وقتی اژدها عصبانی می‌شود

هفته گذشته در نقد فیلم دکل حفاری گفتم، در آن یک هیولای دریایی با نیم‌متر قد نقش اول را دارد که اصلا در شکل و شمایل یک هیولا نیست و این هفته در یک فیلم استرالیایی با مضامین چینی و داستان‌های مقدس و سنتی آنها یک اژدها هست که متاسفانه تقریبا شبیه همان هیولای نیم متری فیلم دکل حفاری از کار در آمده است، یعنی به‌یک عروسک پلاستیکی بیشتر شباهت دارد تا یک اژدهای درست و حسابی.

به هر حال اگر این دو خط را ابتدا نمی‌نوشتم دق می‌کردم. امیدوارم حالا که قرار است فیلم‌هایی در ژانر محبوب ترسناک و زیرمجموعه علمی ـ تخیلی، هیولایی در تلویزیون پخش شود، کارهای متفاوت‌تری را شاهد باشیم.

جاش و لینگ لین در تعطیلات تابستانی خود در منطقه‌ای باستانی از چین با دکتر لی، یک دیرینه‌شناس دکتر لی آشنا می‌شوند.یک پروفسور باستان‌شناس نیز در منطقه حضور دارد به نام دکتر کریس. با این همه تفاوت‌های لی با دیگران و حتی همکارش کریس بسیار قابل توجه است.

آنها در منطقه‌ای کار می‌کنند که به طور سنتی و آنچه در ادبیات تاریخی و باستانی چین آمده، محل زندگی زاد و ولد اژدهایان مقدس بوده است. اژدهایی بزرگ با همنسلانش در این مکان زندگی می‌کرده که به سبب خلق و خوی بسیار خاصش به مروارید مشهود بوده است. با این همه در تاریخ محل دفن آنها مشخص شده است، اما لی هرگز نتوانسته یا نخواسته به مدفن اصلی آنها وارد شود. دلایل او بسیار است. او حتی به دکتر کریس و دیگران که در سایت باستان‌شناسی و دیرینه‌شناسی در حال کاوش و حفر و جستجو هستند بصراحت گفته تا وقتی خود اژدها کسی را برای باستان‌شناسی انتخاب نکرده، نباید بیش از حد به محل دفن او ورود کرد وگرنه عصبانی می‌شود.

در این میان، سوداگران و غارتگران دفینه‌های باستانی نیز حضور دارند که در پوشش محقق، باستان‌شناس و دیرینه‌شناس در گروه استاد لی و دکتر لی مشغول به کار شده‌اند. روزی از روزها جاش و لینگ در پی گشت و گذارهای هر روزشان در منطقه حفاری با شیء عجیبی شبیه نی مواجه می‌شوند. لینگ می‌پندارد باید این شیء را به استاد لی تحویل دهد. لی بر محل تخمینی این مدفن اژدها نی می‌نوازد و ناگاه دریچه‌ای به روی آنها باز می‌شود...

یک نکته مهم در فیلم مروارید اژدها، رونمایی از واژگان و مفهوم اژدها در ادبیات و تاریخ کهن چینی است؛ تاریخی که به ادعای خود چینی‌ها حدود 7000 سال قدمت دارد. در فرهنگ چینی اژدهای طلایی یک موجود خیرخواه و راهبر است که می‌تواند به همدلی با انسان‌ها بپردازد. در این فرهنگ اژدها می‌تواند حتی به مقام تقدیس نیز برسد. در واقع نگاهی شرقی به اژدها دقیقا مخالف نگاه غربی به این موجود افسانه‌ای است. غربی جماعت اژدها را موجودی بیرحم، سفاک، خونریز و شرور می‌شمارد و چینی‌ها اژدهایشان را مظهر خیر و دوستی می‌دانند و اگر فیلم مروارید اژدها یک نکته مثبت داشته باشد، همین روایت تفاوت‌های فرهنگی در نوع نگاه به اژدها و تعاریف سنتی و تقدیسی آن است.

تقابل خیر و شر در فیلم مروارید اژدها یک روند اساسی است و به ذات ماجرا برمی‌گردد. در سنت و تاریخ چینی‌ها، انواع اژدها وجود دارد، اما اژدهای طلایی یعنی همین اژدهایی که در فیلم شاهد هستیم (این نوع اژدها را در بسیاری از جشنواره‌ها دیده‌اید) مظهر خیر است. در داستان مروارید اژدها نیز این گونه است که انسان‌ها به 2 گروه خیر و شر تقسیم می‌شوند. در یک طرف جاش و لینگ، نوجوانانی که تشنه رسیدن به حقیقت هستند و از دکتر کریس و دکتر لی می‌خواهند حرف‌های آنان را باور کنند. چراکه ابتدا این دو نوجوان موفق شدند با این موجودات شگفت‌انگیز دیدار کنند. از سوی دیگر، برخی انسان‌های جاه‌طلب و شیطان‌صفت نظیر دکتر فیلیپ در داستان وجود دارند که مظهر شرارت جلوه‌گری می‌کنند. در واقع هر آنچه کریس و لی همراه جاش و لینگ درصددند قداست این افسانه‌ها حفظ شود، افرادی مانند فیلیپ می‌خواهند از طریق پیدا کردن اژدهای بیشتر به مقاصد دنیایی خود برسند و برای رسیدن به اهداف خود از هیچ کاری روگردان نیستند.

نقش جلوه‌های ویژه در مروارید اژدها نزدیک به 40 درصد است. در نیمه اول فیلم به معرفی کاراکترها و همچنین محل وقوع ماجراها به عنوان یک معبد باستانی پرداخته می‌شود، اما در نیمه دوم داستان به کلی لوکیشینی خاص پیدا می‌کند. در این نیمه است که همه چیز متعلق به اژدها می‌شود. پس از حفاری‌های موفق، این دو نوجوان تصمیم می‌گیرند مخفیانه به سایت اکتشافی سری بزنند. از اینجا به‌بعد، داستان دربست متعلق به اژدهای طلایی و رونمایی از او و عادات و خلقیاتش است و تماشاگر با موجودی روبه‌رو می‌شود که اصلا حالت تهاجمی ندارد که هیچ، موجودی آرام و وزین است. در همین گیرودار است که دکتر فیلیپ وارد ماجرا می‌شود و قصد دارد اژدها را بدزدد و وقتی موفق به انجام این کار نمی‌شود تصمیم می‌گیرد این موجود زیبا را بکشد که البته موفق نمی‌شود. برای اولین بار شاید تماشاگر حس خاص و همذات‌پنداری مثبتی با موجودی داشته باشد که پیش از این کمتر در سینما تجربه شده بود.

مروارید اژدها یک قصه نوجوانانه است. همه چیز بر این اساس تعریف می‌شود و نقش‌های اول متعلق به جاش و لینگ است. این دو در معبد باستانی اولین اشخاصی هستند که به وجود اژدها پی می‌برند، در ضمن با او دوست می‌شوند و برفراز منطقه بر پشت او پرواز می‌کنند. با این همه نقش بزرگسالان نیز در فیلم کم نیست و در کل باعث شده مروارید اژدها فیلمی خانوادگی از کار درآید.