پرهیز از افراط و تفریط

به صورت طبیعی انسان موجودی تعالی‌طلب است، دوست دارد بهتر از گذشتگانش زندگی کند و همچنین هر پدر و مادری آرزو دارد. فرزندانش بهتر از آنها زندگی کنند. تردیدی نیست که باید برای رسیدن به آرزوهای‌مان و تعالی معنوی و مادی‌مان تلاش کنیم؛ اما نباید فراموش کنیم این تعالی پلکانی است که در طول زمان به دست می‌آید، هرچند ما برای تحقق آن باید نهایت تلاش خود را به کار بگیریم، اما شاید در برخی عرصه‌ها برایمان قابل کسب نباشد یا این که حداقل در یک محدوده زمانی قابل کسب نباشد.

در این تردیدی نیست که دولت‌ها در قبال رشد مادی و معنوی مردم‌شان مسئولیت دارند. تردیدی نیست تحولات اقتصادی هنگامی که به ضرر طبقه متوسط رقم می‌خورد، فراتر از آثار منفی مادی، آثار غیرمادی بر جای می‌گذارد که بخش‌های مهمی از آن قابل جبران نیست. تردیدی نیست اشتغال، امنیت شغلی، بیمه و خدمات درمانی با هزینه‌های متناسب حق هر انسانی در هر جای دنیاست؛ اما نباید فراموش کنیم این دستاوردها گام به گام در پله‌های زمان به دست آمده است.

درواقع نیاز داریم این زیرساخت‌ها را توسعه بدهیم. به عنوان مثال، تامین اجتماعی در دوره کنونی دیگر یک مساله مادی نیست، بلکه رخدادی است که با کرامت انسان‌ها و رسیدن به نقطه خودشکوفایی آنها پیوند خورده است و دولت باید در این مسیر نهایت تلاش خود را به کار بگیرد و با مصون نگه داشتن آن از تحولات سیاسی و اقتصادی، شرایط توسعه پایدار را فراهم کند و مهم‌تر از هر چیز دولت برای شکوفایی انسانی اعضای جامعه باید قدرت پیش‌بینی پذیری آینده را به آنها بازگرداند و طبیعی است تحولات تند و تغییرات شتابان، آثار سوء بسیاری بر جای می‌گذارد که شاید تنها یک بعد کوچک آن به مسائل مادی بازگردد و بی‌تردید تاثیری نامطلوب بر شرایط روحی جامعه دارد.

اما از آن سوی در بعد فردی باید بپذیریم اعتدال هنوز کارساز است. اگر بتوانیم خواسته‌های‌مان را اولویت‌بندی و متناسب با آن برنامه‌ریزی کنیم، آن‌گاه فشار کمتری متحمل می‌شویم. هر چند در کشورهای جهان سوم برنامه‌ریزی فردی به دلایل مختلف امری غیرممکن است، اما در هر صورت تنها راهکاری است که می‌تواند به خروج از بن‌بست و کسب آرامش روحی و روانی کمک کند.

توسعه فردی هنگامی رقم می‌خورد که اعتدال در بعد فردی رعایت شود. باید به خاطر بسپاریم فلسفه وجود فناوری و امکانات این است که زندگی انسان را ساده‌تر کند نه این که انسان هر چه بیشتر به آن وابسته شود بدون این که راه خروجی داشته باشد.