سفر برای درمان

اصلی‌ترین عامل به وجود آورنده گردشگری پزشکی را می‌توان اختلاف سطح علمی ـ پزشکی کشورها در درجه نخست و پس از آن اختلاف قیمت و امکانات ارائه شده به بیماران دانست. از این گذشته امروزه برخی از کشورهای جهان با پیشرفت در یک شاخه خاص پزشکی دارای شهرت در این حیطه شده و طبیعی است که با استقبال بیماران سراسر دنیا و تمرکز شاخه‌های مختلف پزشکی بر آن، رفته رفته تجربه کسانی که در این حوزه خاص فعالیت می‌کنند، بیشتر شده و خود عامل دیگری برای تشویق بیماران به انتخاب امکانات و تجربه بالاتر شده است.

براساس آمارهای بین‌المللی بیش از 50 کشور دنیا گردشگری پزشکی را به عنوان یک صنعت درآمدزا و در کنار آن محرک پیشرفت‌های علمی حوزه سلامت کشورشان پذیرفته‌اند و به صورت جدی و با اعمال سیاست‌های تشویقی آن را دنبال می‌کنند.

دلایل گوناگونی وجود دارد که می‌‌تواند فرد را مجاب به سفر به قصد درمان کند، از آن جمله می‌توان به قیمت‌های بالا، زمان طولانی انتظار برای دریافت خدمات پزشکی مناسب، سهولت و امکان سفر بدون دردسر، تفاوت استانداردها و سطح تکنولوژی اشاره کرد. البته باید پذیرفت که در این بین تفاوت قیمت‌ها و خدمات پزشکی، نقش پر‌رنگ‌تری بازی می‌کند. برای نمونه عمل جراحی پیوند کبد در کشور آمریکا چیزی در حدود 300 هزار دلار هزینه دارد، در صورتی که بیماران می‌توانند همین عمل را در کشور تایوان با 91 هزار دلار انجام دهند.

براساس آمار‌های منتشر شده از سوی دولت کانادا، مردم این کشور در سال 2005 برای جراحی‌های غیراضطراری بین 16 تا 26 هفته انتظار کشیدند که خود عاملی بود که بسیاری از مردم به فکر سفر به کشوری دیگر و ادامه درمان در آنجا بیفتند.

براساس تحقیقات دانشگاه دلاواره که نتایج آن به‌صورت مقاله‌ای در روزنامه یو دیلی به چاپ رسید: «هزینه عمل جراحی در کشورهایی مانند هندوستان، تایلند و آفریقای جنوبی در حدود یک دهم هزینه عمل جراحی مشابه در کشور آمریکا یا کشورهای اروپای غربی است. برای نمونه عمل جراحی دریچه قلب در ایالات متحده 200 هزار دلار است که مشابه همین عمل و با استانداردهای مشابه در هندوستان با 10 هزار دلار انجام می‌شود. نکته جالب اینجاست که این مبلغ 10 هزار دلار شامل هزینه‌های سفر و اقامت از آمریکا تا هندوستان نیز می‌شود! این موضوع در جراحی‌ها و خدمات پزشکی کوچک نیز صدق می‌کند و براساس نتایج این تحقیق، انجام خدمات دندانپزشکی نظیر روکش دندان و پل بین دندان‌ها با بهترین کیفیت مواد مصرفی در آمریکا 5500 دلار و در هندوستان تنها 500 دلار است.»

البته ذکر این نکته نیز الزامی است که این نوع گردشگری معایب و خطرهایی نیز دارد. برای نمونه بیماری‌های بومی هر کشور با کشورهای دیگر متفاوت بوده و بدن افراد به صورت طبیعی نسبت به بیماری‌های بومی کشور خود مقاوم می‌شود، در حالی که این موضوع برای افراد خارجی صدق نمی‌کند و کسانی که برای انجام جراحی و دریافت خدمات پزشکی به کشور دیگری می‌روند، در معرض ابتلا به بیماری‌هایی قرار می‌گیرند که به صورت بومی در کشور خودشان وجود ندارد. این مشکل بیشتر در مراحل پس از جراحی و دوره مراقبت‌های بعد از عمل نمود پیدا می‌کند.

نمونه دیگر مشکلات این نوع گردشگری، نارضایتی عمومی مردم کشور مقصد (البته در صورت نبود برنامه‌ریزی مناسب) است. آمارهای ارائه شده نشانگر نارضایتی شدید مردم تایلند در سال 2008 نسبت به خدمات پزشکی کشورشان بوده که دلیل عمده آن بالا رفتن تعداد افراد خارجی و گردشگران پزشکی و در نتیجه طولانی شدن
‌مدت‌زمان انتظار آنها برای دریافت خدمات بوده است.

در این شاخه از صنعت گردشگری نیز گروهی از کشورها به دلیل سرمایه‌گذاری مناسب، نامی برای خود دست و پا کرده‌اند.

یکی از مطرح‌ترین کشورها در عرضه گردشگری پزشکی، اردن است. تنها در سال 2007 بیش از 250 هزار گردشگر خارجی با هدف درمان به این کشور سفر کردند که نتیجه آن درآمدی بالغ بر یک میلیارد‌ دلار برای این کشور بود. بیشترین سهم این نوع گردشگران هم متعلق به کشور عراق با 45هزار نفر و سپس کشور فلسطین با 25 هزار نفر بوده. رده‌های بعدی تعداد گردشگران پزشکی که در این سال به اردن سفر کرده‌اند متعلق به کشورهای سودان، ایالات متحده آمریکا، انگلستان و کاناداست.

امروزه بیمارستان‌های امارات متحده عربی هم با ارائه خدمات و امکانات مناسب پزشکی توانسته ‌به‌‌عنوان یکی از هدف‌های گردشگری برای بیماران مختلف سراسر دنیا مطرح شود. این موضوع سبب شده است که سرمایه‌گذاران و بیمارستان‌های مشهور کشورهایی مانند کانادا و استرالیا در این کشور شعبه‌هایی از بیمارستان خود را
افتتاح‌ کنند.

مهم‌ترین کشور قاره آفریقا در زمینه گردشگری پزشکی که بسیاری از مردم این قاره به منظور دریافت خدمات پزشکی مطابق با استانداردهای روز دنیا به آن سفر می‌کنند، آفریقای جنوبی است. این کشور همچنین ارائه‌کننده بهترین خدمات دندانپزشکی در قاره سیاه نامیده می‌شود.

برزیل هم کشوری است که بیشتر هدف گردشگرانی است که به منظور دریافت خدمات جراحی‌های زیبایی و پلاستیک سفر می‌کنند. بیشترین درصد گردشگران پزشکی در برزیل را آمریکایی‌ها تشکیل می‌دهند که مهم‌ترین دلیل آن تفاوت قیمت خدمات پزشکی در دو کشور است. از این موضوع که بگذریم بر‌خلاف بیشتر کشورهای دنیا که جراحی‌های زیبایی در مطب‌ها و درمانگاه‌ها انجام می‌شود، طبق قوانین برزیل، این جراحی‌ها تنها می‌بایست در بیمارستان‌های مجهز و مخصوص انجام گیرد.

از دیگر کشورهای مقصد گردشگری پزشکی می‌توان به هندوستان، چین، تایلند، کره جنوبی، کوبا، مکزیک، پاناما، ایالات متحده آمریکا و اروگوئه اشاره کرد.

در پایان باید اشاره کرد که کشور ایران از نظر دانش‌پزشکی و نیروی متبحر انسانی همواره به‌عنوان یکی از کشورهای سطح بالا در علم پزشکی مطرح بوده است؛ در کنار این موضوع می‌توان با اخذ سیاست‌های مناسب نسبت به توسعه سخت‌افزاری و افزایش تعداد مراکز خدمات‌رسانی پزشکی، در آینده‌ای نه‌چندان دور نام ایران را در فهرست کشورهای هدف گردشگری پزشکی دید. اگرچه اینک نیز در طول سال گردشگرانی به‌منظور مداوا و دریافت خدمات پزشکی به ایران سفر می‌کنند، اما با مطالعه آمارهای ارائه‌شده و همچنین شرایط مناسب جغرافیایی ایران و وجود مراکز طبیعی درمانی متعدد مانند چشمه‌های آب‌گرم طبیعی می‌توان نتیجه گرفت که هنوز از تمامی ظرفیت‌های بالقوه کشورمان در این زمینه استفاده نشده و می‌توان در آینده از گردشگری پزشکی در ایران بیشتر شنید.

فاطمه کردی