میمند به جهانی‌شدن می‌اندیشد

روستای صخره‌ای میمند که باید سال‌های گذشته در فهرست آثار جهانی قرار می‌گرفت، بهمن 90 برای اولین‌بار پرونده‌اش از سوی مسئولان میراث فرهنگی استان به یونسکو ارسال شد. با بررسی بازرسان یونسکو در این سفر، سرنوشت نهایی میمند در تیر 91 روشن خواهد شد. میمند این روزها در تب و تاب است؛ تب و تاب جهانی شدن. این را براحتی می‌توان در جای جای این روستای صخره‌ای که در حال آماده شدن برای جلب رضایت بازرسان یونسکو است دریافت؛ بازرسانی که در یکی از همین روزهای شهریور ماه به میمند می‌رسند.

میمند، روستای صخره‌ای کنده شده در دل کوهستان با قدمتی بیش از 12 هزار سال، یکی از روستاهای تاریخی جهان است که هنوز روابط سنتی زندگی در آن جریان دارد و بیشتر ساکنان آن در خانه‌های دستکند خود در دل کوه با ابزارآلات سنتی زندگی می‌کنند و تعامل بی‌نظیری از دوستی میان آدمیزاد و طبیعت سرسخت را به نمایش گذاشته‌اند.

این روستای تاریخی که در 36 کیلومتری شمال شرقی شهرستان شهر بابک در استان کرمان واقع شده است، پیش از این توانسته جایزه جهانی ملینا مرکوری را کسب کند؛ جایزه‌ای که هر دو سال یک‌بار از سوی دولت یونان و با همکاری مجامع فرهنگی بین‌المللی یونسکو و ایکوموس به آثار باستانی‌ای که دارای شرایط و ضوابط فرهنگی، طبیعی و تاریخی منحصر به فرد است، تعلق می‌گیرد، حالا اما خیزهای بلندتری برداشته و می‌خواهد در رقابت با بهترین‌های دنیا جایی برای خود در این فهرست پیدا کند تا هم زیبایی‌ها و شایستگی‌هایش را به رخ جهانیان بکشد و آداب و رسومش را به دنیا بشناساند و هم فهرست یونسکو را غنی‌تر کند.

خیز نخست این حرکت سال گذشته با آماده‌سازی پرونده ثبت جهانی روستا و ارسال آن به سازمان یونسکو برداشته شد. این را مدیر پایگاه پژوهشی میمند به جام‌جم می‌گوید و می‌افزاید: پرونده میمند برای اولین‌بار بهمن سال گذشته به همراه پرونده کاخ گلستان به یونسکو ارسال شد.

مهناز اشرفی یادآور می‌شود: طبق ضوابط یونسکو محتوای این پرونده‌ها مورد بازرسی قرار گرفته و به ارزیاب یونسکو منتقل می‌شود تا هنگام بازدید وی که شهریورماه هرسال اتفاق می‌افتد، با واقعیت مکان مورد نظر تطبیق داده شود.

وی با بیان این‌که این بازدید در همین ماه صورت خواهد گرفت، اما زمان دقیق آن هنوز مشخص نیست، می‌گوید: نتایج حاصل از تائید یا رد پرونده تیر سال آینده اعلام خواهد شد.

البته تکمیل پرونده ثبت جهانی روستای تاریخی میمند و ارسال آن به یونسکو در حالی صورت گرفته است که همانند دیگر نمونه‌های موجود در کشور، موانع و مشکلات بسیاری برسر راه جهانی شدن این اثر وجود دارد؛ مشکلاتی مانند ساخت و سازهای صورت گرفته در سال‌های اخیر توسط مردم و ادارات مختلف در حریم روستا همانند ساختمان شرکت مخابرات، ساختمان آموزش و پروش و بهداشت و نصب تیرهای چراغ برق که به منظر فرهنگی میمند آسیب رسانده است.

هرچند مدیر پایگاه پژوهشی میمند معتقد است: پرونده این روستای تاریخی مورد قبول بازرسان یونسکو قرار خواهد گرفت، چراکه تاکنون بسیاری از موانع موجود رفع شده و سایر موارد باقیمانده نیز در حال پیگیری و برطرف شدن است.

اشرفی با اشاره به تخریب بسیاری از ساخت و سازهای بی‌رویه و ناهمگون، درباره ساماندهی ساختمان‌های اداری موجود در روستا نیز می‌گوید: دو ساختمان مرکز بهداشت و آموزش و پرورش در میمند نیز که ابتدا قرار بود تخریب یا بومی‌سازی شود، اکنون امتیاز بهره‌برداری از آنها به سازمان میراث فرهنگی واگذار شده و علاوه بر همسان کردن نمای آنها با بافت روستا، کاربری آنها نیز تغییر کرده است، به طوری که اکنون مرکز بهداشت بومی‌سازی شده و به یک مرکز اطلاع‌رسانی و موزه‌ای و ساختمان آموزش و پرورش نیز به مرکز تحقیقات و اجتماعات میمند تبدیل شده است.

به گفته وی، از آنجا که جمع‌آوری ساختمان شرکت مخابرات و تیرهای چراغ برق، امری زمانبر خواهد بود، فعلا طرح آن تهیه شده تا در اختیار بازرسان قرار گیرد و در فرصتی مناسب در آینده اقدامات لازم در این زمینه انجام شود.

این کارشناس مسئول با بیان این‌که تمام این اقدامات به جد در حال پیگیری و انجام است، می‌افزاید: اگرچه تا ورود بازرسان یونسکو تمام موانع مورد نظر رفع نخواهد شد، اما همین که کارگاه مرمت فعال و کارها در حال پیگیری است، نظر موافق بازرسان را جلب خواهد کرد و ما امیدوار به ثبت جهانی این اثر هستیم.

معاون فنی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان نیز از تلاش مسئولان محلی و استانی برای رفع این مشکلات خبر می‌دهد و به جام‌جم می‌گوید: روستای تاریخی میمند به دلیل منحصر به فرد بودن در بین روستاهای تاریخی کشور، بکر و دست نخورده بودن و حفظ اصالت خود، شایستگی‌های لازم برای ثبت در آثار جهانی را دارد.

محسن موحدی به ساخت و سازهای بی‌رویه در محوطه روستا به عنوان یکی از موانع ثبت جهانی آن اشاره می‌کند و می‌افزاید: در سال‌های اخیر برخی اهالی روستا از چیچه‌ها (حفره‌های کنده شده در دل کوه) خارج و درون خانه‌های آجرساخت و ناهمگون با بافت صخره‌ای روستا ساکن شده بودند که بسیاری از این خانه‌ها اکنون تخریب و جمع‌آوری شده و فقط مواردی که منطبق با بافت روستا و قابل نماسازی است، باقی مانده است. وی با بیان این‌که آلودگی هوای مناطق اطراف میمند که ناشی از فعالیت مجتمع ذوب‌مس خاتون‌آباد است، احتمالا یکی دیگر از موانع ثبت جهانی خواهد بود،‌ می‌گوید: این مشکل نیز از طریق نصب فیلتر در تاسیسات مجتمع ذوب‌مس خاتون انجام خواهد شد و فرمانداری وعده رسیدگی به این مساله را داده است.

فاطمه مراد‌زاده / گروه ایران