خواص درمانی اکالیپتوس

تنفس اسانس یا بخور اکالیپتوس توسط ریه‌ها باعث اثرات ضد احتقان، خلط‌آور، ضد‌میکروبی و کاهش تورم غشای مخاطی گلو می‌شود. همچنین چای تهیه شده از برگ اکالیپتوس در برونشیت، ورم گلو و کاهش سرفه، موثر و مفید است. داروهای خوراکی به دست آمده از آن نیز در مشکلات روده‌ای ـ معده‌ای و مثانه کاربرد دارند. همچنین اسانس اکالیپتوس در بسیاری از فرآورده‌های غیردارویی مانند شیرینی‌ها، آدامس، صابون و اسپری‌ها مصرف می‌شود. از سوی دیگر پماد حاصل از اسانس اکالیپتوس دفع‌کننده حشرات است.

برای استفاده از برگ تازه یا خشک اکالیپتوس به عنوان بخور می‌توان حدود 20 گرم برگ خشک یا دو برابر این میزان برگ تازه را در ظرفی از آب ریخت و جوشاند. البته فرآورده‌های اکالیپتوس اغلب به شکل بخور و به صورت محلول هیدروالکلی در داروخانه‌ها به فروش می‌رسند. همچنین شکلات و آدامس‌های تهیه شده از اسانس اکالیپتوس در سال‌های اخیر به بازار عرضه شده‌اند که ضمن ضدعفونی کردن دهان و گلو باعث رفع احتقان سریع بینی نیز می‌شوند.

از دیگر کاربردهای این گیاه می‌توان به نقش آن در بهبود علائم سرماخوردگی و گلودرد اشاره کرد. به این منظور از خوراکی از برگ خرد شده اکالیپتوس به عنوان خلط‌آور می‌توان استفاده کرد. برای تهیه آن روی نصف قاشق چایخوری برگ خرد شده اکالیپتوس یک لیوان آب جوش می‌ریزیم و 10 دقیقه صبر می‌کنیم، سپس جوشانده را صاف می‌کنیم و کم‌کم می‌نوشیم. این مقدار مصرف را می‌توان 3 بار در روز تکرار کرد. البته نباید فراموش کنید که اسانس اکالیپتوس هرگز به صورت خوراکی نباید مصرف شود.

مصرف مقدار زیاد فرآورده‌های خوراکی اکالیپتوس می‌تواند باعث ایجاد اسهال و استفراغ شود. همچنین اسانس بعضی از گونه‌های آن حساسیت‌زاست و باعث تحریک پوست یا غشای مخاطی می‌شوند. فرآورده‌های حاصل از اسانس اکالیپتوس را نباید روی صورت استفاده کرد، چون ممکن است باعث قرمزی و تحریک پوست شود. همچنین از قرار دادن این محصول در جلو یا داخل بینی نوزادان و کودکان خودداری شود. در ضمن بهتر است در بارداری از استفاده خوراکی اسانس خودداری شود. همچنین در دوران شیردهی نیز بهتر است، مصرف نشود چون ممکن است باعث تهوع و استفراغ شود.

دکتر محمدحسین صالحی سورمقی