واکاوی در اندیشه‌های شهید بیداری

در این میان ، فرزند شهید نواب صفوی، بیداری اسلامی را یکی از دستاوردهای اندیشه‌های جهادی پدر می داند و می گوید: شهید خالد اسلامبولی بصراحت عنوان کرده بود که ما در مصر همان روش نواب را دنبال می‌کنیم و هم اکنون نیز اندیشه‌های رهبران اخوان‌المسلمین بشدت تحت تاثیر اندیشه‌های مرحوم نواب است. «معتقدم‌ بیداری خاورمیانه همان ادامه روند حرکت‌ها و اندیشه‌های استشهادی پدرم و یارانش است.»

او در حالی به شهادت رسید که فقط 31 بهار از زندگی اش گذشته بود. سید مجتبی میرلوحی‌ سال 1303 در محله خانی‌آباد در تهران به دنیا آمد و در ‌ 7 سالگی به مدرسه حکیم نظامی رفت.سید مجتبی که بعد‌ها نام خانوادگی مادرش (نواب) را انتخاب کرد، برای ادامه تحصیل به مدرسه صنعتی آلمانی‌ها راه یافت و همزمان در مدارس دینی خانی‌آباد نیز به فراگیری علوم دینی پرداخت. وی در حالی که فقط 18 سال‌ داشت، با سخنرانی پرشور و انقلابی خود علیه کشف حجاب و دولت قوام‌السلطنه موضع گرفت و دانش‌آموزان چندین مدرسه را برای تظاهرات در مقابل ساختمان مجلس شورای ملی بسیج کرد. اشتغال شهید نواب در شرکت نفت آبادان، خیلی به طول نینجامید. یک مهندس انگلیسی به یکی از کارگران ایرانی سیلی می‌زند که مجتبی جوان، این اقدام تحقیرآمیز و استعمارگونه را بر نمی‌تابد و خواستار قصاص ضارب می‌شود. شورش و تحصن در شرکت نفت پس از سخنرانی شهید نواب و سماجت وی در قصاص مجرم، او را در مرکز حملات تلافی جویانه انگلیسی‌ها قرار می‌دهد و در نهایت هم مجبور می‌شود از آبادان به نجف اشرف برود.

نوشته‌های احمد کسروی و حملات این نویسنده لائیک بر ضد اسلام و شیعه، مجتبی نواب صفوی را از نجف به تهران می‌کشد تا کسروی را از ادامه فعالیت‌های تخریبی‌اش باز دارد، اما نویسنده کتاب کفرآمیز «شیعی گری» با بی‌اعتنایی از کنار سخنان نواب می‌گذرد. نواب که شیوه ارشاد و نصیحت را کارگر نمی‌بیند، اقدام به ترور کسروی می‌کند که این ترور ناموفق موجب می‌شود وی به مدت 2 ماه در زندان اسیر شود. آزادی از زندان با تشکیل «جمعیت فدائیان اسلام» توسط نواب صفوی همراه می‌شود.

محمدعلی امینی به همراه برخی دیگر از اعضای جمعیت فدائیان اسلام با تکیه بر مشی جهادی موفق می‌شوند ‌ بالاخره در سال 1324، احمد کسروی را از سر راه بردارند. اما موفق‌ترین عملیات جمعیت فدائیان اسلام را باید به ترور نخست وزیر وقت محمدرضا شاه نسبت داد. سپهبد علی رزم‌آرا در سال 1329 به وسیله یکی از یاران نزدیک نواب صفوی کشته شد و انگلیس را در ‌ از دست رفتن یکی از مهره‌های دست‌نشانده‌شان مبهوت کرد. دیگر آوازه عدالت‌طلبی‌های نواب و عملیات‌ استشهادی یاران او، لرزه بر اندام کاخ‌نشین‌های حکومتی انداخته بود؛ تا آنجا که آیت‌الله خامنه‌ای (رهبر معظم انقلاب)، از نواب صفوی به عنوان «پیشاهنگ جهاد و شهادت در زمان ما» نام بردند. به دنبال ترور ناموفق حسین علا، سیدمجتبی به همراه تنی چند از یاران نزدیکش دستگیر و پس از تحمل شکنجه‌های هولناک، در 27 دی ماه سال 1334 با تیرباران عمال شاه، به درجه رفیع شهادت رسید. وی در حالی مسیر معلوم و قابل پیش‌بینی شهادت را انتخاب کرد که بسیاری از هم عصران او بعد از شهادت نواب‌ برای مقابله با دیکتاتور‌ها جسورتر از قبل شدند. فاطمه نواب صفوی، دختر ارشد شهید نواب در گفت‌وگو با خبرنگار جام‌جم آنلاین به تبیین اندیشه‌های پدرش می‌پردازد.او معتقد است ‌سقوط حکومت‌های تک صدایی همچون حکومت مصر، ریشه در اندیشه‌های سید مجتبی نواب صفوی دارد. وی با اشاره به سفر شهید نواب به کشور مصر، خاطر نشان کرد: در اولین سخنرانی که مرحوم نواب در قاهره داشتند، ‌7 هزار نفر از اساتید و دانشجویان حضور داشتند که بعد از سخنرانی پر شور ایشان، یک حرکت انقلابی در خیابان‌های مصر به راه افتاد و مصری‌ها شعار ملی شدن کانال سوئز را سر می‌دادند. وی می‌افزاید: وقتی با حامد الگار، یکی از اساتید مصری دانشگاه برکلی انگلیس صحبت می‌کردم، وی اذعان داشت ‌ آن سخنرانی شهید نواب صفوی در قاهره، یک نقطه عطف تمام عیار در تاریخ انقلاب مصر بود. مدیر موسسه فرهنگی شهید نواب صفوی با بیان این که حرکت‌های جهادی شهید نواب با خلوص شدید آمیخته بود، اظهار کرد: باید بین حرکت‌های کورکورانه گروه‌های تندرویی مثل طالبان با جنبش فدائیان اسلام، تفاوت قائل شد. حرکت‌های طالبانی، آبروی اسلام را برده است، اما راه نواب ادامه دارد. فاطمه نواب صفوی بر این باور است که شهید نواب حتی با دین‌ستیزان هم ابتدا از سر جنگ و نزاع برنمی‌خاست و ابتدا از راه نصیحت و امر به معروف وارد می‌شد: «مادرم نقل می‌کند که شهید نواب، حتی در سوگ مرگ گاندی، ‌رهبر فقید هند گریسته بود و اساسا پدرم به حرکت‌های افراطی معتقد نبود. بین دین‌گریزی و دین‌ستیزی تفاوت است و حتی مرحوم نواب با دین‌ستیزانی همچون احمد کسروی هم ابتدا از سر اندرز و نصیحت وارد شد.» وی با اشاره به این که شهید نواب به اسلام منهای نژادپرستی اعتقاد راسخ داشت، خاطر نشان کرد‌ شهید نواب در یکی از سخنرانی‌هایشان در بیت المقدس در نکوهش عرب‌هایی که ناسیونالیسم عربی را بر مسلمان بودنشان اولویت می‌دادند گفته بود ‌ اگر رسول‌الله را از عرب بگیریم، دیگر چیزی از عرب باقی نمی‌ماند: «شهید نواب در جملاتی زیبا به حضار گفته بود که اگر بنا به اصل و نژاد است، من سید و فرزند برترین شخصیت عرب هستم، اما وقتی که اسلام هست، دیگر نباید از نژاد و رگ و ریشه صحبت شود.»

فاطمه نواب با بیان این که تنها پدرم و شهید چمران را دیده‌ام که حتی برای دشمنانشان هم دعا می‌کردند، افزود: یکی از خصیصه‌های بارز نحوه مبارزات شهید نواب این بود که ایشان با دوراندیشی و بینش عالی حرکت می‌کردند. البته همه حرکات ایشان را باید در ظرف زمان خودش و ادبیات سال‌های 1320 تا 1334 تحلیل کرد. اخیرا در خبرها نیز داشتیم که پس از 6 دهه خاموشی جمعیت فدائیان اسلام این تشکل سیاسی‌ ـ‌ مذهبی قصد دارد ‌ دوباره در صحنه سیاست‌ورزی ایران، نقش پر رنگی داشته باشد. گرچه این تشکل، پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز اعلام هویت کرد، اما در همان دوران نتوانست به فعالیت‌هایش استمرار بخشد و ناخودآگاه از صحنه سیاست ایران حذف شد.