مواد مخدر، مغز را گول می‌زند

ساختار شیمیایی برخی از مواد مخدر ازجمله ماری‌جوانا و هروئین شبیه نورون‌های فرستنده طبیعی مغز است و در نتیجه نورون‌ها را تحریک می‌کنند. شباهت ساختار شیمیایی این گونه مواد مخدر به نورون‌های فرستنده طبیعی سبب می‌شود تا سلول‌های گیرنده مغز فریب بخورند و اجازه دهند تا مواد مخدر وارد سلول‌های عصبی شده و آنها را تحریک کنند. گرچه ساختار شیمیایی این گونه مواد مخدر شبیه ساختار مواد شیمیایی مغز است، اما سلول‌های عصبی مغز را به طور طبیعی تحریک و فعال نمی‌کند و سبب می‌شود پیام‌های غیرعادی در شبکه عصبی مغز جریان پیدا کند.

برخی دیگر از مواد مخدر همچون آمفتامین و کوکائین باعث می‌شوند سلول‌های عصبی مغز به مقدار بسیار زیادی نورون‌های فرستنده طبیعی ایجاد یا از گردش عادی این مواد شیمیایی در مغز جلوگیری کنند. ایجاد چنین اختلالی سبب می‌شود یک پیام بسیار قوی در مغز ایجاد شود و بتواند کانال‌های ارتباطی مغز را مختل کند. تفاوت میان طنین پیام طبیعی و پیامی که بر اثر مصرف این گونه مواد مخدر در مغز ایجاد می‌شوند، شبیه تفاوت میان سخنانی است که کسی در گوش شما زمزمه کند و صدایی که با فریاد کشیدن در برابر میکروفن ایجاد می‌شود.

بیشتر انواع مواد مخدر به طور مستقیم یا غیرمستقیم سیستم احساس لذت در مغز را با سرازیر کردن مقادیر زیادی از دوپامین به مدار، هدف قرار می‌دهند. دوپامین یک فرستنده عصبی است که در قسمت‌هایی از مغز که حرکات بدن انسان، احساسات، درک و شناخت، انگیزه و احساس لذت و سرخوشی را تنظیم می‌کند، وجود دارد. تحریک‌شدن بیش از اندازه این سیستم باعث می‌شود فرد از رفتارهای عادی خود احساس لذت کند و حالت‌های سرخوشی و نشئگی ناشی از آن، شخص را تشویق می‌کند مصرف مواد مخدر را تکرار کند.

مغز ما به گونه‌ای تنظیم شده است که باعث می‌شود فعالیت‌هایی را که برای ادامه زندگی ضروری هستند با پیوند دادن آنها با فعالیت‌هایی که از انجام آنها احساس رضایت خاطر یا سرخوشی می‌کنیم تکرار کند. هر زمان که این مدار احساس رضایت و سرخوشی تحریک و فعال می‌شود، مغز متوجه می‌شود رویدادی مهم در حال رخ دادن است که باید آن را به خاطر بسپارد و به ما یاد می‌دهد بدون توجه و فکر کردن به آن، این عمل را بارها و بارها تکرار کنیم. از آنجا که مواد مخدر نیز همین مدار را تحریک می‌کنند، ما نیز مصرف مواد مخدر را همانند دیگر رفتارها تکرار می‌کنیم.

وقتی برخی از انواع مواد مخدر مصرف می‌شوند بین دو تا ده برابر احساس رضایت‌خاطر و لذت طبیعی در مغز دوپامین آزاد می‌شود. در برخی از مواقع آزاد شدن دوپامین در مغز تقریبا بلافاصله پس از آغاز مصرف مواد مخدر (کشیدن یا تزریق) صورت می‌گیرد و تاثیر آن به مراتب بیشتر از حالت سرخوشی طبیعی باقی می‌ماند. احساس سرخوشی و رضایت خاطری که مصرف مواد مخدر در مغز انسان ایجاد می‌شود به حدی زیاد است که احساس رضایت خاطر ناشی از رفتارهای طبیعی همچون خوردن و روابط جنسی در برابر آن بسیار ناچیز به شمار می‌رود. تاثیر احساس سرخوشی بسیار شدید ناشی از مصرف مواد مخدر باعث می‌شود افراد به مصرف مواد مخدر ادامه دهند. به همین سبب است که برخی از دانشمندان می‌گویند مصرف مواد مخدر کاری است که ما به خوبی آن را یاد می‌گیریم.