اصلاح طرح گام به‌گام روسیه

پس از آن‌که اتحادیه اروپا از اعلام آمادگی مسوول سیاست خارجی این اتحادیه برای ادامه گفت‌وگوها با ایران بر سر برنامه هسته‌ای خود خبر داد و مایکل مان، سخنگوی اشتون مدعی شد توپ در زمین ایران است، تهران که پیش‌تر برای مذاکره با این گروه اعلام آمادگی کرده بود، بار دیگر از تصمیم خود مبنی بر ادامه گفت‌وگوها خبر داد و تاکید کرد بعد از نامه سعید جلیلی، دبیر شورای امنیت ملی به کاترین اشتون، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا و تنظیم مدالیته و دستور کار، مذاکرات جدید ایران و 1+5 انجام خواهد شد.

این افزایش دما در روند مذاکرات موجب شد تا داوود اغلو، وزیر امور خارجه ترکیه در سفر به تهران ضمن ملاقات با مقامات ایرانی، از درخواست اشتون برای مشارکت آنکارا در این مذاکرات سخن به میان آورد و پس از آن تهران، ترکیه را بهترین مکان برای این گفت‌وگوها اعلام کرد.

اما رایزنی‌ها درباره زمان انجام و دستور کار این گفت‌وگوها همچنان ادامه دارد و داوود اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه به دنبال بازگشت از سفر تهران مجددا با علی‌اکبر صالحی، وزیر خارجه و کاترین اشتون، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تلفنی گفت‌وگو کرد.

خبرگزاری دولتی ترکیه آناتولی به نقل از منابع دیپلماتیک در آنکارا خبر داد در گفت‌وگوی تلفنی داوود اوغلو و کاترین اشتون، نتایج دیدارهای وزیر امور خارجه ترکیه در تهران و موضوع فعالیت‌های هسته‌ای ایران مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت. وی به دنبال این گفت‌وگو با صالحی نیز تماس برقرار کرد.

وزیر امور خارجه ترکیه همچنین با وزیر امور خارجه ژاپن در آنکارا دیدار و گفت‌وگو کرده که موضوع گفت‌وگوهای ایران و 1+5 یکی از موضوعات مطرح در این مذاکرات بود.

وی در یک کنفرانس خبری با همتای ژاپنی خود اعلام کرد ایران آماده است بر سر میز مذاکره برای گفت‌وگو درباره برنامه هسته‌ای این کشور بنشیند.

این رایزنی‌ها تنها به ترکیه اختصاص نداشته و روسیه هم تلاش می‌کند با بهره‌گیری از طرح گام به گام، زمینه مشارکت بیشتر خود را برای ادامه گفت‌وگوها فراهم آورد.

مسکو با ارائه طرح گام به گام مسیر خود را از آمریکا جدا کرده است تا اعتماد لازم را برای میانجیگری به دست بیاورد و آن را جایگزین تاکتیک فشار از طریق گسترش تحریم‌ها و مذاکره به صورت همزمان کرده است.

سیدرضا سجادی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در مسکو با اشاره به این تلاش‌ها، از اصلاحات تازه در طرح گام به گام روسیه خبر داد و گفت: در حال حاضر مرجع ذی‌ربط در حال بررسی این طرح اصلاح شده است.

وی افزود: پس از آن‌که روس‌ها این طرح را ارائه کردند، 2 ماه آن را بررسی کردیم که در سفر علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی به مسکو، وی نظرات کشور را در این زمینه اعلام کرد و روس‌ها بعد از حدود 3 هفته، طرح اصلاح شده خود را از طریق سفارت روسیه در تهران به ایران ارائه کردند.

سفیر ایران در مسکو درباره این طرح گفت: تفاوت این طرح با پیشنهادات 1+5 این است که اولا 1+5 برخلاف معاهده ان.پی.تی حقوق حقه ما را در فعالیت‌های هسته‌ای به رسمیت نمی‌شناسد و از سوی دیگر خواستار توقف همه فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ماست؛ اما طرح گام به گام حق مسلم ایران را در دستیابی به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای به رسمیت می‌شناسد و عنوان می‌کند که به ازای هر گامی که ایران بر می‌دارد، یکی از ابعاد تحریم‌ها باید برداشته شود. سجادی اضافه کرد: ما پیش از این گام‌هایی برداشته و اعتمادسازی‌هایی انجام داده‌ایم که غرب هنوز در قبال آن واکنش مثبتی انجام نداده است. مبنای طرح لاوروف منطقی است، ولی برای این‌که تبدیل به یک توافق جامع و مورد قبول ما شود، نیاز به رایزنی‌های زیادی دارد.

در همین حال بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل، در نشست سال نوی این سازمان تلاش‌های مسالمت‌آمیز را برای رفع تنش‌ها میان ایران و کشورهای غربی خواستار شد. وی گفت: هر دو طرف باید پیش از هر چیز نهایت تلاش خود را برای رفع تنش در منطقه انجام دهد و تلاش کند همه مسائل و اختلاف نظرها از طریق گفت‌وگو با ابزارهای مسالمت‌آمیز حل و فصل شود.

این در حالی است که شماری از کارشناسان سیاسی با تاکید بر این‌که گفت‌وگوهای آینده و احتمالی دو طرف، می‌تواند فرصت‌ها را برای طرفین احیا کند؛ به طرف غربی هشدار دادند که اشتباهات گذشته خود را درباره ایران تکرار نکند. روزنامه ایندپندنت در این باره نوشت: اروپا باید از رخدادهای گذشته درس بگیرد، زیرا در سال 2009 که اوباما فضای ارتباط دیپلماتیک با ایران را محدود و محدودتر کرد، نه تنها روسیه و چین با این شرایط مخالف بودند، بلکه برزیل و ترکیه، اعضای آن زمان شورای امنیت نیز با رویکرد ضد گفت‌وگوی اوباما برای گفت‌وگو با ایران مخالفت می‌کردند.

بر پایه این گزارش در همان زمان، اوباما نامه‌ای به دست رئیس‌جمهور برزیل داد که در آن بر معامله هسته‌ای با ایران و انتقال اورانیوم کمتر غنی شده ایران به ترکیه موافقت کرده بود. با تکیه بر چنین نامه‌ای، وزرای خارجه ترکیه و برزیل، راهی ایران شدند. غرب و کاخ سفید بر این باور بودند که ایران هیچ معامله‌ای نخواهد کرد و تلاش‌های این دو کشور با شکست روبه‌رو خواهد شد.

این گزارش می‌افزاید، مذاکرات ایران با دو کشور ترکیه و برزیل پس از 2 روز، با موفقیت روبه‌رو و غرب از توافق طرفین شوکه شد و کاری را که اتحادیه اروپا و آمریکا قادر به انجام آن نبودند، عملیاتی کردند؛ آن هم بر پایه دستورالعملی که اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا نیز آن را تایید کرده بود.

اما پس از این توافق، آمریکا و سنای این کشور به آن بی‌اعتنایی کردند و انگلیس و دیگر کشور‌ها نیز براحتی آن را نادیده گرفتند.

در این تحلیل آمده است: اکنون اروپا باز در حال تکرار همان اشتباه سال 2010 خود است. در حالی که ایران آمادگی خود را برای گفت‌وگو اعلام کرده، اتحادیه اروپا به دنبال تحریم نفت ایران است. اکنون در یک دست اروپاییان، تحریم نفت ایران و در دست دیگر، گفت‌وگو با این کشور است. در این باره باید گفت، تصویب قطعی تحریم نفتی ایران از جانب اروپا، راه‌های دیپلماسی را خواهد بست و این موضوع اگر رخ دهد، اشتباه دیگری از جانب اروپاییان خواهد بود.