کاهش شهریه دانشجویان

عبدالله جاسبی در شرایطی این روزها اتاق ریاست دانشگاه آزاد را برای فرهاد دانشجو تخلیه می‌کند که در 29 سال اخیر این دانشگاه، بیش از 20 میلیون متر مربع فضای آموزشی و رفاهی را در اختیار گرفته و بیشتر از 30 هزار عضو هیات علمی و یک میلیون و 600 هزار دانشجو دارد.

به گفته برخی معاونان جاسبی، دانشگاه آزاد در سه دهه اخیر نظام آموزش عالی را از تقاضای کمرشکن ادامه تحصیل رهانده و موجی از افراد متخصص را روانه بازار کار کرده است، اما همواره دانشگاه آزاد از جمله مکان‌هایی بوده که انگشت انتقادها را به سوی خود دراز کرده و به دلیل اخذ شهریه همواره در مظان اتهام سوءاستفاده مالی بوده است.

این اتهام هرچند هیچ‌گاه در هیچ محکمه‌ای مطرح و دفاع نشد، اما یکی از دغدغه‌های دانشگاه آزادی‌ها بوده است.

با ورود رییس جدید این دانشگاه به نظر می‌رسد دانشجو نیز چنین دغدغه‌ای دارد، به طوری که در اولین روز ریاست از کاهش شهریه‌ها می‌گوید و اضافه می‌کند: لزومی ندارد همه هزینه‌های دانشگاه از طریق شهریه تامین شود. این موضوع جزو برنامه‌های بنده است تا منابع جدیدی برای تامین نیازهای مالی دانشگاه ایجاد شود و شهریه دانشجویان کاهش یابد.

وی با بیان این‌که همه هزینه‌های دانشگاه آزاد از طریق شهریه دانشجویان تامین می‌شود، تصریح می‌کند: این موضوع بار مالی بسیار زیادی روی خانواده‌های دانشجویان تحمیل می‌کند که باید یک متخصص اقتصادی به این منظور حکم گیرد و راه‌های دیگر درآمدزایی برای دانشگاه‌ها پیدا کند تا لزومی نداشته باشد همه هزینه‌های دانشگاه از طریق شهریه تامین شود.

فرهاد دانشجو در حالی از کاهش شهریه‌های این دانشگاه می‌گوید که این موضوع یکی از مهم‌ترین مشکلات دانشجویان آزاد بوده است.

بهزاد کرمی، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد در رشته مهندسی برق می‌گوید: «متاسفانه وام شهریه این دانشگاه کافی نیست وهر سال عده زیادی از آن محروم می‌مانند.»

اما دانشجو قصد دارد این چارچوب را بشکند و از سویی برنامه دیگر او، ارتقای کیفی آموزش در این دانشگاه است.

«محمد امین.م» عضو هیات علمی دانشگاه آزاد و دانش‌آموخته دکترای همین دانشگاه از 10 سال قبل با دانشگاه آزاد ارتباط داشته و معتقد است که مشکلات این دانشگاه را خوب می‌شناسد.

وی توضیح می‌دهد: «دانشگاه آزاد با حجم انبوه دانشجو روبه روست و گاهی سیاستش در جذب تعداد دانشجویان، بی‌رویه و لجام‌گسیخته می‌شود. زمانی که تعداد ورودی‌های یک رشته در دانشگاه‌های دولتی از 100 نفر فراتر نمی‌رود، این دانشگاه گاهی 800 دانشجو در همان رشته و برای یک سال جذب می‌کند که نشان می‌دهد سیاست مشخصی برای ارتباط با بازار کار در این دانشگاه وجود ندارد.»

به گفته وی، دانشگاه آزاد این سیاست را اکنون در بخش تحصیلات تکمیلی دنبال می‌کند و قصد دارد به همان میزان دانشجوی ارشد و دکتری جذب کند در حالی که این تعداد دانشجو در دوره‌های عالی به تعدیل بیشتری نیازمند است.

رییس جدید دانشگاه آزاد دراین باره با اشاره به لزوم توسعه کمی و کیفی دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری به صورت موازی معتقد است: علت توسعه کمی این است که تقاضای جامعه برای ورود به دوره‌های تحصیلات تکمیلی زیاد است.

وی با بیان این‌که بزرگ‌ترین کار در دانشگاه آزاد، ارتقای کیفی مسائل آموزشی و پژوهشی است، تصریح می‌کند: باید از تجارب دانشگاه آزاد نیز استفاده بیشتری صورت گیرد و سطح فعالیت و مشارکت اعضای هیات علمی و کارکنان در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها افزایش یابد و همچنین باید حتما بحث تمرکززدایی شکل گیرد.

احداث بیش از 400 واحد آموزشی دانشگاه آزاد در شهرهایی که شاید حتی مدرسه مناسبی ندارند، طی سال‌ها سوژه بحث برخی کارشناسان بود، اما مسوولان دانشگاه آزاد این امر را مثبت ارزیابی می‌کردند، در حالی که برخی واحدهای دانشگاه آزاد در شهرهای کوچک به تجهیزات و امکانات آموزشی بیشتری نیاز دارند.

کازرون، ایذه، علی‌آباد کتول، دامغان، لنگرود، خوی، آران و بیدگل، فومن و... و بسیاری از واحدهای دانشگاه آزاد در شهرهای کوچک نیازمند برنامه‌های آموزشی دقیقی هستند.

چندی پیش جمعی از دانشجویان پزشکی دانشگاه آزاد کازرون با انتقاد از وضعیت آموزشی این واحد اعلام کردند: با شرایط موجود ثمره هفت سال تلاش ما در رشته پزشکی جز به خطر انداختن جان بیماران پیامد دیگری ندارد.

در واقع ضعف ساختار آموزش، جذب دانشجو بیش از ظرفیت امکانات رفاهی و تحصیلی، نبود اعضای هیات علمی مجرب و... با وجود دریافت شهریه‌های کلان از 600 هزار تومان تا دو میلیون تومان در رشته‌های مختلف هر ترم از جمله مشکلات آموزشی برخی واحدهای دانشگاه آزاد است که به بازنگری بیشتری نیاز دارد.

یکی دیگر از دانشجویان واحد علوم و تحقیقات تهران هم می‌گوید: برخی مسوولان آموزش سعی می‌کنند تا بچه‌ها را 9 ‌ترمه کنند، به عنوان نمونه تاریخ امتحان پایان ترم دو درس ما در یک روز است یا در حالی که 15 واحد اختیاری برای ما گذاشته‌اند، آموزش اخذ آنها را اجباری کرده است.

این دانشجو از نبود امکانات آزمایشگاهی نیز گله می‌کند. یکی دیگر از دانشجویان این دانشگاه که حتی حاضر نیست نام دانشکده‌اش هم در این گزارش آورده شود، تا از برخورد مسوولان دانشگاه در امان بماند، با انتقاد از برنامه‌ریزی ضعیف در این واحد ادامه می‌دهد که آقای جاسبی به جای مقایسه دانشگاه آزاد با دانشگاه‌های دولتی و این ‌که این دانشگاه سه برابر دانشگاه‌های دولتی هزینه دارد، بهتر است امکانات این دانشگاه‌ها را مقایسه کند.

اینجا نسبت کارمند و استاد به دانشجو کم است، به گونه‌ای که در فصل انتخاب واحد یا ثبت‌نام شاهد تجمع دانشجویان پشت اتاق کارشناسان آموزش هستیم و جالب این‌ که کارشناسان چندین دانشکده در یک اتاق هستند یا یک کارشناس مسوول رسیدگی به چندین رشته است و دسترسی به استادان هم خیلی محدود است.

اما دانشگاه آزاد روی دیگری هم دارد. سیامک ـ س، دانشجوی دکترای ادبیات فارسی در این باره که نباید فقط ضعف‌ها را دید، می‌گوید: دانشگاه آزاد از ابتدا مبنا را بر جذب دانشجوی شهریه‌ای قرار داد، راهی که امروزه دانشگاه‌های دولتی نیز در قالب غیرانتفاعی، شبانه، پیام‌نور و علمی ـ کاربردی دنبال می‌کنند، ضمن این که دانشگاه آزاد سعی کرده از افزایش بی‌رویه شهریه‌ها براساس تورم موجود جلوگیری کند و کسی را پیدا نمی‌کنید که به خاطر شهریه مجبور به ترک دانشگاه شده باشد.

حامد خان‌وردی، از کارکنان دانشگاه آزاد هم می‌گوید: هر‌چند این دانشگاه به شفافیت مالی بیشتری نیاز دارد، اما همکاری 18 ساله من با این دانشگاه، برایم ثابت کرده که در بحران نظام آموزش خیلی‌ها به دانشگاه آزاد مدیونند و خیلی‌ها از همین دانشگاه برای بهترین دانشگاه‌های دنیا پذیرش گرفته‌اند. پس تمام واحدهای دانشگاه آزاد به ضعف آموزش مبتلا نیستند و برخی با بهترین دانشگاه‌های کشور رقابت می‌کنند.

کارنامه جاسبی و معاونانش با هر نقطه سفید و سیاهی بسته شد و حالا نوبت فرهاد دانشجو برای ارائه برنامه‌های جدید این دانشگاه است. نام او با نام برادرش که بر عالی‌ترین پست نظام آموزش عالی تکیه زده ـ کامران دانشجو، وزیر‌علوم‌ـ گره خورده و برخی همین امر را به فال‌نیک می‌گیرند.

براساس گفته‌های فرهاد دانشجو، گویا هنوز برخی پایان ریاست جاسبی را باور ندارند.

وی با تاکید بر قانونی بودن روند انتخابش در جلسه چهارشنبه شب هیات امنای دانشگاه آزاد اعلام می‌کند که وزیر علوم صورتجلسه هیات امنا را در شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه می‌کند و کسی هم در هیات امنا حق وتو ندارد.

اشاره او به مخالفت آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، رئیس هیات امنا در نحوه انتخاب او به جانشینی جاسبی است. دانشجو ادامه می‌دهد: این امر طبیعی است که وقتی کاندیدای اقلیت‌ها در جلسه هیات امنا رای نمی‌آورد، عکس‌العمل غیرمنطقی نشان دهند.

وی به مهر می‌گوید: در جلسه پیشین هیات امنا، اعلام اسامی کاندیداها تصویب و شرح حال علمی افراد 10دی به وزیر علوم ارسال شد تا در اختیار اعضا برای مطالعه قرار گیرد و در نهایت رای‌گیری در جلسه مذکور صورت گیرد.

به گفته رییس جدید دانشگاه آزاد، وقتی کاندیدایی بخواهد برنامه دهد نیاز است که سیاست‌های هیات امنا را برای دوره چهار ساله ریاست بداند. چگونه می‌توان از یک شخص انتظار داشت برنامه دهد و از سوی دیگر سیاست ‌های دانشگاه مشخص نشده باشد. این در واقع سرکار گذاشتن و بی‌احترامی به کاندیداهاست.

رییس سابق دانشگاه تربیت‌ مدرس که اعتقاد دارد مخالفت با رای‌گیری، طولانی کردن مسیر رای‌گیری بود، تاکید می‌کند: در واقع برخی می‌خواستند در جلسه چهارشنبه شب تصمیم‌گیری صورت نگیرد.

به هر حال دانشگاه آزاد در آستانه آغازی دیگر قرار دارد. هر چند برخی از محاکمه رییس سابق دانشگاه آزاد و پیگیری تخلفات سخن می‌گویند، اما فارغ از تمام دغدغه‌های سیاسی، بزرگ‌ترین دانشگاه بخش خصوصی کشور نیازمند برنامه‌های جدیدی برای جبران کاستی‌هاست و در حال حاضر چشم‌ها به هیات امنا و رییس جدید دانشگاه دوخته شده است.

کتایون مصری - ‌گروه جامعه