خودتان را بهتر بشناسید

پدربزرگ رعنا رعب‌انگیز است. باورتان بشود یا نه آدم جرات نمی‌کند به او سلام کند، مزاح که جای خود دارد. هنوز هم نفهمیده‌ام ما را آدم حساب نمی‌کند یا اعصاب ندارد با کسی حرف بزند.

سکینه‌خانم، مادر همسایه هم همیشه دارد از همه ناله می‌کند. زمین، آسمان، زمانه، دختر، پسر، نوه، نتیجه، بیمه، بازنشستگی و... .

سلوک با آدم‌ها سخت می‌شود، وقتی در بخش منفی افکار و رفتار خود گیر می‌کنند یا بیش از آن‌که لازم است از خود برای زندگی دیگران مایه می‌گذارند. یا فراری می‌شوی یا همیشه مدیونی و گاه متوقع می‌مانی که چرا مادر مثل همیشه نیست!

وقتی پیر می‌شویم رفتارهای ما چنان تثبیت می‌شود که فکر می‌کنیم ما با آنها زاده شده‌ایم.

ما با این رفتارهای تثبیت‌شده در مورد دیگران و خود قضاوت می‌کنیم و آن قضاوت‌ها و بازخوردهایی که به دیگران می‌دهیم برای ما دنیای پیچیده روابطمان را ترسیم می‌کنند. ما هر چقدر که پیر شده باشیم شاید نتوانیم دنیا را دستکاری کنیم، اما می‌توانیم خودمان را بهتر بشناسیم و شاید بتوانیم در بهترین وضعیت خود قرار بگیریم.

اما هیچ‌یک از ما نمی‌توانیم بگوییم که در بهترین وضعیت خود قرار داریم. حتما این جمله را بعد از یک رفتار غیرطبیعی زیاد شنیده‌اید که انگار کس دیگری شده بودم و نفهمیدم چه کردم!

شاید دانستن این رموز برای تازه‌دامادها و تازه‌عروس‌ها واجب باشد، اما وقتی پا به سن می‌گذارید و نازکدل و رنجور می‌شوید تحمل چنین عکس‌العمل‌هایی هم برای شما و هم برای همسرتان سخت‌تر است.

پس بیایید در آستانه سال نو رفتارهای خودتان را زیر ذره‌بین ببرید.

یک روان‌شناس به نام جودیت اورلوف، تیپ‌های عاطفی افراد و عکس‌العمل‌های آنها را وقتی که حال خوشی دارند یا وقتی در بدترین وضعیت خود قرار می‌گیرند تقسیم‌بندی کرده که دانستن این موضوع که شما در کدام گروه قرار می‌گیرید به شما کمک می‌کند که به سمت بهترین وضعیت خود حرکت کنید.

نوع احساس شما از صافی دیدگاه هردو شما نسبت به جهان اطرافتان عبور می‌کند. احساسات شما پیشفرض‌های تعیین‌شده‌ای از شخصیت شما دارد که بخصوص تحت فشار تبدیل به رفتارهای احساسی شما می‌شود.

4 نوع هیجان عاطفی همراه با جنبه‌های مثبت و منفی و نحوه متعادل کردن آن وجود دارد؛

کیفیت: شما یک شخص صریح و بیان‌کننده مسائل هستید. ذهنی تحلیلی، مایل به تعمق و تفکر و مقابله‌گر و پیشتاز دارید.

در وضعیت مثبت: بسیار منطقی هستید و براحتی مشکلات را با همین روش به طور عقلانی رفع می‌کنید. مناظره‌گر بزرگی هستید، قادرید در موقعیت‌های عاطفی پر هیجان آرامش خود را حفظ کنید.

در وضعیت منفی: با احساسات خود و دیگران به سختی ارتباط برقرار می‌کنید، دچار برچسب افاده‌ای می‌شوید و تودار یا سرد به نظر می‌رسید. در مورد مشکلات با عقده روحی برخورد می‌کنید و گاه بیش از حد جدی هستید. مراقب باشید با صراحت خود فرزندان، نوه‌ها و همسرتان را نرنجانید و سعی کنید گاهی هم آنها را درک کنید.

پیشنهادی برای تعادل: برای جسم و روح خود وقت بیشتری بگذارید. تکنیک‌های تنفس ورزش شدید را بیازمایید و گاهی سعی کنید خود را جای دیگران بگذارید و مانند آنها احساس کنید و دنیا را ببینید.

کیفیت: بسیار حساس هستید، به طور طبیعی اهداکننده‌اید، ذاتا انسان معنوی هستید و یک شنونده خوب به شمار می‌آیید.

در وجه مثبت خود کمک کننده بیماران، یاور، دوست، پرشور و احساسی هستید. مشکلات، افکار و احساسات دیگران را به صورت شهودی درک می‌کنید، از نظر احساسات پاسخگو هستید.

در جنبه منفی دیگران براحتی می‌توانند حال بد خود را به شما منتقل کنند و مستعد ابتلا به اضطراب، افسردگی​ و خستگی هستید و براحتی در هنگام زندگی با دیگران احساس کنار گذاشته شدن می‌کنید و در مرزبندی با افراد و ایجاد حد و مرز برای رابطه مشکل دارند.

خوب بودن خوب است، اما به رنجوری جسم خود نیز توجه کنید. بیش از اندازه‌ای که می‌توانید نبخشید و نگران از دست دادن حمایت خانواده، نوه‌ها و فرزندان نباشید. خود را دوست داشته باشید تا دیگران نیز دوستتان بدارند.

به تعادل در آوردن احساسات: با خود گفت‌وگوی مثبت و بحث منطقی کنید.

برای خود وقت‌های آرامش روانی و خود آرام‌سازی و عبادت قرار دهید. بیاموزید که بین خود و دیگران مرزهای روشن و مشخصی بگذارید و از«​ نه» گفتن نترسید. برای خود فضایی بگذارید، راه فرار از رودربایستی را نگه دارید و از خودتان بیش از دیگران مراقبت کنید.

کیفیت: شما از لحاظ احساسی برای خود و دیگران قوی هستید، عملگرا به شمار می‌روید و قادرید در بحران، خونسردی خود را حفظ کنید و از قضاوت دور بمانید.

در وضعیت مثبت: می‌توانید رکن قدرت و بخشنده‌ای سازگار و وفادار و قابل احترام باشید و مدت‌ها رابطه نزدیک خود را با افراد حفظ کنید.

اما در وضعیت منفی می‌توانید از احساسات فاصله بگیرید مرکز خشم و سرخوردگی شوید و عمق روابطتان ممکن است از بین برود.

قوی بودن خوب است، اما حتی صخره‌ها هم با تعداد زیادی از صدف‌ها و خرچنگ‌ها دوست هستند. آنقدر بزرگ نباشید که از شما فرار کنند.

سعی نکنید با امواج تنش‌زا برخورد کنید، بلکه از آنها فاصله بگیرید. زیرا وقتی سر حال نیستید و در وضعیت منفی خود هستید نمی‌توانید از پس این امواج برآیید.

به تعادل در آوردن احساسات: فعالیت‌ها و تمرین‌های برونگرا و جاری‌کننده احساسات انجام دهید. مثلا هر روز یکی از احساسات خود را بیان کنید. آغازگر گفت‌وگوهای احساسی باشید.

شما با احساسات خود آشنایی دارید و آن را اغلب به اشتراک می‌گذارید.

احساسات شما معمولا خودجوش، مستقیم و قابل اعتماد هستند.شما در خلق مثبت قادر به بیان احساسات خود هستید، راحت دیگران را می‌بخشید و شبکه‌های حمایتی از دوستان صمیمی ‌باارزش به وجود می‌آورید و آنها را حفظ می‌کنید.

در خلق منفی نیاز بیش از حد برای به اشتراک گذاشتن احساسات از خود نشان می‌دهید به نحوی که تمایل شما به شنیدن بازخورد خارجی، در عوض تکیه بر دریافت‌های شهودی خودتان می‌تواند از دوستانتان درمانگرانی بسازد که فقط به درد دل‌های شما گوش می‌دهند.

اگر شما از آن دسته سالمندانی هستید که وقتی دیگران سراغتان می‌آیند فقط ناله می‌کنید و به همسرتان نیز فقط از زمانه شکایت می‌کنید بدانید که این کار دیگران را خسته می‌کند.

برای به تعادل رسیدن فعالیت‌هایی را تمرین کنید که قدرت و خودکفایی شما را تقویت می‌کند. به خودتان اعتبار بدهید و بیش از اندازه به نظر دیگران اهمیت ندهید.

بیاموزید که خود را ببخشید و تمرین کنید که با خود گفت‌وگوی مثبت کنید و به خود انرژی ببخشید.

زهره زیارتی