بعد از 2 سال تعطیلی، از چند ماه پیش که ارکستر ملی فعالیتهایش را دوباره آغاز کرده است، در هر اجرا جای خالی فرهاد فخرالدینی روی صحنه از سوی هنرمندان و مسوولان گوشزد میشد. اما تنها یک هفته پیش بود که این آهنگساز که نامش موسیقی ملی ایران را تداعی میکند بالاخره انتظار مخاطبان را برای حضورش در عرصه موسیقی به پایان رساند و با ارکستری تازهنفس به صحنه بازگشت.
ارکستر موسیقی مهرنوازان که به گفته خود فخرالدینی، شاکله اصلیاش از هنرمندان بازنشسته و پیشکسوت ارکستر ملی شکل گرفته است، به رهبری این آهنگساز و مدیریت محمدحسین تفرشی تشکیل و با خوانندگی و سرپرستی سالار عقیلی، نخستین کنسرت خود را هفته گذشته برگزار کرد. این برنامه که از سوی کارشناسان و اهالی موسیقی مهر تایید خورد به عنوان یک موفقیت بزرگ معرفی شد.
برای آشنایی با چندوچون راهاندازی و ویژگیهای این گروه بزرگ موسیقایی، سراغ فرهاد فخرالدینی میرویم و میپرسیم در حالی که همه فکر میکردند او دیگر میلی به حضور روی صحنه و رهبری ارکسترهای اینچنینی ندارد، چگونه شد که به این عرصه بازگشت و بار دیگر چوب رهبری را به دست گرفت. او در پاسخ میگوید: دوستان خوبم در خانه موسیقی و البته علاقهمندان موسیقی ملی خیلی پیگیر بازگشت من بودند که عاقبت با پیشنهاد سالار عقیلی و محمدحسین تفرشی که از تهیهکنندگان با ذوق و علاقهمند کشورمان است، گروه بزرگ مهرنوازان را که یک ارکستر موسیقی ملی است، تشکیل دادیم.
او با اشاره به این که نخستین کنسرت این گروه بزرگ نشان از تواناییهای آن داشت، میافزاید: ارکستر مهرنوازان کاملا حرفهای است و نوازندگان آن سمت استادی دارند. در واقع اعضای ارکستر مهرنوازان همگی نوازندگان باسابقه و قدیمی ارکستر ملی هستند.
نخستین ارکستر بزرگ خصوصی
تاکنون ارکسترهای بزرگ موسیقی به واسطه هزینه هنگفتی که در روند کاریشان دارند، از جمله ارکسترهای سمفونیک و ملی توسط بخش دولتی تشکیل و اداره میشدهاند. اما برای نخستین بار است که ارکستر مهرنوازان توسط بخش خصوصی و همت خود هنرمندان اداره میشود.
محمدحسین تفرشی، مدیر و تهیهکننده این ارکستر میگوید: در طول چند سالی که مشغول فعالیتهای فرهنگی و هنری و خصوصا موسیقی بودم، همیشه آرزوی ارتقای سطح کیفی و کمی این فعالیتها را داشتم.
او میافزاید: در فروردین سال جاری به دعوت و درخواست ارکستر سمفونیک ویولت به خوانندگی مسعود یکتا و رهبری فرزاد نوشاد، کنسرتی را تدارک دیدم که با موفقیت آن، به فکر تشکیل ارکستری برای اجرای آثار موسیقی ملی ایران افتادم.
این مدیر هنری ادامه میدهد: از آنجا که مدتی بود مدیریت برنامههای سالار عقیلی را برعهده داشتم به پیشنهاد خود ایشان ارکستر مهرنوازان را پایهگذاری کردیم و از همان زمان خواهان حضور استاد فخرالدینی به عنوان رهبر بودیم که طی مذاکراتی با ایشان این طرح را عنوان و با پذیرفتن استاد، شروع به انجام مقدمات کردیم.
تفرشی اضافه میکند: پس از گردآوری نوازندگان و تعیین قطعات مورد نظر و تکمیل رپرتوار مقدمات ثبت و تشکیل ارکستر فراهم گردید. در این ایام سالارعقیلی برای اجرا در جشنواره فز راهی مراکش شد و من نیز مراحل اداری و درخواستها را مانند تمامی گروهها طی کردم و بالاخره با ثبت ارکستر مهرنوازان در وزارت ارشاد، در تاریخ اول خرداد، سالن میلاد نمایشگاه را برای تاریخهای 26 تا 28 مهر رزرو کردیم.
نیازمند تکرار آثار قدیمی هستیم
یکی از مسائلی که همیشه در زمان فعالیتهای ارکستر ملی با رهبری فخرالدینی نیز مطرح بوده، همین اجرای چندین باره آثار گذشته است که این موضوع همچنان در بیشتر ارکسترها نیز به چشم میخورد.
فخرالدینی در این باره میگوید: هماکنون نسل جوان ما هیچ آشنایی با آثار گذشتگان ندارند و از آنجا که این آثار جزو گنجینه ملی موسیقی ما هستند باید مدام تکرار و اجرا شوند.
نکته: تاکنون ارکسترهای بزرگ موسیقی به واسطه هزینه هنگفتی که در روند کاریشان دارند توسط بخش دولتی تشکیل و اداره میشدهاند. اما برای نخستین بار است که ارکستر مهرنوازان توسط بخش خصوصی و همت خود هنرمندان اداره میشود
وی ادامه میدهد: زمانی که روحالله خالقی کارش را شروع کرد، ساختههایی از عارف و شیدا و قدما را اجرا میکرد که به این وسیله نسل آن زمان با این آهنگسازان آشنا شدند، اما بخشی از این آثار در زمانی اجرا شدهاند که نسل جوان ما از آن بیاطلاع هستند.
این آهنگساز تاکید میکند: ناگفته نماند که در همه جای دنیا معمول است یک آهنگ را چندین بار اجرا کنند. حالا هم وقتی ما نزدیک به 200 قطعه در آرشیو داریم که برای مخاطبان امروز تازگی دارند، چرا نباید سراغشان رفته و آنها را اجرا کنیم.
خوانندگان جوان میآیند
سالها پیش با اجراهای متعدد ارکستر موسیقی ملی و با هدفی که فخرالدینی رهبر آن پیش گرفته بود، شاهد حضور جوانانی در جایگاه خوانندگی در ارکستر بودیم که نسبت به دیگران کمتر شناخته شده بودند و صدای آنها یا از طریق آلبومهای موسیقی یا اجراهای پراکنده به گوش مخاطبان رسیده بود.
این جوانان که امروزه هرکدام به چهرههای شاخص موسیقی ایران تبدیل شدهاند همچنان در کنار این رهبر ارکستر ایستادهاند و آثاری که با رهبری فخرالدینی اجرا میشود را میخوانند که از آن جمله میتوان به سالار عقیلی اشاره کرد.
فخرالدینی که اینک دوباره به صحنه بازگشته، آیا قصد دارد در آینده نیز روند سالهای گذشته خود را پیش بگیرد یا تصمیم دارد تمامی کنسرتهای گروهش را با سالار عقیلی اجرا کند.
آهنگساز سریال امام علی(ع) در این باره میگوید: ما قصد نداریم در تمامی اجراها از یک خواننده استفاده کنیم و قطعا با کمک دوستانم همانند گذشته چهرههای جوان را به عرصه موسیقی معرفی خواهیم کرد. البته در کنار این عزیزان ما از چهرههای شاخص موسیقی نیز بهره خواهیم برد.
وی ادامه میدهد: اجراهای ارکستر مهرنوازان در طول سال ادامه خواهد داشت که در این صورت بعید میدانم خواست آقای عقیلی نیز اجرای تمامیکنسرتها باشد، اما از آنجا که ایشان سرپرست ارکستر هستند، حضور دیگر خوانندگان نیز با نظر وی صورت خواهد گرفت.
2 موتورهشدن موسیقی ملیگرچه کنسرتهای همزمان ارکستر ملی و مهرنوازان در هفته گذشته ابتدا نگرانیهایی را باعث شده بود، اما استقبال علاقهمندان و مخاطبان از هر دوی آنها نقطه پایانی بر این ترس گذاشت.
تجربه روزهای پایانی هفته گذشته نشان داد که مخاطب تشنه موسیقی ارکسترال ایرانی است و افزایش اجراهای اینچنینی تنها اشتیاق آنان را تشدید میکند.
فخرالدینی در این باره میگوید: اشتباه است اگر فکر کنیم فضای موسیقی ملی تنگ است و ارکسترها در این عرصه جای یکدیگر را تنگ میکنند. به نظرم چنین برداشتی نشان از ناآگاهی دارد. چرا که در 11 سال هدایت ارکستر ملی، از نزدیک دیدم که در تمام شهرهایی که در آنها برنامه اجرا کردیم، چقدر اشتیاق وجود داشت.
او ادامه میدهد: با توجه به عطش علاقهمندان و مشتاقان، با اطمینان میگویم که آنچه ما عرضه میکنیم، تنها جرعهای خواهد بود که تشنگی مخاطبان موسیقی ملی را رفع نخواهد کرد.
با توجه به فضای گسترده آسمان موسیقی ایرانی به نظر میرسد ارکسترهای ملی و مهرنوازان چون موتورهایی خواهند بود که به هواپیمای این هنر، سرعت و توانی مضاعف میبخشند.
امیرسعید بورنگ / جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم