ادبیات پایداری و مشرق بیداری

امروز اگر امید تو برناید/ فردا رسی به دولت آبابر

چندین هزار امید، بنی‌آدم/ طوقی شده به گردن فردا بر

تا مثلا دکتر شفیعی کدکنی (م. سرشک) که می‌گوید:

حسرت بزم به خواب آن مرداب/ کارام درون دشت شب خفته است

دریایم و نیست باکم از طوفان/ دریا همه عمر خوابش آشفته است

چنان‌که می‌بینیم در این اشعار، پیوسته بشیر امید و رسیدن به بامداد شادی‌ها و آزادی‌ها و انتظار تلاش برای رسیدن به ساحل نجات و آرامش و رهایی از بندها و زنجیرها بوده است.

از حکیم ابوالقاسم فردوسی که با خلق شکوه‌آمیز شاهنامه‌اش عنصر پایداری در مقابل بیگانگان و متجاوزان و متعدیان را به بهترین و عملی‌ترین شیوه نشان داد تا ناصرخسرو که با قصاید حکیمانه‌اش انسان را از بیهوده‌گویی و یاس و نابهنجاری‌های رفتاری پرهیزاند و نسبت به کشور و ملت و هویت فرهنگی ایران به این صورت ادای احترام کرد:

من آنم که در پای خوکان نریزم/ مر این قیمتی در لفظ دری را

و شاعران متملق را این‌گونه مورد توبیخ و انذار قرار داد:

پسنده‌ست با زهد عمار و بوذر/ کند مدح محمود مر عنصری را؟!

مولانا جلال‌الدین محمد بلخی (مولوی) نیز که بی‌شک یکی از چند قله فخرآفرین ادبیات منظوم عارفانه ایران است می‌فرماید:

زین همرهان سست عناصر دلم گرفت/ شیر خدا و رستم دستانم آرزوست

زین جمع پرشکایت نالان شدم ملول/ آن های و هوی و سفره مستانم آرزوست

جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم او/ آن نور و طور و موسی عمرانم آرزوست

که به بهترین شیوه راه پایداری در مقابل بیگانگان و زیاده‌خواهان و جباران روزگار را نشان می‌هد و همو درباره مقام والای شهید می‌گوید:

کجایید ای شهیدان خدایی

بلاجویان دشت کربلایی

کجایید ای سبکبالان عاشق

پرنده‌تر ز مرغان هوایی

که دیدیم در طول جنگ 8 ساله تحمیلی این دو بیت مولانا ورد زبان‌ها و سرود پرشور رزمندگان بود.

در سروده‌های سعدی و حافظ و همه شاعران متقدم، متاخر و معاصر نمونه‌های فراوانی از این‌گونه اشعار یعنی شعرهایی که بار سنگین تعهد و مسوولیت و انسان‌دوستی و میهن‌خواهی و بشارت مقاومت و پایداری را به دوش دارند می‌توان نشان داد.

یکی از رویدادهای خوبی که در 2 سال اخیر اتفاق افتاده راه‌اندازی یک کنگره بین‌المللی است، با عنوان مقاومت بین‌المللی اسلامی که امسال دومین سال برگزاری خود را در بوشهر با شرکت انبوهی از سرایندگان متعهد و شنوندگان و استقبال‌کنندگان پشت سر گذاشت.

مجموعه‌ای از اشعار ارائه شده، به این کنگره را حسین اسرافیلی شاعر متعهد و انقلابی کشور در کتابی با عنوان «از مشرق بیداری» گرد آورده و توسط انتشارات روایت فتح حدود 170 صفحه و با شمارگان 2000 نسخه پاییز 1390 به چاپ رسانده است. اسرافیلی بی‌مقدمه وارد اصل مطلب شده و شعرهای واصله به دبیرخانه کنگره که بررسی و داوری شده و نهایتا مورد تصویب قرار گرفته را به چاپ رسانده و در دسترس علاقه‌مندان قرار داده است. سال گذشته نیز که اولین کنگره شعر مقاومت بین‌المللی اسلامی در ارومیه برگزار شد، مجموعه اشعار مصوب را با عنوان از گلستان به ابراهیم ـ البته بدون مقدمه یا پیشگفتار ـ در 120 صفحه، 1100 نسخه، چ 2، 1390، از یکصدمین شاعر به چاپ رساند و در اختیار شاعران و شعردوستان بویژه علاقه‌مندان شعر مقاومت قرار داد. در مجموعه از مشرق بیداری سروده‌های متعهدانه حدود 70 شاعر از شهرها و روستاهای مختلف کشور را که عمدتا حول محور مقاومت مردم بزرگ کشورهای مسلمان در مقابل بیدادگران، قلدران، قداره‌بندان و بیگانگان سروده شده‌اند، گرد آورده، البته بعضی از شعرها کاملا مرتبط با این محور نیستند و با جنگ تحمیلی 8 ساله صدام و اربابانش با ملت عزیز ایران ارتباط دارند که بیشتر برای عرضه در کنگره شعر دفاع مقدس همخوانی دارد.

غلط‌های چاپی یا تحریری هم متاسفانه تقریبا به مقدار زیاد به چشم می‌خورد که امیدواریم در سال‌های آینده دقت بیشتری اعمال شود. در انتخاب سروده‌ها و ارزیابی ادبی و هنری آنها هم همین انتظار موجه را داریم. اگر از گلستان به ابراهیم (1389)‌ را با در مشرق بیداری (1390)‌ مقایسه کنیم جز کمیت شعرهای کتاب دوم برتری و پیشرفتی حس نمی‌شود ولی این امید در دلمان شکوفاست که سال آینده به طور محسوسی سطح شعرهای مندرج در مجموعه‌ای که گرد خواهد آمد و به چاپ خواهد رسید بالاتر و راضی‌کننده‌تر باشد.