باردیگر روی پای خود ایستاده ایم

در دهه های اخیر، کاربرد پلیمرها در جهان افزایش چشمگیری داشته است ، به طوری که امروزه کمتر کالای صنعتی و مصرفی در جهان یافت می شود که حداقل بخشی از آن را مواد پلیمری تشکیل نداده باشد.
کد خبر: ۴۸۹۱۳
در این میان پی وی سی از مهمترین محصولات صنعت پتروشیمی ما محسوب می شود و محققان ایرانی توانسته اند برای اولین بار تولید و طراحی واحدهای PVC را از حالت انحصاری درآورند و به فناوری آن دست یابند.
توسعه و بهبود هواپیماها و ماهواره ها، تجهیزات پزشکی پیشرفته ، اعضای مصنوعی بدن انسان ، ماشین های محاسب پیشرفته ، لوازم الکترونیکی ، قطعات خودرو، صنعت بسته بندی و لوازم روزمره زندگی همگی به نوعی مرهون استفاده از پلیمرها هستند.
در پی این تحولات ، صنعت پلیمر جایگاه ویژه ای میان صنایع کشورها پیدا کرده است. در حال حاضر، تولید پلیمرها از تولید فولاد فراتر رفته و کاربرد آنها به عنوان جایگزینی برای مواد رایج و سنتی از قبیل فلزات و شیشه و سرامیک ها در حال توسعه است.
پلیمرهای صنعتی شامل 3 گروه عمده پلاستیک ها، الاستومرها و الیاف هستند که در صنایع تایرسازی ، کامپوزیت و پلاستیک نقش آفرینی می کنند.


لزوم اهمیت به صنعت پتروشیمی
تولید محصولات پلیمری در ایران از سال 1349 آغاز شده است و هم اکنون انواع پلی اتیلن ، پی وی سی ، پلی استایرن ، لاستیک های مصنوعی و کریستال ملامین تولید می شوند. از دلایل اهمیت صنعت پلیمر و لزوم توجه جدی به آن می توان به جایگاه پلیمرها در صنایع پتروشیمی اشاره کرد؛ چرا که تولید پلیمرها، میدان اصلی رقابت در صنعت پتروشیمی است و دستیابی به تولید پلیمرهای باکیفیت و ارزش افزوده بالا یکی از عوامل اصلی موفقیت صنایع پتروشیمی جهان محسوب می شود.
ایران نیز با وجود منابع عظیم نفت و گاز طبیعی به عنوان ماده اولیه و وجود مراکز معتبر دانشگاهی و تحقیقاتی و نیروی انسانی ماهر، از کشورهای مطرح در صنعت پتروشیمی به شمار می آید و این خود، اهمیت موضوع را دوچندان و آن را به بحثی ملی تبدیل کرده است.


تولید پی وی سی در ایران
پی وی سی یا پلی وینیل کلراید، محصولی است که معمولا از گاز طبیعی یا برش نفت که یک برش سبک نفت است تولید می شود. یک واحد جرمی از نفت خام مجموعه ای از فرآورده های مختلف است که از سبک تا سنگین با یکدیگر مخلوط هستند.
در پالایشگاه ها این نفت خام به اجزای سازنده اش تجزیه شده که به هر کدام از این بخشها یک برش نفتی گفته می شود.
به گفته مهندس افشین بختیاری ، مدیر مرکز تحقیقات نفت و گاز جهاد دانشگاهی واحد تهران ، در کشور 3 واحد پتروشیمی ، محصولات پی وی سی تولید می کند. اولین و قدیمی ترین ، مرکز پتروشیمی آبادان است که پیش از انقلاب کار خود را شروع کرده است.
پتروشیمی بندر امام نیز که به ایران ژاپن معروف است پس از انقلاب راه اندازی شده است و در نهایت یک واحد پتروشیمی ، که در حال بهره برداری است.


چرا وابستگی؛
در صنعت پتروشیمی برای آن که بتوانیم یک واحد عملیاتی و صنعتی ایجاد کنیم که در آن از یک ماده خام اولیه به محصول مورد نظر برسیم ، فرآیندی را باید پشت سر بگذاریم که شامل یک سری تجهیزات و چیدمان مخصوص آنها و روش ورود و خروج و ارتباط آنها با یکدیگر است.
بختیاری می گوید: متاسفانه با قدمت شصت هفتاد ساله صنعت نفت در کشور ما، تا امروز سابقه نداشته که این فرآیند را خود ما در کشور تعریف کنیم.
معمولا کشورهای خارجی آن را در اختیار ما قرار می دادند. در حقیقت تمام فعالیت های ما تحت لیسانس و امتیاز آنها انجام می شد به عنوان یک راهبر دریافت کننده ، واحد را پس از طراحی در دست می گرفتیم.
درنتیجه اگر می خواستیم یک واحد طراحی پی وی سی را مجددا یک جای دیر کشور مثلا درست کنار پتروشیمی آبادان با 50 سال سابقه احداث کنیم باید دوباره این امتیاز را می خریدیم ، چرا که دانش فنی آن را نداشتیم.


دانش فنی در پتروشیمی
بختیاری در این باره می گوید: هر فرآیند از یک سری تجهیزات تشکیل شده که معمولا چند تا از آنها از اهمیت بیشتری برخوردارند.
در فرآیندهای پتروشیمی به دلیل وجود واکنش های شیمیایی ، مهمترین بخش همین کنش و واکنش مجموعه مواد است ، بنابراین در هر واحد پتروشیمی ، دانش فنی مجموعه واکنش ها فعالیت کلیدی به حساب می آید.
واکنش های موردنظر در محفظه ای به نام رآکتور (ظرف مخصوص واکنش) انجام می شود. فرآیند پی وی سی حدود شصت هفتاد دستگاه را شامل می شود و مرکز این فرآیند رآکتور پی وی سی است.
در واقع اگر ما به دانش فنی رآکتورها دسترسی یابیم توانسته ایم مهمترین بخش کار را انجام دهیم. بختیاری در ادامه می گوید: با توجه به خودداری شرکتهای بزرگ خارجی در رفع مشکل یکی از واحدهای پتروشیمی کشور، برای اولین بار با تلاش شبانه روزی و با کمک تیم کارشناسی نخبگان دانشکده فنی دانشگاه تهران علاوه بر رفع مشکلات این واحد با استفاده از یک نرم افزاری تخصصی فناوری ساخت رآکتورهای پی وی سی را هم به دست گرفتیم.


نرم افزار SPS
نرم افزار تخصصی موسوم به SPS امکان شبیه سازی عملکرد رآکتورهای تولید سوسپانسیون پی وی سی را، شامل واکنش گرها و فرآیندهای بسیار فراهم کرده است.
بختیاری درباره ویژگی های رآکتورهای تولید پی وی سی و پیچیدگی های طراحی این نرم افزار می گوید: در رآکتورهای پی وی سی بیش از 15 نوع ترکیب مختلف شامل مواد اولیه ، کاتالیزورها، آغازگرها و ترکیبات باز با یکدیگر واکنش می دهند که این نرم افزار می تواند همه محاسبات مربوط به این واکنش ها ازجمله درصد تبدیل مواد اولیه به پی وی سی ، محاسبات سینتیک ، انتقال جرم ، انتقال حرارت و مکانیک سیالات را انجام دهد و در قالب 150 نمودار و جدول گزارش کند.
درواقع محاسباتی که هفته ها به طور عادی به طول می انجامد در کسری از ثانیه انجام می دهد. این نرم افزار به سفارش یکی از واحدهای پتروشیمی کشور ساخته شده است که طرح اولیه آن به وسیله یک شرکت بزرگ امریکایی انجام شده که حاضر به تحویل اطلاعات مربوط به این واحد نیست.
نکته قابل توجه این است که این شرکت تنها جایی بود که تا به حال این نرم افزار را طراحی کرده است و 70سال ، 92 کشور مختلف جهان تحت لیسانس آن قرار داشته اند، اما پس از این مدت طولانی ما توانستیم با تولید نرم افزار پیشرفته SPS که مطابق با آخرین نسخه شرکت امریکایی است ، علاوه بر رفع مشکلات این واحد پتروشیمی ، دانش فنی طراحی رآکتورهای تولید پی وی سی ، سوسپانسیونی را از انحصار خارج و در عین حال ساخت واحدهای جدید تولید این محصول مهم پتروشیمی را در کشور ایجاد کنیم.


مزیت های نرم افزار داخلی
کارآیی نرم افزار و دقت داده ها در مقایسه نتایج محاسبات آن با داده های چند نمونه واقعی ، در واحدهای پتروشیمی تایید شده است.
مهمترین ویژگی و مزیت نرم افزار طراحی شده در کشور تخصصی بودن آن و انطباق کاملش با شرایط خاص منابع و ترکیبات نفتی ایران است که در نرم افزارهای عامی که با قیمتهای بسیار سرسام آور وارد ایران می شوند، وجود نداشت.
همچنین از آنجا که برای خرید نمونه های خارجی میلیون ها دلار پرداخت می شد، نرم افزار SPS ضمن کیفیت بالای خود از لحاظ قیمت نیز کاملا به صرفه است.

بهاره صفوی
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها