تردید در سلامت مکمل‌های غذایی

اکبر خزائی به فارس گفته است: مکمل‌های دارای مجوز بهداشت که کیفیت بسیار پایین‌تری از مکمل‌های اصل دارند، بسیار گران‌تر فروخته می‌شوند، به طور مثال یک کراتین محصول یکی از کمپانی‌های معتبر جهان که به صورت قاچاق وارد ایران شده با مبلغ حدودا ۱۲ هزار تومان به فروش می‌رسد که از نظر کیفیت در مقایسه با کراتین دارای مجوز وزارت بهداشت که حدودا دو‌برابر این قیمت است قابل مقایسه نیست و مکمل مجوزدار بسیار بی‌کیفیتی است.

اما دکتر محمدرضا شانه‌ساز، معاون داروی سازمان غذا و دارو در گفت‌وگو با «جام‌جم» این موضوعات را به نوعی هم تکذیب می‌کند و هم تایید. او در خصوص فله‌ای بودن برچسب‌های وزارت بهداشت توضیح می‌دهد: برچسب‌ها از سوی وزارت بهداشت در اختیار تولیدکنندگان و واردکنندگان قرار نمی‌گیرد تا فله‌ای و یا غیرفله‌ای باشد، هر شرکت تولیدکننده یا واردکننده این محصولات از وزارت بهداشت شماره ساخت و پروانه می‌گیرد و براساس آن شماره بر برچسب‌های مورد نظر که در هر جایی می‌تواند چاپ شود، مشخصات محصول و شماره مورد نظر و سایر اطلاعات درج می‌شود.معاون داروی سازمان غذا و دارو تاکید دارد محصولات مکمل غذایی موجود در بازار رسمی کشور که شامل داروخانه‌هاست،کیفیت مورد نیاز را دارند.

به گفته او روند دریافت مجوز برای تولید و یا واردات یک محصول دارویی یا مکمل غذایی چنان سختگیرانه و براساس وسواس‌های بهداشتی انجام می‌شود که اغلب تولیدکنندگان و واردکنندگان این محصولات از وزارت بهداشت گله می‌کنند و این ادعا قابل قبول نیست که این محصولات مجوزدار بی‌کیفیت هستند.

مکمل‌های غذایی، فرآورده‌هایی هستند که به عنوان مکمل در رژیم غذایی افراد استفاده می‌شوند و ویتامین‌ها، مواد معدنی، داروهای گیاهی و اسید‌های آمینه را در بر می گیرند. پزشکان به بیمارانی که مبتلا به دیابت، پوکی استخوان، بیماری‌‌های دستگاه گوارشی و سرطان‌ها هستند و افراد میانسال مصرف مکمل‌ها را توصیه می‌کنند اما این روزها انواع محصولات مکمل غذایی در مکان‌هایی مانند سالن‌های پرورش اندام طرفداران بسیاری دارد.استفاده از پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها و مواد غذایی طبیعی عامل مهمی در افزایش حجم عضلات و ایجاد نیرو در ورزشکار است که بررسی‌ها نشان می‌دهد ۸۵ درصد پرورش اندام‌کاران مکمل‌های غذایی مصرف می‌کنند.

بر همین اساس در اغلب سالن‌های ورزشی و خصوصا سالن‌های پرورش اندام مکمل‌های غذایی خرید و فروش می‌شود، محصولاتی که از نگاه مربی فدراسیون بین‌المللی پرورش اندام، کیفیتی ندارند.

خزایی می‌گوید: در حال حاضر حتی ‌مکمل‌های اصل و درجه یک کمپانی‌های معتبر هم که وارد کشورهای جهان سوم می‌شوند به هیچ عنوان کیفیت گذشته و واقعی را ندارند، چه رسد به شرکت‌های درجه دو.

به اعتقاد او این مسائل به این دلیل است که برخی با ارتباطات و سرمایه‌ای که دارند می‌توانند مجوز واردات این گونه محصولات را دریافت کنند حتی به راحتی هم می‌شود توسط افراد سودجو از برچسب‌های معتبر سوء استفاده کرد. به همین دلیل ، محصولات اصل و تقلبی و با کیفیت بسیار پایین‌تر ولی با قیمت بسیار بالا فقط به خاطر این‌که مجوز دارند را به ورزشکاران می فروشند.

این مربی پرورش اندام در انتقاد از وزارت بهداشت ادامه می‌دهد: خیلی‌ها را دیده‌ام که برای واردات قانونی محصولات کمپانی‌های معتبر اقدام کرده‌اند که هم این کمپانی‌ها به دلایل نا‌معلوم پاسخ و تمایلی نشان ندادند و هم در وزارت بهداشت می‌بایست از فیلترهای سخت عبور می‌کردند که نهایتا ناکام ماندند.

وجود محصولات قاچاق و خرید و فروش مکمل‌های بدون مجوز در سالن‌های پرورش اندام از سوی معاون داروی سازمان غذا و دارو تایید می‌شود، اما شانه‌ساز از عملکرد وزارت بهداشت در این خصوص دفاع می‌کند.

به اعتقاد او وزارت بهداشت به وظیفه خود در خصوص بررسی کیفیت محصولات تولیدی یا وارداتی عمل کرده و هر جا که لازم بوده و محصول غیراستاندارد و قاچاق وجود داشته با مراجع قضایی، انتظامی و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز همکاری داشته است.شانه‌ساز ادامه می‌دهد: اما مردم و ورزشکاران هم باید بدانند که توصیه اکید ما تهیه این محصولات از داروخانه‌هاست.

او به طرح استفاده از برچسب اصالت اشاره و اظهار می‌کند: از یک سال پیش در خصوص محصولات دارویی و غذایی گران‌قیمت، استفاده از برچسب اصالت را اجباری کرده‌ایم و در این برچسب علاوه بر مشخصات دقیق محصول با درج شماره تماس امکان تماس خریدار با تولیدکننده یا واردکننده فراهم می‌شود تا بتواند به پاسخ سوالات پیش آمده درمورد محصول برسد.

معاون داروی سازمان غذا و دارو تاکید می‌کند خریداران باید از داروخانه‌ها برای تهیه این محصولات استفاده کنند و خرید این محصولات از سایر مراکز ،ضمانتی در خصوص کیفیت و اصل بودن ندارد. با این وجود برخی از کارشناسان معتقدند که نظارت وزارت بهداشت بیشتر به کشور و کارخانه تولید‌کننده مکمل غذایی و ترکیبات مکمل‌ها از قبیل حلال بودن و یا این‌که در ترکیبشان از استروئیدهای آنابولیک و ممنوعه استفاده شده، متمرکز است.

هر چند ادعای وزارت بهداشت و این دسته از کارشناسان پرورش اندام در کنار هم قرار نمی‌گیرد اما ظاهرا تنها کاری که از دست مصرف‌کنندگان این محصولات برمی‌آید تهیه این محصولات از داروخانه‌ها و مراکز معتبر است.

علاوه بر مکمل‌های دارویی و داروهای گرانقیمت که به گفته معاون داروی سازمان غذا و دارو صاحب برچسب اصالت شده‌اند ظاهرا قرار شده تا پایان امسال همه محصولات دارویی کشور ملزم به درج برچسب اصالت شوند.احمد شیبانی، رئیس سازمان غذا و دارو با بیان این‌که انگیزه‌های اقتصادی برای قاچاق و عرضه محصولات تقلبی توسط افراد سودجو وجود دارد، می‌گوید: از اوایل سال گذشته اجرای طرح اعطای برچسب اصالت را آغاز کردیم که این طرح در خصوص دارو نزدیک به 90 درصد جلو رفته و تا پایان امسال کامل می‌شود.به گفته او برچسب اصالت به معنای نشاندار کردن یک محصول است. البته در بحث مواد غذایی و آرایشی و بهداشتی به این خاطر که تعداد اقلام زیاد است برچسب‌گذاری زمان بیشتری را می‌طلبد. برچسب اصالت به مردم امکان می‌دهد که جدای از پروانه وزارت بهداشت که روی محصولات وجود دارد به کمک این برچسب نیز از سلامت محصول اطمینان پیدا کنند.

مستوره برادران‌نصیری / گروه جامعه