گارانتی در آیینه تاریخ

این کلمه یا همان گارانتی که شاید گاهی با دنیای بیمه اشتراکاتی دارد و اشتباه می‌شود به عنوان یکی از سیاست‌های فروش در کارخانجات صنعتی و تولیدی بخصوص اتومبیل‌سازی و لوازم خانگی پا به عرصه وجود گذاشت و با استفاده از نیاز روانی انسان جهت اطمینان و لذت از خرید جای خود را محکم کرد.

این سوال بسیار مهمی در ذهن اکثر خریداران است که گارانتی از چه زمانی در جهان باب شد؟ و حق خریدار که باید توسط سازنده دستگاه رعایت شود از چه زمانی به رسمیت شناخته شد.

جالب است بدانیم برای اولین بار بیستم جولای 1776 میلادی موضوع گارانتی در قانون بیمه مطرح شد، اما یک دهه بعد یعنی سال 1786 توسط سرجیمز آلن پارک تبدیل به قانونی برای تضمین اجناس تجار شد.

اوایل حضور گارانتی در عرصه تجارت، این ابزار صرفا برای تضمین کالای داخل انبار کشتی‌ها و تجارت دریایی به کار گرفته می‌شد، اما پس از آن و در اوایل قرن بیستم این ابزار علاوه بر دریاها به خشکی نیز راه یافت و با تغییراتی برای محصولات روزمره و صنعتی جامعه بشری روی خشکی نیز به کار گرفته شد.

بنابراین بدون تردید با توجه به رابطه مستقیم بین تولید محصولات و تضمین کیفیت آنها، دوران پس از انقلاب صنعتی را باید زمان پیدایش گارانتی دانست؛ دقیقا زمانی که تولیدات کارخانه‌ها به صورت انبوه وارد بازار شدند و سازندگان کالاها برای یافتن مشتری از هر راهی استفاده می‌کردند تا محصولات خود را بفروشند.

اما باگذشت زمان قانون حفظ حقوق خریداران باعث شد تا این قانون ساده یعنی تضمین کیفیت و عملکرد محصولات کارخانه‌ها کمی تخصصی‌تر و دقیق‌تر شود.

شاید بتوان گفت ابزار گارانتی و تضمین کیفیت محصولات تولیدی در کشورمان هم اکنون تقریبا یک قرن قدمت دارد و ازیکی دو دهه اول قرن حاضر با ساخته شدن کارخانجات صنعتی در ایران و البته محصولاتشان گارانتی به عنوان یکی از حقوق مشتریان شناخته شده است.

به عنوان مثال سال 1321 شمسی (1942 میلادی) این کلمه با ساخته شدن الکتروپمپ و پس از آن محصولات لوازم منزل در کارخانه ارج به عنوان یکی از قدیمی‌ترین کارخانجات تولید لوازم منزل بیشتر به گوش مصرف‌کنندگان ایرانی رسید، اما با ورود محصولات خارجی به کشور این کلمه برایمان آشنا و آشناتر و وارد فرهنگ لغت تجاری ما ایرانیان شد.

از آن پس با رونق صنایع و حضور محصولات داخلی مثل محصولات تراکتورسازی، ایران ناسیونال، کفش ملی و دیگر کارخانجات داخلی در بازار مصرف، گارانتی کاملا ایرانی شد و شکل و شمایلی داخلی به خود گرفت.

اما به جرات می‌توان گفت پس از گذشت تقریبا یک قرن از ورود این کلمه به دایره لغات ما با وجود تصویب قوانین متعدد و گاه متناقض در این زمینه در واقع ضمانت اجرایی این کلمه در پایین‌ترین حد خود قرار دارد.

نمونه بارز این مشکل در صنعت لوازم منزل و خودروسازی ایران کاملا مشهود است که تقریبا باعث بی‌اعتمادی خریداران به این کلمه یعنی گارانتی شده است.

همین خلأ باعث ورود شرکت‌های واسطه‌ای جهت گارانتی کردن محصولات برخی کارخانه‌ها شده است. هرچند این‌گونه شرکت‌ها ی واسطه‌ای خیلی زودتر از ایران در بازارهای خارجی فعالیت می‌کردند، اما این خلأ مجال حضور بیشتری به این قبیل شرکت‌ها را در بازار ایران داد به صورتی که هر روز شاهد ظهور یک نوع گارانتی با شرایطی متفاوت در بازار ایران بخصوص بازار موبایل و لوازم منزل هستیم.

با این حال هنوز هم هیچ تضمینی برای ارائه خدمات آنها نیست، اما بسیاری از کارشناسان این معضل را به دلیل نبود حضور نمایندگی رسمی از طرف شرکت‌های خارجی در ایران عنوان می‌کنند و به واقع هنوز معلوم نیست که پاسخگوی مشکلات فلان محصول خارجی یا حتی داخلی در ایران کدام شرکت گارانتی کننده هست.

چون یک محصول را با چند مدل گارانتی در بازار مصرف خواهیم یافت که واقعا هیچ توجیه و تعریفی برای این چند دستگی در بازار ایران نیست و همین موضوع میان خریداران سردرگم و ناراضی که هنوز هم به دنبال تضمین خریدشان هستند بسیار مشکل‌ساز شده است.

به هر حال با حضور این‌گونه شرکت‌ها این واقعیت که گارانتی صرفا مخصوص وسایل و مصنوعات نوی کارخانه‌ها هست رنگ باخت و بازار مصرف را با پدیده‌ای به نام گارانتی محصولات دست‌دوم نیز آشنا کرد.

این پدیده یعنی گارانتی محصولات دست‌دوم کارخانه‌ها در اوایل قرن 21 به وجود آمد و مصرف‌کنندگان با این خدمات نیز آشنا شدند.

این ابداع جدید باعث رونق تجارت لوازم دست‌‌دوم که هنوز در شرایط خوب و قابل استفاده بودند در کشور فرانسه و رشد فروش خودروهای کارکرده سال‌های 1990 تا 2005 میلادی در این کشور شد بنابراین به دلیل گارانتی‌ شدن خودروهای تولیدی بین سال‌های یاد شده این کشور توانست فروش 4.7 میلیون دستگاه خودروهای کارکرده را به 5.4 میلیون دستگاه برساند. در صورتی که در همین مدت مشابه فرانسه توانسته بود فقط 2.07 میلیون دستگاه خودروی نو را بفروشد.