاتری داشت، اعلام می‌کرد. واتسون همین رویکرد را در قبال پرسش‌های پزشکی دارد، اما این بار پاسخ خود را از کتاب‌های پزشکی استخراج می‌کند.

برای آزمودن توانایی فعلی واتسون در تشخیص پزشکی، شرکت آی.بی.ام این ابررایانه را در مسابقه‌ای شرکت داد که هر ساله برای کارآموزان پزشکی برگزار می‌شود. در این مسابقه، واتسون با 188 پرسشی که تاکنون با آنها برخورد نکرده بود، روبه‌رو شد و توانست به نیمی از آنها پاسخ درست دهد. با این‌که این میزان پاسخ درست به عنوان آزمون اولیه واتسون قابل قبول بود، اما با میزان ایده‌آل فاصله زیادی دارد.

واتسون برای افزایش کارایی خود در حال دریافت انبوه اطلاعات پزشکی از پرونده‌های مختلف بیماران متفاوت است. در این صورت، وقتی واتسون با بیمار جدیدی روبه‌رو می‌شود، اطلاعات بیمارانی را با نشانگان یکسان و نیز درمان‌هایی را که موفق‌تر بوده‌اند، جستجو خواهد کرد. به این صورت، واتسون می‌تواند چند تشخیص و درمان احتمالا درست را به پزشکان ارائه دهد. نتیجه این‌که پزشکان می‌توانند از میان چند راه درمانی مختلف ـ که در آن عوامل مختلفی همچون سابقه بیمار و حساسیت او به داروهای مختلف در نظر گرفته شده ـ دست به انتخاب بزنند.

این فناوری بویژه در تومورشناسی بسیار کاربردی خواهد بود، زیرا با وجود حجم زیاد و روزافزون اطلاعاتی که در این حوزه وجود دارد، کار پزشکان برای در نظر گرفتن همه آنها روز به روز دشوارتر می‌شود، اما واتسون می‌تواند براحتی همه این اطلاعات را دریافت کرده و در مواقع لزوم آنها را به پزشکان ارائه کند و در این میان، کاربردی‌بودن هر یک از آنها را نیز در نظر داشته باشد. برخی کسانی که در این پروژه فعالیت دارند، بر این باورند که واتسون می‌تواند بیشترین کمک را در تشخیص و درمان سرطان داشته باشد، زیرا اطلاعات موجود در این زمینه در دنیای پزشکی با سرعتی باورنکردنی در حال افزایش است. یکی دیگر از حوزه‌هایی که واتسون در آن فعال است، بیمه پزشکی است. در حال حاضر برای تائید تقاضای استفاده از بیمه برای موارد خاص، کارشناسان وقت زیادی را صرف بررسی تقاضای ارائه‌شده می‌کنند. پژوهشگران امیدوارند با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده واتسون بتواند طول مدت این فرآیند را به طور قابل توجهی کاهش دهد. آنها همچنین امیدوارند این توانایی‌های واتسون تا سال آینده کاملا عملیاتی شود.