جای خالی رنگ کودکی در نمایشگاه کتاب

نمایشگاه کتاب امسال را چطور ارزیابی می‌کنید؟

هنوز فرصت نکرده‌ام به نمایشگاه امسال سری بزنم.

طبیعتا باید مثل سال‌های قبل باشد. با توجه به این‌که قشر کودک و نوجوان قرار است نسل آینده کتابخوان‌های ما باشد، باید فضایی که در نمایشگاه به آنها تعلق می‌گیرد، خاص‌ باشد. الان این طور نیست.

وقتی وارد نمایشگاه می‌شوید‌ باید واقعا فضای ویژه‌ای ببینید. باید غرفه کودکان، سالن کودکان و فضای استراحتگاهی آنها، همه و همه ویژه باشد. اصلا معتقدم سالن ناشران کودک باید با سالن ناشران بزرگسال فرق داشته باشد. باید سالن ناشران کودک و نوجوان در یک محوطه باز و وسیع باشد و برای آنها سایه‌بان در نظر گرفته شود. حتی فروشگاه‌های مواد خوراکی و وسایل بازی برای آنها در محوطه کودکان و نوجوانان در نظر گرفته شود تا هم خانواده‌ها و هم بچه‌ها احساس آرامش و لذت کنند، چون بچه‌ها وقتی خاطره خوشی از حضور در نمایشگاه کتاب داشته باشند، به کتاب علاقه‌مند می‌شوند و این نگاه در آینده آنها و توجه به کتاب و کتابخوانی تاثیر زیادی دارد. الان به هیچ وجه این طور نیست. سالن ناشران کودک و نوجوان مثل بقیه سالن‌هاست. فاصله بین غرفه‌ها بسیار کم است و ازدحام زیادی آنجا وجود دارد.

همان طور که می‌دانید، ما در مرحله گذار فرهنگی هستیم. بنابراین در حوزه نشر کودک فکر می‌کنم ناشران با تحولات جامعه کمتر هماهنگ هستند. هم به لحاظ ساختار و موضوع کتاب‌ها این را می‌گویم، هم به لحاظ ارائه و هم در نظر گرفتن نیازها، سلایق و دلبستگی‌های کودکان از سوی ناشران. علتش این است که ارتباط ناشران کودک و نوجوان با مخاطب هدف ـ که همان کودکان و نوجوانند ـ کم است. فکر می‌کنم برای رفع این کمبود، ناشران باید با کودکان و نوجوانان ارتباط بیشتری داشته باشند تا بتوانند خود را به‌روز کنند.

مشکل دیگر، نشناختن بازارهای هدف خارج از ایران است. ما نویسندگان فعال و معروف در سطح منطقه و جهان زیاد داریم و طی سال‌های اخیر، رشد زیادی در زمینه ادبیات کودک داشتیم. اما ناشران ما با بازارهای بین‌المللی بیگانه‌اند. با مجامعی که بتوانند آثار نویسندگان ایرانی را در آن عرضه کنند، بیگانه‌اند.

به عبارتی، رونق عرضه آثار ادبیات کودکان و نوجوانان در مجامع و بازارهای جهانی همسو با رشد این حوزه از ادبیات نبوده است. ما ظرفیت بالایی برای تولید کتاب‌های کودکان و نوجوانان داریم، ولی این ظرفیت باید در جایی عرضه شود. حتی لازم نیست حتما این کتاب‌ها را ترجمه کنیم. شما ببینید چقدر مخاطب فارسی‌زبان در کشورهای اطراف و منطقه وجود دارد. عرضه این کتاب‌ها در بازار‌های جهانی می‌تواند ارز زیادی ‌به‌کشور وارد کند و در کنار رونق فرهنگی، رونق اقتصادی هم ایجاد کند.

بعد از این‌که کتاب‌های مرحوم مهدی آذریزدی مثل «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» را بازنویسی و ویرایش کردم، به این تجربه رسیدم که کارهای خودم را بازنویسی کنم.

به علت این‌که تحول زبانی جامعه تقریبا زیاد است، به‌نظر می‌رسد لازم است ‌خیلی از نویسندگان بخصوص نویسندگان کودک و نوجوان کارهای خود را بازنویسی کنند. یکی از آسیب‌های کتاب‌های حوزه کودکان و نوجوانان زبان کهنه آنهاست و باید نویسندگان این حوزه، زبان آثارشان را به روز کنند. گاهی می‌بینیم در این عرصه‌ کارهای خیلی خوبی هستند که رنگ کهنگی گرفته‌اند و نیاز به بازنویسی دارند تا زبان آن برای کودکان نسل جدید به روز شود.

سجاد روشنی / جام جم