پاسخ به پرسش‌های حقوقی

سرقفلی وجهی است که مالک محل تجاری در آغاز اجاره از مستاجر می‌گیرد تا محل را به او اجاره دهد یا مستاجر که حق انتقال به غیر دارد و به موجر سرقفلی پرداخته در قبال انتفاع منافع به مستاجر دست دوم از او دریافت می‌کند یا مستاجری که به موجب شروط ضمن عقد امتیازاتی دارد که مانع از تخلیه عین مستاجره به وسیله موجر است، در قبال اسقاط این امتیازات و استرداد مورد اجاره به مالک از وی می‌گیرد. پس سرقفلی پدیده‌ای است ناشی از اعمال اراده آزاد طرفین عقد اجاره و ایجاد آن به هیچ وجه (برخلاف کسب و پیشه)‌ جنبه قهری ندارد.

اجاره نیز طبق تعریف قانون مدنی عقدی است که به موجب آن مستاجر، مالک منافع عین مستاجره می‌شود. بنابراین سرقفلی هم مربوط به اجاره است اما در عقد اجاره روابط طرفین نظر به مقررات قانون مدنی و قانون روابط موجر و مستاجر دو حالت پیدا می‌کند:

1ـ اگر انتقال منافع بدون دریافت وجهی جهت انتقال حقوق تجاری صورت گیرد (تحت عنوان سرقفلی) این عقد اجاره بدون سرقفلی نامیده می‌شود.

2ـ اگر انتقال منافع با دریافت وجهی تحت عنوان سرقفلی صورت گیرد که در نتیجه مبلغ ماهانه اجاره هم کم خواهد بود در این صورت اجاره با حق سرقفلی نامیده می‌شود.

نتیجه این‌که اجاره از عقدی است که طی آن منافع ملک برای مدت معینی در قبال اجاره‌بها در طول مدت اجاره به مستاجر منتقل می‌شود اما سرقفلی عوض و بدل امتیازی است که مالک منافع به صورت یکجا به دیگری منتقل می‌کند.