مخاطب خود را بشناسید

دنیای امروز ما، عصر ارتباطات نام دارد. این عنوان هیجان‌انگیز برای اصحاب رسانه مسئولیت‌هایی را به دنبال داشته و آنها را به این باور رسانده که شرط بقا هر روز نو شدن و داشتن مخاطب است. دراین میان، کار برخی رسانه‌ها سخت‌تر است، چون باید خود را اول به حوزه مخاطبان معرفی کنند و سپس برای جذب و نگه داشتن آن بکوشند. تازه همه اینها به شرطی محقق می‌شود که رسانه مخاطب خود، نیازها و سلایقش را بخوبی بشناسد.

کد خبر: ۴۸۳۱۲۵

کارشناسان ارتباطات برای شناخت مخاطب و پاسخ به نیازهای او، راهکارهای متعددی معرفی و تحلیل کرده‌اند، اما همه آنها بر این نکته صحه می‌گذارند که شناخت حوزه مخاطب و پاسخ به نیاز او به تجربه عملی اهل رسانه نیز بازمی‌گردد.

برای مثال می‌توان از رادیو و شرایطی که در دنیای امروز میان خیل عظیم رسانه‌ها دارد، نام برد. رادیو بخصوص در کشور ما سال‌ها پیش، رسانه بلامنازع عصر خویش بود، اما بتدریج و با تولد و رشد رسانه‌های دیگر مثل اینترنت، مطبوعات کاغذی یا تلویزیون عرصه رقابت بر این رسانه فراگیر تنگ‌تر شد.

در شرایط جدید رادیو ناچار بود برای خود کارکرد دیگری تعریف کند تا همچنان به حیات رسانه‌ایش ادامه دهد. راهکار رادیو در دوران رقابت تنگاتنگ با دیگر رسانه‌، تغییر کارکرد از تفریحی به اطلاع‌رسانی بود. برای این کار رادیو به صورت تخصصی توسعه پیداکرد و شبکه‌های جدید، رادیویی متولد شدند که هر کدام وظیفه‌ای مشخص داشتند. در شرایط جدید رادیو به حیات رسانه‌ای خود البته همچنان قدرتمند ادامه می‌دهد، اما فراموش نکنیم شرط بقا همچنان داشتن مخاطب است و در میان برنامه‌های موجود، برنامه‌هایی با تعاریف ویژه و خاص باید برای خود تدبیری ویژه داشته باشند، چون ابتدا باید به مخاطب معرفی شوند. مثلا وقتی قرار است برنامه‌ای ویژه کودکان و نوجوانان از یکی از شبکه‌های رادیو پخش شود و این برنامه رویکرد فرهنگسازی هم دارد چه باید کرد؟ انتظار این است که برنامه به واسطه رویکرد فرهنگی‌اش از شبکه‌ای مثل فرهنگ پخش شود، حتی اگر این تصور هم درست باشد برنامه‌ای با چنین شاخصه‌هایی چگونه مخاطب خود را پیدا می‌کند؟ آن هم مخاطبی که سن و سال او ایجاب می‌کند رسانه‌های دیگر مثل تلویزیون و اینترنت را به رادیو ترجیح دهد.

اگر چنین اتفاقی بیفتد و مخاطب کودک و نوجوان برنامه ویژه خود را نشناسد یا به سوی آن کشیده نشود، آیا محتوای غنی آن تاثیری خواهد داشت و فرهنگی را خواهد ساخت؟ این قاعده درباره بسیاری از برنامه‌های امروز رادیو یا حتی تلویزیون صدق می‌کند؛ قاعده‌ای که گاه براحتی فراموش می‌شود، اما رکن مهمی است. شاید به نظر برسد معرفی و شناساندن یک محصول رسانه‌ای در دنیای رقابت تنگاتنگ رسانه‌ها دشوار است، اما کارشناسان رسانه می‌گویند کافی است شما مخاطب خود را بشناسید و براساس نیاز و خواست او دست به تولید بزنید. آن وقت او نیز به سوی شما خواهد آمد و از آنچه برای او تولید کرده‌اید استقبال می‌کند.