سوخت دیزلی پاک‌تر از بنزین

براساس مطالعات انجام ‌شده، به‌طور متوسط استفاده از موتورهای دیزلی به‌جای بنزینی 30 درصد صرفه‌جویی در پی دارد. همچنین براساس یافته‌های تحقیقی در صورت استفاده از موتور دیزلی برای تمامی پیکان‌های در حال حرکت در ایران سالانه 48 میلیارد تومان صرفه‌جویی در مصرف سوخت نصیب کشور می‌شود.

خودروهای دیزلی 20 تا 65 درصد سوخت کمتری مصرف می‌کنند، امروزه در خودروهای سواری دیزلی صرف 4 لیتر به ‌ازای هر 100 کیلومتر معمول است ولی در خودروهای سواری بنزینی مصرف 6 لیتر در هر 100 کیلومتر ایده‌آل‌ترین حالت موجود است. برخلاف تصور عموم که فکر می‌کنند خودروهای دیزلی دودزاست، با استفاده گازوئیل کم‌گوگرد این سوخت بسیار پاک‌تر از بنزین است.

در حالی که در خودروهای دیزلی سواری مدرن میزان CO2 به اندازه 24 و CO به میزان 30 درصد کاهش می‌یابد، اما هنوز هم تردد خودروی سواری دیزلی در ایران ممنوع است. در اروپا به دلیل کم‌آلاینده‌ بودن و کاهش مصرف 30 درصدی سوخت موتورهای دیزلی به بنزینی، موتورهای دیزلی 50 درصد خودروهای اروپایی را تشکیل داده؛ حال آن که در ایران اجازه تردد خودروهای دیزلی نیز داده نشده است. مرکز تحقیقات موتور آلمان در تحقیقی اعلام کرده است در فرانسه حدود 60 درصد و در آلمان حدود 50درصد خودروها به دلیل کاهش 30 درصدی مصرف سوخت و کاهش 25 درصدی آلودگی هوا دیزلی شده‌اند.

البته خودروهای دیزلی بسیار پاک نیز وجود دارد، اما قیمت فناوری این خودروها بسیار بالاست و گوگرد استفاده شده در سوخت دیزل آنها نیز حدود 50 ppm (واحد سنجش گوگرد در سوخت) است؛ در حالی که در ایران میزان گوگرد دیزل 7000 ppm است که سبب شده اجازه تردد به خودروهای دیزلی داده نشود. در همین حال توصیه سازمان حفاظت محیط زیست این است اگر دیزل ایران پاک باشد، خودروهای بنزینی نیز دیزلی شود.

سال 1350 دولت تصمیم گرفت حرکت خودروهای دیزلی سواری را ممنوع کند تا از صنعت نوپای خودرو حمایت شود چراکه در آن زمان، گازوئیل بسیار ارزان‌تر از بنزین بود، اما تاکنون این قانون تغییر نکرده است. این در حالی است که بازده حرارتی موتورهای بنزینی در حدود 26 درصد است. حال‌ آن که این بازده در موتورهای دیزلی 42درصد گزارش شده است. به طور کلی خودروهای دیزلی از نظر مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا و گشتاور بیشتر نیز نسبت به موتورهای بنزینی برتری دارند.

شاید مهم‌ترین عامل استفاده از خودروهای دیزلی را باید کاهش مصرف سوخت فسیلی دانست. در حالی که بهترین موتورهای بنزینی در 100 کیلومتر 6 لیتر بنزین مصرف می‌کنند. موتورهای عادی دیزلی در 100 کیلومتر 4 لیتر دیزل مصرف می‌کنند؛ این یعنی 32 درصد کاهش مصرف سوخت. آلودگی گازهای CO2 و CO نیز به میزان 10 و 13 درصد در این موتورها کاهش می‌یابد. تنها برتری موتورهای بنزینی نسبت به دیزل را می‌توان بیشتر بودن توان و کمتر بودن 300 درصدی آلودگی nox و هیدرات کربن دانست؛ البته با استفاده از تکنولوژی روز توان این دو موتور بسیار به هم نزدیک شده و با استفاده از کاتالیزورهای پیشرفته، ایراد افزایش آلودگی برطرف شده است.

خودروهای دیزلی درکل سرعت بیشتری نسبت به موتور بنزین دارد. در سرعت پایین و زیر 80 کیلومتر شتاب دیزل بیشتر از بنزین و در سرعت بالا شتاب موتورهای بنزینی بیشتر است. در گذشته تکنولوژی ضعیف و میزان گوگرد بالای دیزل استفاده از موتورهای دیزلی در خودروی سواری را با مشکل مواجه کرده بود، ولی اکنون این مساله تقریبا حل شده است. امروز در ایران توجه به موتورهای دیزلی در خودروهای سواری بسیار کمرنگ است؛ در حالی که توجه به موتورهای گازسوز و بنزینی در اوج خود قرار دارد.

باید توجه داشت که هنوز موتورهای گازسوز به خوبی آزمایش خود را پس نداده‌اند و مشکل جایگاه سوخت و تکنولوژی بالای آن و ایرادات فنی شاید مشکلاتی را در آینده ایجاد کند. موتورهای بنزینی نیز مصرف انرژی بالایی دارند. در حالی که موتورهای دیزلی دارای برتری‌های فراوانی نسبت به این دو موتور هستند.

البته دیزل ایران با گوگرد بالا، آلودگی هوا و خروج مه غلیظ از خودروهای دیزلی با چالش کیفیت مواجه است که اولین مشکل استفاده از این خودروها در ایران است. در این باره علیرضا ضیغمی مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در گفت‌وگو با «جام‌جم» تاکید دارد: در حال حاضر نفت‌گاز کشور به میزان روزانه 90 میلیون لیتر و براساس استاندارد یورو 2 و بالاتر تولید می‌شود که براساس الزامات قانونی با‌ بهره‌برداری از طرح‌های جدید بهینه‌سازی و ارتقای کیفیت در پالایشگاه‌های موجود کشور تولید و عرضه این فرآورده در سال 91 به استاندارد یورو 4 ارتقا خواهد یافت. از مشخصات نفت‌گاز یورو 4 کاهش چشمگیر آلاینده‌های زیست محیطی ازجمله گوگرد به میزان حداکثر 50 ppm است.

وی تاکید دارد: در حال حاضر کشورهایی مانند اندونزی، بنگلادش و ویتنام تا پایان سال 2014 میلادی همچنان مشغول به تولید نفت گاز یورو 2 و سنگاپور و مالزی متعهد به تولید کل سوخت نفت گازیورو 4 تا پایان سال 2014 خواهند بود.

ضیغمی می‌گوید: ایران با بهره‌برداری از طرح‌های بهینه‌سازی پالایشی خود در سال 91 اقدام به توزیع فرآورده کیفی یورو 4 خواهد کرد. به این ترتیب چنین قابلیت‌های زیست محیطی، اقتصادی و فناوری باعث شده در ایران نیز در حال حاضر برنامه‌ای برای صنعتی کردن سوخت دیزل وجود داشته و پالایشگاه‌ها نیز پروژه‌ای برای افزایش کیفیت گازوئیل داشته باشند که از اردیبهشت سال جاری به تولید انبوه خواهد رسید. به نظر می‌رسد در ایران نیز صدای پای ورود یا تولید خودروهای دیزلی به گوش می‌رسد و استفاده از این خودروها اجتناب‌ناپذیر است.

زیبااسماعیلی / گروه اقتصاد