آنفلوآنزای فصلی را جدی بگیرید

عطسه‌ها و سرفه‌های پشت سرهم خسته‌اش کرده است، گلویش درد می‌کند و نمی‌تواند راحت غذا بخورد. شب‌ها کمی هم تب می‌کند و همین موضوع توان او را بیش از پیش می‌گیرد.

علاوه بر بدن درد، خستگی و بی‌حوصلگی، عقب افتادن از کار و زندگی روزمره ‌هم کلافه‌اش کرده است اما این همه مشکل و ناراحتی معمولا با دو جمله کوتاه توضیح داده می‌شود: «سرما خورده‌ام، باید دارو مصرف کنم.»

خیلی از ما عادت کرده‌ایم به محض مشاهده چنین وضعیتی به اولین داروخانه سر راهمان مراجعه کنیم و چند بسته قرص و یک شیشه شربت بگیریم و با اطمینان از بهبود شرایط آنها را مصرف کنیم. غافل از این‌که این روش نه تنها کمکی به ما نمی‌کند، بلکه عوارض و مشکلات جدیدی هم ایجاد خواهد کرد.

دکتر حامد سلامت‌فر، پزشک عمومی با اشاره به مشکلی که عموم افراد جامعه آن را به نام سرماخوردگی می‌شناسند درگفت‌وگو با «جام‌جم» توضیح می‌دهد: عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی که ممکن است هر فردی را درگیر کند، همان مشکلی است که اغلب از آن به نام سرماخوردگی یاد می‌شود؛ البته این عفونت‌ها می‌تواند ناشی از ویروس یا باکتری باشد و علائمی مشترک مانند سرفه ، آبریزش بینی، گلودرد و... ایجاد کند.

به گفته وی، مردم معمولاً هنگام مبتلا شدن به انواع سرماخوردگی یا آنفلوآنزا با یک شکایت مشترک به پزشک مراجعه می‌کنند؛ آنها تمام علائم را مربوط به سرماخوردگی معمول می‌دانند و تفاوتی میان انواع مختلف آن قائل نمی‌شوند.

دکتر سلامت‌فر با بیان این که هر بیماری درمان خاص خود را دارد، می‌گوید: سرماخوردگی‌های عادی یا آنفلوآنزا، بیماری‌های ویروسی هستند و به همین دلیل مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها تاثیری بر درمان آنها ندارد. در مقابل برای درمان برخی از انواع بیماری‌ها هم بیمار به آنتی‌بیوتیک نیاز دارد و اگر تشخیص و درمان به‌درستی انجام نشود، به خصوص در مواردی که حساس هستند، ممکن است مشکلات جدیدی تا حد نارسایی‌ کلیوی و ناراحتی‌های قلبی بروز کند.

به گفته وی، برخی مواقع برای درمان سرماخوردگی‌های معمول نیز باید از داروهای ضدویروس استفاده شود. اما نکته مهم که همه مردم باید بدانند، آن است که شیوه‌های درمانی‌، طول دوره بیماری را کاهش نمی‌دهد و فقط علائم را بهبود می‌بخشد تا تحمل بیماری آسان‌تر شود.

دکتر سلامت‌فر همچنین به اقداماتی که بیماران خودشان می‌توانند برای بهبود وضعیت انجام دهند، اشاره می‌کند و می‌گوید: استراحت کردن، مصرف مایعات گرم، داشتن رژیم غذایی سبک و مناسب و گرم نگه‌داشتن بدن از جمله شیوه‌هایی است که بیمار می‌تواند برای بهبود شرایط از آنها استفاده کند. در صورتی که فرد تب داشته باشد نیز می‌تواند از داروهای تب‌بر مانند استامینوفن کمک بگیرد، اما استفاده از داروهایی مانند آسپیرین چندان توصیه نمی‌شود؛ چون ممکن است عوارضی در پی داشته باشد.

دکتر سلامت‌فر با اشاره به این‌که سرماخوردگی و آنفلوآنزا هر دو بیماری‌های ویروسی ولی از خانواده‌هایی متفاوت هستند، توضیح می‌دهد: این بیماری‌ها موجب درگیری دستگاه تنفسی فوقانی می‌شود که برخی از نشانه‌های آنها مشترک و گروهی متفاوت است. در سرماخوردگی‌های عادی فرد ممکن است با علائمی مانند سرفه، آبریزش بینی، گلودرد، عطسه، تب و حتی درد عضلانی روبه‌رو شود. در آنفلوآنزا هم نشانه‌ها همین موارد و البته شدیدتر است.

به گفته وی، شروع بیماری آنفلوآنزا حاد و شدید است، در حالی که علائم سرماخوردگی به‌تدریج و خیلی خفیف‌تر نمایان می‌شود.

این پزشک عمومی با بیان این‌که هنگام بروز بیماری مراجعه به پزشک بهترین کار است، توضیح می‌دهد: بیماری‌های مختلفی وجود دارد که ممکن است علائمی مشترک با سرماخوردگی‌های معمول داشته باشد؛ بنابراین مراجعه به پزشک و بررسی‌های بیشتر می‌تواند از بروز مشکلات جدی پیشگیری کند.

متاسفانه هنوز هم افراد زیادی خودسرانه و بدون تجویز پزشک از داروهای مختلف و حتی آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده می‌کنند. دکتر سلامت‌فر در این زمینه هشدار می‌دهد: بیماران نباید هیچ دارویی را بدون تجویز پزشک مصرف کنند. در مورد سرماخوردگی‌ها و آنفلوآنزا هم باید دقت داشت که در بسیاری از موارد مصرف آنتی‌بیوتیک تاثیری در بهبود بیماری ندارد.

گفته‌ها و شنیده‌های زیادی درباره واکسن آنفلوآنزا وجود دارد؛ اما آیا واقعاً استفاده از این واکسن لازم است؟ عوارضی ندارد و همه می‌توانند این واکسن را بزنند؟

دکتر سلامت‌فر با بیان این‌که یک مرتبه مبتلا شدن به ویروس آنفلوآنزا برای بقیه عمر در مورد همان نوع ویروس ایمنی ایجاد می‌کند، می‌گوید: ویروس آنفلوآنزا یکی از ویروس‌هایی است که جهش‌های زیادی در آن رخ می‌دهد؛ بنابراین بیماری به شکل‌های مختلف ظاهر می‌شود و به همین دلیل لازم است واکسن‌ها هر سال براساس نوع ویروس تغییر کند.

به گفته وی، لازم است برای تاثیر بیشتر واکسن، در شروع فصل سرما و قبل از شیوع آنفلوآنزا از آن استفاده شود. همچنین با توجه به تولید واکسن‌های جدید، عوارض آنها نیز کاهش یافته است، ولی برخی از علائم عمومی ممکن است در اثر استفاده از این واکسن ایجاد شود؛ مشکلاتی مانند تب، احساس ضعف و... اما نکته مهم منع مصرف برای افرادی است که حساسیت شدیدی به پروتئین تخم‌مرغ دارند و در نتیجه نباید از این واکسن استفاده کنند.

دکتر سلامت‌فر به گروه‌های خاصی اشاره می‌کند که بهتر است از این واکسن استفاده کنند و می‌گوید: بچه‌های شش ماهه تا پنج ساله، افراد بالای 50 سال، خانم‌های باردار، بچه‌هایی که در سنین شش تا 18 سال قرار دارند و تحت درمان طولانی مدت با آسپیرین هستند، افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و ریوی، کسانی که به بیماری‌های سیستمیک مبتلا هستند، کسانی که سابقه تشنج یا ضایعات نخاعی دارند، بیمارانی که با اختلالات شناختی روبه‌رو هستند، ساکنین خانه‌های سالمندان و کسانی که از آنها مراقبت می‌کنند، کارکنان بخش‌های بهداشتی مانند پرستاران و پزشکان و تمام کسانی که در خانواده‌شان یکی از افراد مذکور وجود دارد، از گروه‌هایی محسوب می‌شوند که بهتر است واکسن آنفلوآنزا تزریق کنند.

دکتر سلامت‌فر با تاکید بر مصرف نکردن خودسرانه دارو به هنگام بروز علائم سرماخوردگی تاکید می‌کند: بیماران به هیچ وجه نباید خودسرانه از دارو و بخصوص آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده کنند. افراد باید به این نکته دقت داشته باشند که مصرف نامناسب داروها ممکن است سبب بروز عوارضی برای آنها و مقاومت میکروب‌ها شود که این موضوع در آینده حتما مشکل‌ساز خواهد‌شد.

نیلوفر اسعدی بیگی‌ -‌ گروه سلامت