چگونه از ‌آلودگی منزل بکاهیم؟

آلاینده‌های هوای شهری نظیر سرب، گوگرد، منوکسید کربن، دی‌اکسید کربن، هیدروکربن‌های حلقوی و... به داخل خانه راه می‌یابند و هوای آن را برای ساکنان آلوده می‌کنند. با این حال فرمالدئیدها، ازن، بنزن و تری‌کلرواتیلن مهم‌ترین آلاینده‌های هوای داخل منازل محسوب می‌شوند. فرمالدئیدها ترکیبات خطرناکی هستند که از رنگ و جلادهنده‌های وسایل چوبی نظیر مبلمان، نفت و گاز طبیعی، تمیزکننده‌ها و مواد معطر نظیر خوشبوکننده‌های حاوی فرمالین بتدریج متصاعد می‌شوند. این ترکیبات سوزش چشم و گلو، تحریکات مخاط، سردرد، خوا‌ب‌آلودگی و کاهش اشتها را موجب می‌شوند و تماس با آنها در بلندمدت می‌تواند سرطان‌زا باشد. سفیدکننده‌ها، ‌ضدعفونی کننده‌های قوی، حشره‌کش‌ها و اسپری‌های خوشبوکننده نیز منابع اصلی تولید تری‌کلرواتیلن در هوای منازل هستند. سفیدکننده‌ها مواد آلی فرار متنوعی دارند که استشمام آنها نیز می‌تواند به ریه، مخاط درونی بدن و سیستم گردش خون آسیب بزند. سوزاندن عودها و شمع‌های معطر نیز مواد آلی خطرناکی وارد هوا می‌سازند و بر این اساس، روشن کردن دائمی شمع در خانه برخلاف تصور عمومی ضدعفونی کننده‌ هوا نیست.

البته سوزاندن شمع، کاربرد بوگیر دارد، ‌ولی مضرات آن را هم نباید از نظر دور داشت. دود سیگار نیز از مهم‌ترین آلاینده‌های هوای داخلی منازل محسوب می‌شود. دود سیگار حاوی حدود 4 هزار نوع ماده سمی و شیمیایی شناخته شده است که اطرافیان فرد سیگاری را هم از آسیب در امان نمی‌گذارد. بنا به یک تحقیق ‌40 درصد از مبتلایان بیماری‌های انسداد ریه سیگاری‌اند و 50 درصد با یک فرد سیگاری زندگی می‌کنند.

منابع متعددی برای تولید آلودگی در هوای منازل وجود دارد که گاه ناشناخته‌اند. یک نمونه بخار، مواد آروماتیک و ترکیبات آلی و شیمیایی ناشی از پخت و پز غذاست. بر این اساس، اعضای خانواده و بویژه بانوان باید هنگام طبخ غذا امکان تهویه کافی در آشپزخانه را به وجود آورند و در آپارتمان‌ها از هود استفاده کنند. گیاهان آپارتمانی نیز در صورت عدم رسیدگی کافی می‌توانند آلوده‌کننده هوا باشند. گاهی خاک گلدان یا محل تماس کف گلدان با زمین یا ظرف آب به محل تجمع، رشد و تکثیر باکتری‌ها، کپک‌ها و لارو حشرات تبدیل می‌شوند و آلرژی، آسم یا بیماری‌های ریوی و عفونی‌ را برای ساکنان خانه رقم می‌زنند.

اسپری‌های خوشبوکننده اغلب حاوی نفتالین و فرمالدئید هستند. مواد سمی موجود در حشره‌کش‌ها می‌‌توانند به مغز، نخاع و کلیه آسیب بزنند.

حتی نگهداری برخی قطعات خودرو بویژه قطعات لاستیکی و پلاستیکی آن در محیط خانه و بدون پوشش مناسب، آلاینده‌های شیمیایی خطرناکی را به صورت تصعید وارد هوا می‌سازد.

با رعایت برخی اصول ساده می‌توان هوای خانه را در پاک‌‌ترین وضعیت ممکن نگه داشت. پیش از هر کار به تهویه هوای خانه توجه کنید.

در روزهایی که آلودگی هوا در سطح هشدار و خطر نیست، باید تهویه کامل و ملایم هوای خانه با هوای بیرون را امکان‌پذیر ساخت.

باز گذاشتن‌ پنجره‌ها رو‌ش ساده‌‌ای برای تهویه هواست. اگر مبلمان، وسایل چوبی، لباس، اسباب‌بازی، وسایل پلاستیکی و... تازه خریداری شده بوی تند مواد شیمیایی‌ دارند، آنها را در هوای آزاد و در معرض نور خورشید قرار دهید. علاوه بر آن اجازه دهید نور طبیعی از پنجره‌ها و دریچه‌ها به محیط داخلی خانه بتابد. آفتاب خاصیت ضدعفونی‌کننده دارد و با خشک کردن هوای خانه و کاهش رطوبت اضافی از رشد و تکثیر باکتری‌‌ها جلوگیری می‌کند. تا حد امکان مصرف اسپری‌های خوشبو‌کننده و حشره‌کش‌ها را محدود کنید و به جای اسپری خوشبوکننده از مواد طبیعی استفاده کنند.

اسپری آب مخلوط با آبلیمو یا اندکی وانیل در محیط خانه می‌تواند بهترین بوگیر و خوشبوکننده باشد.

مخلوط آب و سرکه نیز در صورت اسپری شدن در هوای اتاق، نقش یک بوگیر قوی را خواهد داشت. مقدار سرکه باید اندک و در حد 2 تا 5 درصد حجم محلول باشد. کشیدن سیگار در محیط خانه را هم ممنوع کنید!

دستگاه‌های تصفیه هوا در مدل‌ها و قیمت‌های متنوع در بازار یافت می‌شوند و عملکردهای متفاوتی دارند. با این حال در انواع خانگی حتی ساده‌ترین آنها برای تصفیه هوا بسیار موثر عمل می‌کنند. می‌توان با حدود 30 تا 100 هزار تومان یک دستگاه تصفیه هوای خانگی مناسب تهیه کرد. این دستگاه‌ها مصرف برق پایینی دارند و باید به صورت دائمی فعال باشند. اگر در خانه کودک یا سالمند دارید، حتما به فکر تهیه یکی از این تجهیزات سودمند باشید.

در شهرهای بزرگ و آلوده نظیر تهران هر کودک روزانه معادل 4 نخ سیگار مواد مضر و سمی وارد بدن خود می‌سازد و یک دستگاه تصفیه هوای ساده می‌تواند راه فراری از این معضل باشد.

امین رحیمی