دور تازه دیپلماسی ایرانی

سفر رییس‌جمهور به آمریکای لاتین و دیدار با پنج نفر از همتایان خود در این سفر، دیدار معاون اول رییس‌جمهور از الجزایر و سفر رییس‌مجلس شورای اسلامی به ترکیه محور دیدارهای مقامات ایرانی از کشور‌های جهان در روزهای آتی خواهد بود. همچنین تهران از دیروز میزبان احمد داوودادغلو، وزیر خارجه ترکیه بود که سفرش به تهران امروز به پایان می‌رسد.

سفر روز یکشنبه محمود احمدی‌نژاد به آمریکای لاتین با دیدار از ونزوئلا آغاز خواهد شد و وی پس از دیدار با هوگو چاوز، رییس‌جمهور ونزوئلا عازم کوبا می‌شود.

همزمان با سفر رییس‌جمهور به ونزوئلا، اولانتا هومالا، رییس‌جمهور پرو نیز در کاراکاس خواهد بود که به احتمال قوی با رییس‌جمهور کشورمان دیدار خواهد کرد.

رییس‌جمهور کشورمان در سفر به کوبا ضمن دیدار با کاسترو و جمعی از مقامات این کشور از کشورهای نیکاراگوئه و اکوادور نیز بازدید خواهد کرد.

احمدی‌نژاد در این سفر دوره‌ای با سران این کشورها در مورد روابط دوجانبه و تحولات بین‌المللی بحث و تبادل نظر می‌کند و این درحالی است که بسیاری از ناظران غربی معتقدند که ایران برگ‌های برنده خود را در آمریکای لاتین را بیش‌از‌پیش به رخ آمریکا می‌کشد.

همچنین منابع خبری از سفر معاون‌اول رییس جمهور به الجزایر طی هفته‌های آینده خبر داده‌اند. بر این اساس محمدرضا رحیمی طی هفته‌های آینده جهت شرکت در کمیسیون عالی مشترک اقتصادی میان ایران و الجزایر به این کشور سفر می‌کند.

دور تازه دیپلماسی ایرانی با ورود وزیر امورخارجه ترکیه به ایران کلید خورده است. سفری که با گمانه‌زنی‌ها و تحلیل‌های متعدد در روابط دو کشور همسایه ایران در متن تحولات منطقه و جهان روبه‌روست.

در عین حال تحلیل دیگری نیز در این رابطه وجود دارد که این سفر را فراتر از تلاش ترکیه برای فرار از تحریم‌های نفتی می‌داند چرا که بنا بر برخی از گزارش‌ها، ترکیه علاوه بر مذاکرات با ایران به دنبال لابی با واشنگتن به منظور معافیت از تحریم‌های آمریکاست.

از این‌رو به نظر می‌رسد آنکارا که با موافقت خود با طرح سپرموشکی ناتو در خاک ترکیه، خشم مقامات ایرانی را برانگیخته بود اکنون بار دیگر دیپلماسی خود را به کار گرفته تا در شرایط کنونی متحمل کمترین ضرر‌ها شود.

این در حالی است که در گذشته نیز دیپلماسی ترکیه در قبال ایران کارآمد بوده و دست‌کم برای چند ماهی آتش بحران ایران با غرب و مقوله هسته‌ای را فرونشانده است. زمانی آنکارا میانجی هسته‌ای بین ایران و غرب شد و با پیشنهاد طرح تبادل سوخت توانست چراغ سبز تهران را به دست آورد؛ آرامشی که تا ژانویه گذشته و مذاکرات استانبول ادامه داشت.

حالا با اعلام آمادگی 1+5 برای از سرگیری گفت‌وگوها با ایران و تمایل تهران به ادامه گفت‌وگوها از یکسو و از سوی دیگر در پیش بودن سفر بازرسان آژانس به ایران به نظر می‌رسد که آنکارا بار دیگر بر آن شده تا بر موضع خود مبنی بر ادامه گفت‌وگوها برای حل مساله هسته‌ای ایران تاکید کند و نقشی تازه را در این گفت‌وگوها به‌عهده گیرد.

همچنین به نظر می‌رسد که این دیدار در شرایط حاضر برای هماهنگی بیشتر این دو قدرت منطقه‌ای در مورد موضوعات مهم منطقه‌ای باشد.

بحران در سوریه، دو موضع متفاوت از ایران و ترکیه در قبال مسائل منطقه‌ای را به نمایش گذاشت و همین امر، روند نزدیک شدن روابط دو کشور را متوقف کرد.

پایگاه اصلی معترضان سوریه در ترکیه قرار دارد و در چند ماه اخیر کشور ترکیه با اتخاذ مواضع تندعلیه تحولات سوریه در امور داخلی این کشور مداخله مستقیم کرده و خط سیاست‌های غرب علیه این کشور را دنبال کرده است.

این در حالی است که سوریه به عنوان شریک استراتژیک با ایران محسوب می‌شود و ایران با طرف ترکیه نیز دوستی توأم با رقابت دارد.

علاءالدین بروجردی رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با اشاره به سفر وزیر خارجه ترکیه به ایران گفت:در صورتی که ترکیه سیاست‌های گذشته خود در رابطه با سوریه را تعدیل کرده و واقعیت‌های صحنه تحولات سوریه را بپذیرد زمینه‌های لازم برای دیپلماسی مشترک ایران و ترکیه در قبال مساله سوریه فراهم خواهد شد.

وی مهم‌ترین محور مذاکرات وزیر امور خارجه ترکیه با صالحی را حول محور مسائل سوریه خواند و افزود: جمهوری اسلامی همواره از تبادل‌نظر با مقامات ترکیه و مساعی مشترک با این کشور برای برقراری ثبات در منطقه استقبال کرده است.

بروجردی با انتقاد از مواضع ترکیه در قبال تحولات سوریه گفت: در قضیه تحولات سوریه، مقامات ترکیه مدت زیادی خارج از مدار برقراری ثبات در منطقه حرکت کردند البته به نتیجه موردنظر خود دست نیافتند.

از سوی دیگر باید در نظر داشت که اخیرا تنش‌هایی که بین سوریه و ترکیه وجود داشته است، به روابط عراق و ترکیه هم سرایت کرده است، اگرچه ماهیت این تنش‌ها با هم متفاوت است، اما عدم همراهی عراق با ترکیه و اتحادیه عرب برای تحریم سوریه، روابط این دو کشور را متشنج کرده است و این موضوع از منظر ایران با اهمیت است.

ترکیه عدم همراهی عراق با این کشور را با ورود به مسائل داخلی این کشور تلافی کرده، به گونه‌ای که در مساله طارق الهاشمی معاون رییس ‌جمهور عراق که به انجام عملیات تروریستی علیه دولت نوری‌المالکی متهم شده است، مقامات ترکیه فعالانه وارد شده و به پشتیبانی از وی و ائتلاف العراقیه پرداختند و در حال حاضر هم فشار‌های ترکیه به دولت عراق ادامه دارد.

به نظر می‌رسد که در این سفر مساله اخیر عراق نیز در صدر گفت‌وگو‌های مقامات دو کشور قرار گیرد.

پیش از سفر وزیر خارجه ترکیه به ایران، تهران میزبان مراد ییلدیریم رییس و اعضای گروه دوستی پارلمان ترکیه بود.

ییلدیریم در دیدار با رییس‌ جمهور با بیان این ‌که جمهوری اسلامی ایران و ترکیه اشتراکات فراوانی با یکدیگر دارند، اظهار کرد: ترکیه گسترش روابط با ایران را در تمامی زمینه‌ها در دستور کار خود دارد و امیدواریم سطح روابط دو کشور بویژه در عرصه اقتصادی هر چه بیشتر افزایش یابد.

رییس‌جمهور نیز در این دیدار اقدام رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس شریف را ادامه سیاست‌های استعماری سلطه‌گران برای نجات این رژیم و تسلط بر منطقه دانست و تصریح کرد: این‌گونه اقدامات این رژیم را هر چه سریع‌تر به نقطه پایان موجودیت خود نزدیک‌تر خواهد کرد.

محمود احمدی‌نژاد با بیان این ‌که جمهوری اسلامی ایران و ترکیه دارای منافع، ماموریت‌ها و دشمنان مشترک هستند، موضوع فلسطین را از ماموریت‌های مشترک دو کشور دانست و گفت: فلسطین موضوع اساسی منطقه و کل جهان است و هیچ‌کس نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت باشد.