اینترنت حلال، ایده یا ایده‌آل؟

معاون نظارت و هماهنگی در سیاست‌های اقتصادی معاون اول رئیس‌جمهور در میان صحبتی که در خبر‌گزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) درج شد، گفته بود: نخستین شبکه اینترنت حلال که از سایت‌های غیراخلاقی پاک شده است، برای نخستین بار در ایران راه‌اندازی می‌شود.

علی آقامحمدی با بیان این ‌که مقدمات راه‌اندازی این شبکه در کشور آماده شده است، می‌افزاید: می‌توان شبکه اینترنت حلال را توسعه داد و به سایر کشورهای اسلامی و همسایه متصل کرد.

وی از ثبت یک کنسرسیوم خبر داده و گفته است: کنسرسیوم «ایرانیان نت» قرار است در زمینه توسعه شبکه فیبر نوری فعالیت کند که در آن صورت، شاهد افزایش سرعت اینترنت در کشور خواهیم بود. البته ترکیب اعضای این کنسرسیوم هنوز به طور کامل مشخص نشده است.

آقامحمدی گفته است: ‌این کنسرسیوم دارای مشاور خارجی است و در مرحله نخست فعالیت خود که 18 ماه به طول خواهد انجامید، 10 میلیون کاربر را از طریق فیبر نوری به اینترنت متصل می‌کند.

وی با تاکید بر اهمیت تولید محتوا برای اینترنت حلال گفت: بخش‌های مختلف فرهنگی باید در زمینه تولید محتوا برای اینترنت داخلی فعالیت کنند.این خبر در حالی منتشر شد که مشخص نبود دلیل اعلام آن چه بوده و آیا این یک اعلام شروع پروژه رسمی است یا تنها یک ایده مدیریتی.

در همین حال رضا تقی‌پور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از تشکیل هسته‌های اولیه ایده «اینترنت پاک» در کشور خبر داد و اظهار امیدواری کرد که پس از شروع این طرح در ایران، اینترنت پاک در اختیار تمام بشریت قرار ‌گیرد.سال 88 نیز وزیر وقت وزارت فناوری ارتباطات شبکه داده ملی را این‌گونه توصیف کرد: شبکه ملی اطلاعات، شبکه‌ای بومی و متشکل از مراکز داده ملی، زیرساخت‌های ارتباطی و سرویس‌های نرم‌افزاری است که در سراسر ایران مستقر خواهد شد و خدمات دولت الکترونیکی و سرویس‌های رفاهی و اجتماعی را از طریق بستر فیبرنوری و با پهنای باند حداقل ۱۲ مگابیت بر ثانیه به مردم ایران ارائه خواهد کرد. این شبکه مستقل از اینترنت جهانی عمل کرده، اما به آن متصل است تا مردم علاوه بر دریافت خدمات ملی از طریق شبکه ملی اطلاعات، بتوانند از خدمات اینترنت جهانی نیز بهره‌مند باشند.

ناگفته نماند شبکه دانشگاهی که وزیر وقت ارتباطات نیز از راه‌اندازی آن خبر داده بود، هنوز به بهره‌برداری نرسیده و دانشگاه‌ها علاقه‌ای برای استفاده از آن ندارند.

طراحان اینترنت پاک می‌گویند: اینترنت پاک یک ایده است و باید دانشمندان، متفکران و متخصصان حوزه فناوری اطلاعات راجع به این ایده نظرات خود را به ما ارائه کنند. البته هسته‌های اولیه کار شکل گرفته است؛ به نحوی ‌که چند اتاق فکر برای عملیاتی کردن ایده اینترنت پاک تشکیل شده و در قسمت‌های مختلف بحث و بررسی در حال انجام است. این ایده از زوایای مختلف باید مورد بررسی قرار گیرد و باید به نحوی عمل شود که سرآغاز این طرح از ایران باشد و پس از آن در اختیار تمام بشریت قرار گیرد.

درباره دلیل و لزوم راه‌اندازی اینترنت پاک هم گفته شده است: درصد بالایی از استفاده‌های داخل کشور از اینترنت، استفاده‌های مناسب و درستی است؛ اما درصد کمی هم که برای کسب‌ و کارهای غیراخلاقی به کار می‌رود، باید به کلی از بین برود که با تحقق ایده اینترنت پاک، این فضای کثیف و غیراخلاقی در کشور منتفی خواهد شد.

با این حال مطهری رئیس کمیته ارتباطات مجلس در واکنش به این دیدگاه‌ها به جام جم می گوید : برخی باید دیدگاه خود را به اینترنت و شبکه‌های اینچنین عوض کنند، چرا که معایب اینترنت در مقابل محسنات آن ناچیز است و به‌جای عیب‌یابی باید نقات قوت آن را آنقدر پررنگ و تقویت کنیم تا معایب دیگر دیده نشود.

درخصوص این‌ که مخاطب و مشتری این شبکه چه کسی خواهد بود مسوولان وزارت ارتباطات بر این باورند که : بسیاری از کشورها از این ایده استقبال کرده‌اند، بویژه کشورهای مسلمان مانند مالزی و کشورهای حوزه خلیج‌‌فارس تمایل خود را برای اجرایی کردن اینترنت پاک در کشورشان اعلام کرده‌اند که با این وجود، امید می‌رود بتوانیم گوی سبقت را از دیگر کشورها برای عملیاتی کردن اینترنت پاک برباییم.

معاون هماهنگی امور اقتصادی معاون رئیس‌جمهور نیز از این‌ که کشورهای مسلمان اطراف مشتری این شبکه خواهند بود، خبر داده و گفته بود اینترنت حلال را به کشورهای منطقه خواهیم فروخت.این گفته‌ها در حالی است که ایران تاکنون نتوانسته است قرارداد قابل توجهی برای فروش و ارائه خدمات فناوری‌های ارتباطی با کشورهای منطقه منعقد کند.

رئیس کمیته ارتباطات مجلس در این باره نظری متفاوت دارد و درباره اسامی مختلف این حرکت می‌گوید: واقعا نمی‌توان قبول کرد که هر کسی یک تعریفی برای شبکه ملی دیتا داشته باشد. وی درباره نام‌هایی مانند اینترنت پاک یا حلال می‌گوید: نتیجه بزرگ کردن یک مساله‌ای که هیچ کاری برای آن نشده است همین سوژه‌سازی برای این و آن است و اگر این دوستان واقعا قصد کاری دارند به جای بحث و جنجال برای آن بهتر است یک کار عملی ارائه دهند.علی مطهری ادامه داد: اینترنت اگر به مفهوم اینترنت جهانی است که ما تنها بخش کوچکی از آن هستیم و اختیاری برای پاک کردن آن نداریم، اما اگر می‌خواهیم شبکه داخلی مجزایی ارائه دهیم آن دیگر اسمش اینترنت نیست.

وی افزود: البته داشتن شبکه داخلی تبادل داده طبیعی است و کشور باید داشته باشد تا اختیار و مسیر تبادل داده‌های خود را بتواند مدیریت کند، اما این‌ که بخواهیم اینترنت را از معایب پاک کنیم همان اینترنت فیلتر شده است پس کار جدیدی نیست.

شبکه بین‌المللی اطلاعات که به ‌صورت مشترک در دسترس تمام مردم دنیاست، محدود به کشور یا فرهنگ خاصی نیست و گرچه برخی از محتوای این شبکه با مناسبات فرهنگی و اجتماعی ما همخوانی ندارد، اما دسته‌بندی این شبکه، به شیوه‌ای که از اصطلاح اینترنت پاک برمی‌آید، راهگشا نیست.

مطهری در پاسخ به این ‌که آیا شبکه‌های تبادل داده سازمانی که به صورت موازی در کشور ایجاد شده، قابل ساماندهی و مدیریت مشترک هستند یا خیر؟ گفت: برخی سازمان‌ها با منابع داخلی خود شبکه‌های انتقال داده ایجاد کرده‌اند که موازی‌کاری و اتلاف بودجه ملی است و در قانون پنجم توسعه برای آن امکاناتی دیده شده است که وزارت ارتباطات بتواند آنها را به‌طور ارشد مدیریت کند. وی همچنین با اشاره به قانون پنجم توسعه موضوع قطع کردن یا دست بردن در اینترنت جهانی را رد کرد و گفت شبکه داخلی از شبکه جهانی مجزا خواهد بود و در قانون کیفیت دسترسی به هر کدام نیز تعریف شده است.

در هر حال لازم است تا مسوولان با همگرایی یک سیاست را در راستای طرح‌های کلان اجرا کنند و با تسریع این رویه جلوی سوء‌برداشت‌ها را بگیرند.