اسباب‌بازی یا اسباب مرگ؟

درواقع کودک با اسباب‌بازی‌هایش زندگی می‌کند، درون نقش‌های بازی‌اش جان می‌گیرد و با بازی‌کردن، زندگی را می‌آموزد.

اما این بازی و وسایل بازی‌ها، عاری از خطر نیست، علاوه بر خطرات جسمی که برخی اسباب‌بازی‌های خطرناک برای کودکان به همراه دارد، آسیب‌های فرهنگی و روحی نیز سلامت ذهن کودک را در معرض تهدید قرار می‌دهد.

اگرچه خیلی از خانواده‌ها، این‌گونه تهدیدهای اسباب‌بازی‌ها را نادیده می‌گیرند و حتی طرح این مساله را «لوس‌بازی» می‌دانند، اما معمولا زمانی این اسباب‌بازی‌های خطرناک، حادثه‌ای غیرقابل ترمیم می‌آفریند که بی‌خیال عوارض منفی اسباب‌بازی‌های کودکان هستیم.

کلاهخود، تفنگ، شمشیر، زره و... تنها بخشی از اسباب‌بازی‌های خشنی است که در اغلب اسباب‌بازی‌فروشی‌های کشور به وفور یافت می‌شود، کافی است کودک چند قطره اشک بریزد یا چند جیغ بنفش بزند، در آن صورت بسیاری از خانواده‌ها تسلیم خواسته کودک می‌شوند و سرتاپای کودکشان را مجهز به اسباب‌بازی‌های خشن می‌کنند.

مریم حبیبی، کارشناس روان‌شناسی کودک در همین رابطه به «جام‌جم» می‌گوید: خشونت یک امر اکتسابی است و این پیش‌فرض که برخی کودکان خشن‌تر از بقیه هستند، واقعیت ندارد، درواقع وقتی ما با خرید اسباب‌بازی‌های خشن، روان کودک را برای بروز خشونت مهیا می‌کنیم، نباید توقع داشته باشیم که کودک ما رفتارهای پرخاشگرایانه از خود بروز ندهد.

وی می‌افزاید: البته خرید اسباب‌بازی‌های خشن، تاثیر یکسانی روی همه کودکان ندارد، یعنی درست است که شاید خیلی از بچه‌ها با وجود داشتن اسباب‌بازی‌های خشن، رفتار پرخاشگرانه‌ای از خود بروز ندهند، اما طیف بیشتری از کودکان با در اختیارداشتن اسباب‌بازی‌های خشن، مستعد بروز رفتارهای غیرعادی می‌شوند.

حبیبی با تاکید بر این‌که کودک بدرستی فرق بین بازی و واقعیت را نمی‌داند، عنوان می‌کند: ذهن کودک، قابلیت تشخیص بالایی برای تمایز قائل‌شدن بین محیط بازی و واقعیت ندارد، به همین دلیل کودکی که دور و برش مملو از اسباب‌بازی‌های خشن است، می‌تواند خشونت‌طلب شود و به سایر کودکان آسیب بزند.

وی یادآور می‌شود: نباید این خطر را هم فراموش کنیم که معمولا کودکان خشن، به مرور از جمع دوستانه کودکان طرد می‌شوند و تنهاتر از سایر نونهالان می‌شوند.

بسیاری از والدین ترجیح می‌دهند عروسک را برای دختران و ماشین‌های اسباب‌بازی را برای پسران بخرند.

گرچه شاید برخی خانواده‌ها گمان کنند که خرید جنسیتی اسباب‌بازی برای کودکان، کار درستی است، اما حبیبی بر این باور است که نباید ذهن کودکان را جنسیتی بار بیاوریم.

وی تاکید می‌کند: کودک نباید به زندگی، نگاهی جنسیتی داشته باشد و این تصور که مثلا دختران عروسک را بیشتر دوست دارند یا پسران عاشق ماشین‌های اسباب‌بازی هستند، تصوراتی است که ما با خرید جنسیتی اسباب‌بازی برای کودکان، خودمان به نونهالان تلقین می‌کنیم.

منابع غیررسمی مدعی هستند که بیش از 90 درصد اسباب‌بازی‌های داخل کشور، ساخت کشور چین است، اما حتی اگر نخواهیم آماری حرف بزنیم، می‌توانیم بگوییم که حجم عظیمی از اسباب‌بازی‌های موجود در کشور، به طور مستقیم از کشور چین وارد می‌شود.

اغلب این اسباب‌بازی‌های چینی نیز به طور قاچاق وارد کشور می‌شوند و به همین دلیل گمرگ نمی‌تواند بر واردات بی‌رویه قاچاق اسباب‌بازی نظارتی داشته باشد.

نیما ناصحیان، متخصص شیمی آلی به «جام‌جم» می‌گوید: بسیاری از اسباب‌بازی‌های قاچاق موجود در کشور، آلوده به مواد شیمیایی خطرناک هستند که وجود این مواد موجب شده است هزاران کودک ایرانی به طور ناخواسته در معرض تهدید مستقیم این مواد خطرناک قرار بگیرند.

وی اضافه می‌کند: اغلب اسباب‌بازی‌های ساخت کشور چین که وارد کشور ما می‌شود، از مواد بازیافتی ساخته شده‌اند و در رنگ‌بندی بسیاری از آنها، از مواد شیمیایی خطرناکی استفاده می‌شود که می‌تواند سلامت کودک را به خطر بیندازد.

ناصحیان با اشاره به برخی مواد شیمیایی به‌کار رفته در اسباب‌بازی‌ها تاکید می‌کند: کافی است چند اسباب‌بازی وارداتی را با نحوه انتخاب تصادفی به آزمایشگاه‌ها ببریم و آنها را مورد آزمایش قرار دهیم، در آن صورت می‌بینید که در ساخت اغلب این اسباب‌بازی‌ها، مقادیر بسیار زیادی از مواد شیمیایی همچون آرسنیک، جیوه و سرب استفاده شده است که بسیار مضر هستند.

این متخصص شیمی آلی تصریح می‌کند: حتی در برخی اسباب‌بازی‌های موجود در کشور، ردپای ماده شیمیایی کروم نیز دیده می‌شود که معمولا سازندگان این اسباب‌بازی‌ها از این‌گونه مواد شیمیایی برای رنگ‌کردن اسباب‌بازی‌ها بهره می‌گیرند.

به هــر حال، شایــد توقع زیاده‌خواهانه‌ای نباشد اگر والدین انتظار داشته باشند مسئولان در وهله اول از قاچاق اسباب‌بازی به کشور جلوگیری کنند و در وهله دوم نیز اسباب‌بازی‌های موجود در بازار را از نظر کیفیت و سازگاری با سلامت بدن، مورد کنترل و نظارت دقیق قرار دهند.

معصومه امیری /‌ جام‌جم