چرا اموات روی زمین می‌مانند؟

نگرانی کمبود جا برای دفن اموات تهرانی کم بود، حالا دغدغه حمل‌‌شان هم به آن اضافه شده است؛ انگار تهرانی‌ها باید علاوه بر این‌که به فکر پیش‌خرید قبر برای روز مبادا باشند تا پس از مرگ بی‌جا و مکان نمانند، از این به بعد باید نگران این هم باشند که ممکن است پس از مرگ جسدشان ساعت‌ها روی زمین بماند.

این بار، اختلاف سازمان پزشکی قانونی با شهرداری به قیمت بلاتکلیف ماندن اموات تهرانی تمام شده است.

در حالی که مسئولان سازمان پزشکی قانونی، شهرداری را به کوتاهی در انتقال اجساد متهم می‌کنند، مسئولان شهرداری تهران می‌گویند مشکلی برای حمل و نقل اموات تهرانی ندارند اما نه هر جسدی!

هم اکنون انتقال اجساد اموات تهرانی به دو روش انجام می‌شود؛ اجسادی که با آمبولانس‌های بهشت زهرا(س) منتقل می‌شوند و اجسادی که آمبولانس‌های پزشکی قانونی آنها را به بهشت زهرا(س) می‌رساند. در این میان آنچه موجب اختلاف شهرداری و پزشکی قانونی شده این است که مسئولان پزشکی قانونی می‌گویند سازمان بهشت زهرا(س) در انتقال برخی اموات تهرانی کوتاهی می‌کند.

مسئولان پزشکی قانونی استان تهران می‌گویند هر چند بیشتر اجساد در شهر تهران با آمبولانس‌های سازمان بهشت زهرا(س) منتقل می‌‌شوند، اما اجسادی که مرگ آنها غیرطبیعی تشخیص داده شود، توسط آمبولانس‌های سازمان پزشکی قانونی منتقل می‌شوند، زیرا سازمان بهشت زهرا(س) از انتقال این اجساد شانه خالی می‌کند.

مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران به کمبود نیرو و محدودیت ناوگان آمبولانس‌های این مرکز اشاره می‌کند و می‌گوید: پزشکی قانونی با وجود همه محدودیت‌های نیروی انسانی و کمبود آمبولانس، هر روز حدود 30 جسد را به وسیله هفت آمبولانس فعال برای تعیین علت فوت به مرکز تشخیصی آزمایشگاهی کهریزک منتقل می‌کند.

به گفته بشیر نازپرور، هر چند مطابق بند 13 ماده 55 شهرداری‌ها، وظیفه حمل اموات و انتظام امور آنها به عهده شهرداری‌هاست و در کل کشور به جز تهران این خدمات در حال انجام است، اما اختلاف برداشت از این قانون بین پزشکی قانونی و شهرداری در جابه‌جایی اجساد همچنان پابرجاست.

او توضیح می‌دهد: برداشت شهرداری از این قانون بر این پایه استوار است که قانون به حمل اجساد دارای جواز دفن اشاره دارد و به وضع حمل اجساد بدون مجوز دفن در این قانون اشاره‌ای نشده است، بنابراین ناچاریم این مسئولیت را بپذیریم.

این مقام مسئول پزشکی قانونی این را هم می‌گوید که با وجود اختلافات اداره کل پزشکی قانونی استان تهران و سازمان بهشت زهرا(س)، بعد از تعیین علت فوت، جابه‌جایی از مرکز کهریزک تا بهشت زهرا(س) ‌ با آمبولانس‌های سازمان بهشت زهرا(س) ‌ انجام می‌شود.

شاید شما هم تاکنون یک صحنه تصادف را از نزدیک دیده باشید. ترافیک سنگین خودروهای عبوری و جمعیتی که دور یک جسد حلقه زده‌اند و روی آن پول می‌ریزند؛ جسدی که به گفته رهگذران بیش از یک ساعت است روی زمین افتاده و تنها کاری که برایش انجام شده این که با پارچه‌ای روی جسد را پوشانده‌اند.

یکی از صحنه‌های ناخوشایند در تصادفات منجر به جرح یا فوت یا در مرگ‌های مشکوک، باقی ماندن چند ساعته جسد روی زمین است، که تماشای این صحنه ضمن به هم‌ریختگی و ایجاد ترافیک، موجب آزار روحی و روانی رهگذران می‌شود.

شهروندان از این‌که چرا جمع‌‌آوری و انتقال این اجساد از محل جرم یا هنگام وقوع تصادفات از سطح خیابان به پزشکی قانونی یا بهشت زهرا(س) با کندی انجام می‌شود، گلایه‌مندند.

مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران در پاسخ به دلیل تاخیر حضور آمبولانس‌های پزشکی قانونی در محل تصادف یا محل وقوع مرگ‌های مشکوک می‌گوید: زمان حرکت آمبولانس‌های سازمان پزشکی قانونی که همگی از کهریزک اعزام می‌شوند، بعد از دستور مقام قضایی صورت می‌‌‌گیرد و طبیعی است که زمان حضور آمبولانس‌ها باید از هنگام تماس به بعد در نظر گرفته شود، نه از زمان وقوع حادثه.

نازپرور همچنین تعداد محدود آمبولانس‌های سازمان پزشکی قانونی را نیز در بروز این شرایط مزید بر علت دانسته و می‌افزاید: اگر ابهامات قانونی حضور آمبولانس‌های سازمان بهشت زهرا(س)‌‌ در صحنه‌های مربوط به تصادفات منجر به فوت یا مرگ‌های مشکوک فراهم شود، طبیعی است که رضایت‌مندی مردم فراهم می‌شود و صحنه‌های آزاردهنده پیش چشم مردم کمتر از گذشته می‌شود.

بر اساس ماده 55 قانون شهرداری‌ها، وظیفه حمل و دفن اموات در شهرها بر عهده شهرداری‌هاست؛امواتی که دارای گواهی فوت و جواز دفن پس از مرگ هستند.

هم اکنون روزانه 150 تا 200 جسد دارای گواهی فوت و جواز دفن به بهشت زهرا (س) ‌ به وسیله آمبولانس‌های این سازمان انجام می‌شود که از این تعداد حدود 100 جسد در قبور بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شده و مابقی از مرکز عروجیان سازمان بهشت زهرا(س) به دیگر شهرها منتقل می‌شود.

مسئولان سازمان بهشت زهرا(س) در واکنش به موضوع شانه خالی کردن شهرداری از انتقال اجساد به بهشت زهرا(س) این گلایه را بهانه‌ای بیش نمی‌دانند چون کمتر از سه ماه قبل هم مسئولان سازمان پزشکی قانونی، کمبود نیروی انسانی و آمبولانس برای انتقال اجساد را مطرح کرده بودند.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س) ‌در این باره می‌گوید: واقعیت این است که پزشکی قانونی برای انتقال اجسادی که گواهی فوت برای آنها صادر نشده و مسئولیت آن با خود پزشکی قانونی است، مشکل دارد و این مشکل نیز ارتباطی با وظایف شهرداری ندارد.

اکبر توکلی با تاکید بر این که هیچ‌گونه مشکلی در انجام فرآیند انتقال اجساد دارای گواهی فوت و پذیرش آنها در مرکز عروجیان بهشت زهرا(س) وجود ندارد، موضوع شانه خالی‌کردن شهرداری از انتقال اجساد را غیرواقعی دانسته و می‌گوید: طبق قانون، شهرداری نمی‌تواند اجسادی را که دارای گواهی فوت و جواز دفن نیستند، منتقل و در بهشت زهرا(س) پذیرش کند.

به گفته او، پزشکی قانونی به عنوان مرجع تائید فوت و صادرکننده گواهی دفن، مسئولیت مستقیم را به عهده دارد و هر جسدی که در شهر تهران، گواهی فوت برای آن صادر شود، شهرداری آن را منتقل می‌کند.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س) ​، ادعای وجود مشکل در انتقال اجساد را مربوط به آن دسته از فوت‌های بدون گواهی دفن می‌داند که طبق قانون شهرداری وظیفه و اجازه‌ای در این خصوص ندارد.

توکلی با بیان این که شهرداری به طور میانگین روزانه سه سرویس جهت انتقال اجسادی که در پزشکی قانونی گواهی فوت دریافت کرده‌اند، ارسال می‌کند، توضیح می‌دهد: انتقال تمام اجسادی که دارای گواهی فوت هستند، از سوی شهرداری صورت می‌گیرد؛ حتی در زمان‌های بحرانی و اضطرار بیش از سه سرویس در روز جهت حمل متوفی به پزشکی قانونی اعزام می‌شود.

اگر بخواهیم کمی منصفانه به موضوع نگاه کنیم، شاید به مسئولان سازمان بهشت زهرا(س)‌ هم حق بدهیم که در انتقال اجساد با هر نوع دلیل مرگی تعلل داشته باشند.

فردی که بر اثر تصادف کشته شده، شهروندی که خودش را از بلندی به پایین پرتاب کرده، فردی که در یک درگیری به قتل رسیده و در یک کلام مرگ‌های مشکوک در وهله اول باید به رویت و تائید پزشکی قانونی برسد و پس از بررسی کارشناسی صحنه جرم و صدور گواهی فوت، آن وقت نسبت به انتقال جسد اقدام شود و این همان نکته مبهمی است که پاسخ درستی به ‌آن داده نشده. برای رفع این ابهام این بار با احمد شجاعی، رئیس‌ سازمان پزشکی قانونی کشور تماس گرفتیم.

وی در حالی که تاکید می‌کند قانون به صراحت تکلیف انتقال اجساد را مشخص کرده و این وظیفه بر عهده شهرداری‌هاست، به نکته جالبی اشاره می‌کند. این که سازمان پزشکی قانونی هیچ اختلافی با شهرداری بر سر انتقال اموات ندارد و اگر بحثی هم مطرح شده به دلیل فشاری است که از بابت کمبود ناوگان به پزشکی قانونی برای اعزام به صحنه جرم و انتقال اجساد وارد شده است.

هرچند شجاعی به صراحت پاسخ این پرسش را که چرا پزشکی قانونی از بهشت زهرا(س)‌ توقع دارد اجساد بدون گواهی فوت را هم حمل کند، نمی‌دهد، اما همچنان تاکید می‌کند ما چنین توقعی از مسئولان شهرداری نداریم که اجساد بدون گواهی فوت را حمل کنند و هم‌اکنون برای تمام اجساد حتی با مرگ‌های مشکوک پس از صدور گواهی فوت توسط آمبولانس‌های پزشکی قانونی یا بهشت زهرا حمل می‌شوند.

رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور در حالی تاکید می‌کند هیچ اختلافی بین شهرداری و پزشکی قانونی برای انتقال اموات وجود ندارد که این گفته اظهارنظر چندی پیش مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران را به کلی زیر سوال می‌برد.

هرچند رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور تاکید می‌کند هیچ اختلاف خاصی برای انتقال اجساد وجود ندارد، اما به نظر می‌رسد طرح گاه و بیگاه چنین موضوعاتی جز ایجاد تشویش و ابهام در اذهان عمومی هیچ فایده‌ای نخواهد داشت.