نبرد لیبره و اوپن‌آفیس

سال 2010، اوراکل شرکت سان را خرید؛ شرکتی که آن زمان مالک پروژه اوپن‌آفیس بود. از آنجا که عده بسیاری نگران پولی شدن اوپن‌آفیس، محدود و بسته شدن کد آن بودند، پیش از انجام هر گونه اقدامی از سوی اوراکل، کدهای پروژه را در یک پروژه فرعی به نام لیبره‌آفیس قرار دادند که البته پروژه‌ای مستقل بود. از آن موقع تاکنون، بیشتر توزیع‌های مطرح لینوکسی، لیبره‌آفیس را جایگزین اوپن‌آفیس کرده‌اند.

اما در این فاصله، ترس پیشروان منبع‌باز به تعجب تبدیل شد، چرا که اوراکل کد اوپن‌آفیس را در اختیار بنیاد آپاچی گذاشت و اطمینان داد هیچ وقت این محصول تجاری نخواهد شد. آپاچی هم‌اکنون در حال جمع کردن و سازماندهی پروژه بوده و حدود یک سال است که اوپن‌آفیس توسعه نیافته است.

توسعه لیبره‌آفیس درست نقطه مقابل آن است و به برنامه دو سالانه خودش اتکا کرده است. از زمان تاسیس پروژه، توسعه‌دهندگان آن که از برنامه‌نویسان اوپن‌آفیس بودند، نه‌تنها روند نگهداری را حفظ کرده‌، بلکه قابلیت‌های جدیدی به اوپن‌آفیس افزوده‌اند.

با این حال عجیب به نظر می‌رسد آینده مجموعه نرم‌افزاری آفیس را تنها بر دوش لیبره‌آفیس بگذاریم. با آن‌که اوضاع پایدار و منظم است، حضور اوپن‌آفیس به‌عنوان رقیب اصلی لیبره‌آفیس باعث سردرگمی افراد خواهد شد. این می‌تواند برای کاربران منبع‌باز دشوار باشد. در سنت منبع‌باز، این اوپن‌آفیس بوده است که کنار دیگر لوگوها همواره خودش را نشان داده است، آن هم با قابلیت‌های زیاد، توسعه مداوم و سهم خوبی که از پروژه‌های منبع‌باز مقابل نرم‌افزارهای تجاری در اختیار داشت.

حضور برنامه‌نویسان حرفه‌ای که برای فعالیت در اوپن‌آفیس پول می‌گرفتند، به موفقیت این پروژه کمک بسزایی کرد. اما کلید اصلی را می‌توان حمایت جامعه منبع‌باز و استفاده از اوپن‌آفیس شناخت. بر خلاف دیگر مجموعه‌های نرم‌افزاری آزاد ـ که یک دوجین پروژه برای پشتیبانی از آنها وجود دارد ـ مجموعه‌های آفیس یکی از اندک نرم‌افزارهای معدودی بوده است که همواره یک رهبر واضح داشته (شاید تنها می‌توان فایرفاکس را با این مجموعه مقایسه کرد که مدت‌های بسیار زیادی در راس مرورگرها قرار داشته است.)

به‌دلیل رویدادهای پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی تاریخی که در حال رخ دادن است، جامعه منبع‌باز با یک گزینه جدید روبه‌رو می‌شود و آن هم استقبال از اوپن آفیس است. در این صورت کاربران با انتخاب‌ گزینه‌های زیادی روبه‌رو خواهند شد. در این مورد خاص، گزینه‌های زیاد می‌تواند چیز بدی باشد؛ زیرا منابع محدود را پراکنده می‌کند و بازدهی را پایین می‌آورد. اوضاع برای جامعه منبع‌باز در این مورد بخصوص روشن نیست، بخصوص اگر مایکروسافت باشید و از ردموند منظره را تماشا کنید.

مایکروسافت در طول سال درآمد هنگفتی از مجموعه نرم‌افزاری آفیس خود کسب می‌کند و از رقابت میان دو محصول بزرگ نرم‌افزاری آفیس منبع باز، هیچ ضرری نخواهد کرد.

محمدرضا قربانی