توانایی شگفت چشم انسان

در حقیقت برای این‌که چشم ما انسان‌ها بتواند از چنین قابلیتی برخوردار باشد 3 بخش مختلف تأثیرگذار هستند. مردمک چشم یکی از قسمت‌های اصلی ساختار چشم است که براساس شدت نور موجود در محیط باز یا بسته می‌شود. درواقع شرایطی که فرد در معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار داشته باشد مردمک چشم بسته شده و به این ترتیب مانع از ورود نور شدید به داخل چشم می‌شود.

سلول‌های میله‌ای و مخروطی شبکیه نیز از دیگر بخش‌های چشم هستند که در افزایش قابلیت‌ها و توانایی‌های حس دیداری انسان نقش بسیار مهمی را ایفا می‌کنند. چشم به کمک این سلول‌ها از نور موجود در محیط آگاه می‌شود. سلول‌های مخروطی توانایی تشخیص رنگ را دارند، اما سلول‌های میله‌ای تصاویر را به صورت سیاه و سفید دریافت می‌کنند و به همین دلیل در شرایطی که محیط تاریک باشد این سلول‌ها از عملکرد بهتری در تشخیص تصاویر برخوردارند.

رودوپسین نیز قسمت دیگری از چشم است که می‌توان گفت در بینایی شب، نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند. در حقیقت رودوپسین ماده شیمیایی است که در سلول‌های میله‌ای شکل وجود دارد. سلول‌های میله‌ای شبکیه از این ماده شیمیایی برای جذب فوتون‌ها و تشخیص نور استفاده می‌کنند. هنگامی که سلول رودوپسین فوتونی را جذب می‌کند، به مولکول شبکه‌ای و مولکول اپسین شکسته می‌شود. مولکول اپسین واحد ساختمانی بخش رنگدانه‌ای شبکیه چشم است. این مولکول‌ها با گذشت زمان دوباه با هم ترکیب می‌شوند که البته انجام این فرآیند به کندی صورت می‌گیرد.

بنابراین زمانی که چشم‌ها در معرض نور قرار می‌گیرند، رودوپسین موجود در سلول‌های میله‌ای شکل شبکیه به مولکول‌های اپسین و شبکیه‌ای شکسته شده و در نتیجه در شرایطی که به‌طور ناگهانی محیط تاریک می‌شود، سلول‌های میله‌ای قادر به تشخیص تصویر نخواهند بود. با گذشت زمان مولکول‌های اپسین و شبکیه‌ای ترکیب شده و در نتیجه ماده شیمیایی رودوپسین بار دیگر ایجاد می‌شود و سلول‌های میله‌ای توانایی از دست رفته خویش را باز می‌یابند.

مریم وکیلی