رستگاری در روز روشن

 این نشاط رسانه‌ای ـ که واقعا جای آن در برنامه‌های تلویزیونی خالی است ـ هم در طرح مفاهیم و مضامین سوژه‌های برنامه و رویکرد و ساختار پرداخت به آنها وجود دارد، هم در شیوه اجرا و حتی دکور و طراحی صحنه و نور و استفاده روانشناختی از رنگ‌ها که کنار هم به ساخت یک برنامه جذاب و تاثیرگذار تلویزیونی دامن زده است. اگرچه ماهیت و بخش اصلی این برنامه گفت‌وگومحور است، اما نوع نگاه و پرداختن به موضوع برنامه، دمکراتیک و صمیمی است که مهم‌ترین نتیجه آن ایجاد اعتماد مخاطب و بالطبع ارتباط او با این برنامه می‌شود. مهم‌ترین نیاز رسانه‌ای در ساخت چنین برنامه‌هایی فارغ از این‌که نباید تکراری، کلیشه‌ای و ملال انگیز باشند ایجاد حس اعتماد و همدلی است که میان مخاطب و آن برنامه ایجاد می‌شود. بدون شک توانایی و جذابیت اجرای علی ضیا به عنوان مجری این برنامه را نباید در این موفقیت دست‌کم گرفت. قدرت بیان و تسلط کلامی و استفاده درست از رفتارهای غیرکلامی در اجرا، همراه صمیمیت و القای همدلی و حس نزدیکی که به مخاطب می‌دهد، در شکل‌گیری این اعتماد رسانه‌ای نیز تاثیر زیادی گذاشته است. جالب این‌که به دلیل زنده بودن برنامه برخی اشتباهات کلامی و حرکتی که ممکن است رخ دهد جزء ذات برنامه شده یا مثلا جابه‌جایی مجری و مهمان و رفت و آمد عوامل پشت صحنه به ذات برنامه بدل شده و به همین دلیل فضای خشک و رسمی برنامه‌هایی از این دست را ندارد. یکی از عوامل مهمی که باعث اعتماد پذیری بیشتر مخاطب شده، نمایش پیامک‌ها و سوالات مخاطبان از کارشناس برنامه است که از طریق یک مانیتور بزرگ صورت می‌گیرد. البته حضور تهیه کننده‌ای مثل علی زاهدی را در موفقیت این برنامه نباید دست کم گرفت. او تهیه‌کنندگی برنامه‌هایی مثل کوله‌پشتی، ماه عسل و فوق العاده را در کارنامه خود دارد که همگی از بهترین برنامه‌های ترکیبی تلویزیون بوده‌اند. زاهدی درباره نیمروز می‌گوید: در پی درخواست شبکه 3 و پس از بررسی‌های فراوان در اتاق فکر برنامه، تصمیم به ساخت برنامه‌ای نیمروزی گرفتیم که ابتدا قرار بود نام آن نیم‌بند باشد، ولی در نهایت از میان 8 اسم، نیمروز برای آن انتخاب شد. در این برنامه سعی شده است ترکیبی کاملا متنوع و متفاوت را به مخاطب عرضه کنیم.

وی در ارتباط با تغییرات آتی این برنامه می‌افزاید: حتی اگر روزی قرار باشد در برنامه‌مان آشپزی آموزش دهیم آن را به‌گونه‌ای ارائه می‌کنیم که مبتنی بر سلیقه ایرانی، سریع، ارزان و باخاصیت باشد، همچنین آموزش طراحی دکورهای خانه به نوعی سریع و ارزان نیز در برنامه‌مان هست، ولی به طور کلی هر آیتمی که در برنامه وارد شود، نیمروزی است. به این معنا که مشابه آن را در برنامه دیگری ندیده‌اید. وی در ادامه به این نکته اشاره می‌کند که نیمروز برنامه‌ای جوان‌پسند است. مصداق بارز سخن زاهدی را در مورد شمایل و نشانه‌شناسی هویتی این برنامه باید در لوگوی نیمروز جستجو کرد که بشدت در ذهن می‌ماند و نشانه‌هایی بصری و ذهنی که تداعی‌کننده وضعیت نیمروزی باشد در آن قابل درک و تاویل است. این مساله کوچکی نیست. علائم و آرم ولوگویی که یک برنامه برای خود برمی‌گزیند بشدت در هویت بخشی و تثبیت آن در ذهن مخاطب موثر است. البته شکل لوگوی برنامه نیمروز به تصویر نیمرو شباهت دارد که ظاهرا بی‌دلیل هم نبوده است. جوادزاده، کارگردان مجموعه در ارتباط با نماد نیمروز می‌گوید: ما از این نماد به عنوان یک کد بین مردم استفاده کرده‌ایم. همچنین تلفظ عامیانه نیمروز می‌شود نیمرو که یکی از مرسوم‌ترین غذاهاست و بیننده با دیدن آن، نماد برنامه ما در ذهنش تداعی می‌شود. استفاده از نوع رنگ‌ها و طراحی این لوگو با ماهیت و کارکردهای برنامه نیز انطباق معنایی خوبی دارد. در همین ارتباط باید به ضرباهنگ خوب برنامه هم اشاره کرد. کنداکتور برنامه مناسب است و تنوع و تعدد آیکون‌ها در آن به این ریتم مناسب کمک کرده است. استفاده از کلیپ‌ها، ترانه‌ها و وله‌هایی که با موضوع برنامه نیز سازگاری دارند به این ساختار متنوع دامن زده و روحیه و حس و حال جوانی را می‌توان در آن تشخیص داد.

یکی از ابتکارات جالب و نوآورانه برنامه استفاده از وبکم برای ارتباط برقرار کردن و مصاحبه با مسوولان است که شمایل جدیدی از یک گفت‌وگوی رسانه‌ای را فراهم آورد و گفت‌وگوی وبکمی را به انواع مصاحبه‌های تلویزیونی اضافه کرده است. از منظر رسانه‌ای و ارتباطات نیز این مدل می‌تواند الگوهای متعدد ارتباطی و در واقع بین رسانه‌ای ایجاد کند و حتی این شیوه ارتباطی میان مخاطبان نیز تعمیم یابد.

فارغ از بخش‌های مختلفی که این برنامه دارد بخش کارشناسی و مشاوره مذهبی آن است که در ایام ماه مبارک رمضان ابعاد و دامنه بیشتری هم پیدا کرد. این بخش به 2 دلیل از امتیاز و برجستگی خاصی برخوردار است. یکی نوع سوالات و مسائل مذهبی و اعتقادی است که کلیشه‌ای و تکراری نیستند و با مسائل روز و مبتلا به مردم بویژه نسل جوان ارتباط دارد و دوم کارشناس این بخش حجت‌الاسلام سرلک که رفتارشناسی جوانانه‌ای دارد و مشاوره و راهنمایی‌های اثربخش و اقناع‌کننده‌ای ارائه می‌کند. در واقع برخی خط قرمزها در طرح سوالات مذهبی در این برنامه کمرنگ‌تر شده و مجری نیز سعی می‌کند آن سوالات را به شکل چالشی‌تر و صادقانه‌تری مطرح کند و به نوعی زبان حال مخاطبان خود شود. به عبارت دیگر، مجری و گاه خود سوالات برخی باورهای عرفی و رسمی را با طرح سوالاتی نقادانه مطرح می‌کنند و سرلک نیز با زبان جوان پسند و البته محققانه به آن پاسخ می‌دهد. آنچه موجب جذب مخاطب و اعتماد او به این برنامه شده همین گفتمان و تعامل دوسویه است که بیننده احساس می‌کند به سوالاتش از سر صداقت و صحت پاسخ داده شده است. واقعیت این است که نیمروز را می‌توان یک برنامه ترکیبی ـ مذهبی ویژه نسل جوان دانست که می‌کوشد تعریف جدید و جذابی از دین و کیفیت دینداری در جامعه مدرن امروزی ارائه کند که متناسب با نیازهای واقعی و مقتضیات امروز است. این برنامه در روشنایی روز به دنبال رستگاری مخاطب خود بوده و انتهای برنامه نیز به اذان ظهر وصل می‌شود تا حس و حال تماشای آن به تجربه عملی معنوی ختم شود.