جذابیت پنهان فیلم‌های پلیسی

سریال «سقوط آزاد» هم که مضمونی پلیسی و جنایی دارد با همین رویکرد به آنتن پخش سپرده شده است. در سال‌های گذشته هم در این هفته تعدادی از تله‌فیلم‌ها و آثار سینمایی متعدد با محوریت فعالیت‌های پلیس پخش می‌شدند که بین مخاطبان و منتقدان بازتاب‌های مختلفی داشت.

واقعیت این است که آثار پلیسی سینما و تلویزیون از جذاب‌ترین و پرمخاطب‌ترین آثار این رسانه‌ها محسوب می‌شوند. همه ما وقتی قرار باشد چند فیلم و سریال دیدنی عمرمان را نام ببریم حتما در میان آنها آثاری هم دیده می‌شوند که به گونه‌ای به پلیس و موضوع جرم و جنایت مربوط باشد.

اصلا در این گونه آثار است که به نوعی تقابل خیر و شر، خوبی و بدی به وضوح دیده می‌شود. شاید به همین دلیل باشد که این گونه آثار از ابتدای پیدایش هنر سینما و قبل‌تر از آن یعنی در ادبیات کلاسیک جایی مخصوص به خود داشته‌اند. شرلوک هلمز، پوآرو، خانم مارپل، کارگاه مگره و مایک هامر از جمله شخصیت‌های پلیسی بودند که با اقتدار از دنیای ادبیات پا به عالم سینما و تلویزیون گذاشتند و همه نگاه‌ها را متوجه خود کردند.

علاوه بر قدرت ذاتی این آثار که یکسره از درونمایه دراماتیکشان نشأت می‌گرفت، کشش فوق‌العاده‌ای هم در مخاطبان این آثار بود که باعث می‌شد همواره در صدر پرمخاطب‌ترین آثار قرار داشته باشند. هنوز هم ساخت آثار سینمایی و تلویزیونی بر اساس شخصیت‌های مطرح پلیسی یکی از ترفندهایی است که باعث می‌شود مخاطبان بیشتری پایشان به سالن سینما کشیده شود یا جذب شبکه‌های تلویزیونی شوند.

هاوارد هاوکس، ژان پی‌یر ملویل، مایکل مان، برایان دی‌پالما، فرانسیس فورد کاپولا و جان هیوستن از جمله نام‌آورترین سینماگرانی بودند که در این حوزه ذوق‌آزمایی کردند و هر کدام صاحب چند اثر شاخص در این حوزه شدند. بزرگ‌ترین ویژگی فیلم‌های این کارگردانان این بود که در حوزه آثار پلیسی، شخصیت‌های متفاوتی خلق کردند و آنها به همان اندازه که در نمایش زندگی و کار پلیس‌ها موفق بودند در نمایش زوایای پنهان زندگی خلافکاران که روی دیگر اثرشان بود هم خلاقانه کار می‌کردند.

در کشور ما اما ساخت آثار سینمایی یا تلویزیونی پلیسی همیشه با افت و خیزهایی همراه بوده است و با وجود آن که همیشه از سوی مخاطب با استقبال همراه بوده اما هنوز به بلوغی که انتظار آن را داریم، نرسیده است. زمانی تلویزیون سریال‌هایی چون سرنخ، کارآگاه علوی، جستجوگران، کارآگاهان و ... را پخش کرد که هر کدام با واکنش‌های مختلفی از سوی مخاطب روبه‌رو شد.

به نظر می‌رسد مسوولان فرهنگی باید بیش از اینها روی ساخت آثار پلیسی چه در سینما و چه در تلویزیون متمرکز شوند. استفاده از داستان‌های روز، شخصیت‌پردازی دقیق و اجرای صحیح همراه ضرباهنگ و ریتم درست می‌تواند همچنان «آثار پلیسی» سینما و تلویزیون را در زمره جذاب‌ترین آثار تصویری ما درآورد.

مهدی غلامحیدری
گروه رادیو و تلویزیون