دردسرهای کوچ زودهنگام بهاره

از این رو مسوولان شهرستان سمیرم از ورود عشایر به مراتع شهرستان خودداری کرده و آنها را پشت مرزهای این شهرستان نگه داشته‌اند.به گفته رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سمیرم، مطابق تقویم کوچ، اداره منابع طبیعی آباده موظف است تا روز 22 اردیبهشت ماه عشایر را در محدوده استان فارس نگه دارد تا به مرور از روز 25 اردیبهشت وارد مرزهای شهرستان سمیرم شوند.

کوچ عشایر در گذشته گاه بیشتر از یک ماه به طول می‌انجامید که همین زمان طولانی باعث می‌شد، زمانی به مقصد برسند که مراتع استان‌های مقصد آمادگی پذیرش عشایر و دام آنها را داشته باشند، اما این فاصله زمانی طولانی‌مدت اکنون به دلیل ماشینی شدن سفر، طی چند ساعت انجام می‌شود، امری که با عدم پذیرش استان مقصد به دلیل آماده نبودن مراتع مواجه شده و اعتراض و انتقاد مسوولان آنها را در پی داشته و گاه حتی به نزاع و درگیری یگان حفاظت از منابع طبیعی و عشایر نیز می‌انجامد.

رعایت نکردن تقویم کوچ عشایر و عدم همکاری مسوولان اداره منابع طبیعی استان فارس امسال نیز باعث شده است تا قرق ییلاق سمیرم زودتر از موعد مقرر شکسته شود و به گفته مسوولان این شهرستان، خسارات جبران‌ناپذیری به مراتع و منابع طبیعی تازه روییده این منطقه وارد آید.

همچنین به گفته علی حسین بهرامیان، این ورود زودهنگام، مشکلات و سختی‌های زیادی برای خود عشایر در مرزهای سمیرم به وجود می‌آورد.

این مسوول با اشاره به ورود 60 خانوار عشایری به مرزهای ییلاق سمیرم می‌گوید: در حال حاضر یگان حفاظت اداره منابع طبیعی سمیرم، با 3 گروه شبانه‌روزی مستقر در پاسگاه‌های مرزی این یگان، از ورود زودهنگام عشایر به مراتع منطقه سمیرم جلوگیری می‌کند.وی درباره شکسته شدن موعد قرق در استان فارس هم توضیح می‌دهد: حدود یک ماه از شکسته شدن قرق عشایر در آن استان می‌گذرد و با این حال بازهم مسوولان آن استان موظفند تا روز 22 اردیبهشت، عشایر را در مراتع خود نگه دارند.بهرامیان یادآور می‌شود: ورود زودهنگام عشایر با نزدیک به یک میلیون راس دام، علاوه بر از بین بردن پوشش گیاهی تازه و بکر منطقه، خسارات جبران‌ناپذیری هم به منابع آب و خاک و مراتع جوان وارد می‌کند.

شهرستان سمیرم در جوار دنا و زاگرس مرکزی به عنوان یکی از مناطق اصلی ییلاق عشایر کشور با داشتن 75 هزار جمعیت ثابت و افزون بر 30 هزار جمعیت عشایری کوچ رو به شمار می‌رود. این خطه در جنوبی‌ترین نقطه استان اصفهان قرار گرفته است.

در همین حال، مدیرکل اداره عشایر خراسان شمالی، از آغاز کوچ بهاره عشایر این استان با تاخیری 2 هفته‌ای، به سوی مراتع سرسبز، ییلاقات و دامنه کوه‌های این خطه خبر می‌دهد.موسی‌الرضا شادمهر دراین باره می‌گوید: سرمای بهاره، بارندگی مستمر و سبز نشدن علف در ایلراه‌ها، میانبندها و مراتع ییلاقی، باعث تاخیر در آغاز کوچ بهاره عشایر این استان به مراتع ییلاقی شده است.وی می‌افزاید: در این مدت با هماهنگی ادارات کل منابع طبیعی استان‌های خراسان شمالی و گلستان، ترتیبی داده شد تا عشایر در روزهای بارانی در مسیر کوچ، دچار مشکل و حادثه نشده و با سرسبز شدن علف در ایلراه‌ها، دام‌های خود را نیز در مسیر از مراتع تغذیه کنند.شادمهر خاطرنشان می‌کند: صددرصد دام عشایر به صورت سنتی بین مناطق قشلاقی و ییلاقی کوچ داده می‌شود و 90 درصد لوازم زندگی و نهاده‌های دامی آنها نیز با خودرو و تراکتور به این مناطق حمل می‌شود.وی با بیان این‌که کوچ ییلاقی عشایر، 20 روز تا یک ماه طول می‌کشد، یادآور می‌شود: همه‌ساله با آغاز فصل گرما و رویش علف در مراتع سردسیر، عشایر پس از یک دوره زمستان‌گذرانی، مراتع قشلاقی را به سوی مناطق ییلاقی ترک می‌کنند.شادمهر ادامه می‌دهد: عشایر این خطه پاییز و زمستان را در مناطق گرمسیری مراوه‌ تپه در استان گلستان و نیز مراتع گرمسیر مانه‌ و سملقان، راز و جرگلان، جاجرم و اسفراین در خراسان شمالی سپری می‌کنند. با معتدل شدن هوا و سرسبزی ییلاقات نیز دام‌های خود را به سمت مناطق ییلاقی دامنه کوه‌های شاه ‌جهان، گلیل و سرانی شیروان، ارتفاعات فاروج، سالوک و آلاداغ اسفراین و بجنورد کوچ می‌دهند.وی تعداد عشایر کوچ‌رو خراسان شمالی را که قشلاق و ییلاق دارند نیز بیش از 18 هزار نفر ذکر کرده و بیان می‌کند: حدود 130 خانوار عشایر استان سمنان نیز که زمستان را در مناطق قشلاقی خراسان شمالی سپری کرده بودند، اکنون به مناطق ییلاقی خود بازمی‌گردند.مدیرکل اداره عشایر خراسان شمالی به خدماتی که در مسیر کوچ به عشایر ارائه می‌شود اشاره کرده و می‌گوید: آبرسانی، مرمت و نگهداری ایلراه‌های عشایر، تهیه و تامین علوفه مورد نیاز توسط شرکت‌های عشایر و اتحادیه‌ها و امور پشتیبانی جهاد کشاورزی، خدمات مربوط به مسایل حفاظت دام‌ها و پیشگیری از شیوع بیماری‌ها توسط دامپزشکی و تامین امنیت عشایر نیز با هماهنگی نیروی انتظامی، بسیج، فرمانداری‌ها، بخشداری‌ها، شوراهای اسلامی شهر و روستا و پلیس راه انجام می‌شود.

ایلراه‌های خراسان شمالی از 3 ایلراه اصلی تشکیل شده که طول هر کدام از این مسیرها بیش از 400 کیلومتر است.

هم‌اکنون 5000 خانوار عشایری با جمعیت حدود 30 هزار نفر در قالب 2 ایل و 38 طایفه با شیوه‌های سنتی کوچ‌رو و نیمه کوچرو با 700 هزار راس دام در خراسان شمالی کوچروی می‌کنند.