وقتی سینما صاحب دولت می‌شود

بعد از تشکیل 2 جلسه دیگر شورای عالی سینما، مدتی طول کشید تا آیین‌نامه اجرایی آن نهایی و با امضای رئیس‌جمهور در 2 شهریور ابلاغ شود، اتفاقی که اینک این شورا را به عالی‌ترین مرجع سینمایی کشور تبدیل کرده است.

برای آگاهی از نظرات اهالی سینما، پای صحبت برخی مسوولان و هنرمندان این عرصه نشستیم و نظر آنان را جویا شدیم.

ابتدا سراغ مدیران معاونت سینمایی وزارت ارشاد رفتیم که از همان ابتدا، تشکیل این شورا را گامی مهم در عرصه هنر هفتم کشور می‌دانستند. علیرضا سجادپور، رئیس اداره کل نظارت و ارزشیابی معاونت امور سینمایی، تشکیل این شورا را نقطه عطف سینمای ایران می‌داند که در تاریخ فرهنگ و هنر ایران ماندگار خواهد شد.

او در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌گوید: تشکیل این شورا باعث شد تا بالاترین مقام اجرایی کشور یعنی رئیس‌جمهور، مستقیما در مسیر مشکلات بنیادی و زیرساختی روز سینمای ایران قرار بگیرد. شورای عالی سینما می‌تواند به عنوان جایگزین هیات‌دولت، تصمیمات کلانی بگیرد که برای همه دستگاه‌ها لازم‌الاجرا خواهد بود.

او ادامه می‌دهد: اهالی سینما در سال‌های آینده، اهمیت حضور این شورا را بیش از پیش درک می‌کنند و تاثیرات آن را بر گسترش فناوری این هنر، افزایش سالن‌ها و بهبود تجهیزات، بازاریابی بین‌المللی و در کل رشد جدی جامعه سینمایی کشور خواهند دید.

رئیس اداره کل نظارت و ارزشیابی معاونت امور سینمایی، گام بلند بعدی در این حوزه را تاسیس سازمان سینمایی می‌داند و می‌افزاید: در کنار تشکیل این شورا نباید از اهمیت تشکیل سازمان سینمایی غافل شویم و باید آن را اقدامی بسیار مهم و نقطه عطف دیگری برای تاریخ سینمای کشورمان بدانیم.

بعد از مدیریت دولتی سینما، سراغ جامع‌ترین تشکل صنفی این هنر می‌رویم تا با موضع آن آشنا شویم، خانه‌سینما که از همان سال گذشته گویا مدیرانش تصمیم گرفتند در واکنش به تشکیل شورای عالی سینما واکنشی نشان ندهند. وقتی با چند نفر از مدیران و مسوولان خانه سینما تماس تلفنی برقرار می‌کنیم، متوجه می‌شویم همه اهالی این خانه با یکدیگر به توافق رسیده‌اند که فقط و فقط فرهاد توحیدی، رئیس هیات‌مدیره خانه‌سینما در این باره اظهارنظر کند. توحیدی هم در پاسخ به ما می‌گوید در این رابطه فعلا سخنی ندارد. او اضافه می‌کند در آینده با بررسی کلیات آیین‌نامه این شورادر جلسه هیات‌مدیره خانه‌سینما، نظر رسمی ‌و قطعی در این باره، در قالب یک بیانیه یا گفت‌وگو اعلام خواهد شد.

وقتی از منتقدان بالقوه تشکیل شورای عالی سینما حرف زیادی دستگیرمان نمی‌شود، بدیهی است که این گزارش سمت و سویی مثبت می‌یابد. یکی از اهالی سینما که نظرش خیلی به نگاه سجادپور شباهت دارد، محسن علی‌اکبری است. این تهیه‌کننده فیلم که عضو شورای عالی سینما نیز هست، با اشاره به کمبودهای فنی و تجهیزاتی سینمای ایران می‌گوید: در حال حاضر یکی از اصلی‌ترین مشکلات سینمای ما نبود تجهیزات و امکانات است که نیاز به بودجه‌ای خوب برای به‌روز شدن دارد. ما در بخش سخت‌افزاری سینما بشدت مشکل داریم و هر ساله به دلیل نبود لابراتوار‌های استاندارد در کشور، تعداد بسیار بالایی از کپی فیلم‌های ما خود به خود از بین می‌رود. این مراکز از 50 سال پیش تاکنون مورد استفاده واقع شده و اکنون نیاز جدی به تغییر ساختاری دارد. او با اشاره به کمبود سالن‌های سینما در ایران به «جام‌جم» می‌گوید: افزایش تعداد سالن‌های سینما در چرخه‌ای منطقی حتی می‌تواند باعث افزایش هزینه‌های تولید و افزایش رغبت سرمایه‌گذاری برای فیلم توسط تهیه‌کننده شود. وقتی یک تهیه‌کننده مطمئن باشد که فیلمش به جای 50 سالن در 100 سالن به نمایش درمی‌آید، ناخودآگاه اگر قرار بوده است که یک میلیارد تومان برای فیلم سرمایه‌گذاری کند، 20 درصد به آن می‌افزاید و از آن طرف چندین برابر سود می‌کند. همین تاثیرات متقابل باعث می‌شود که سینمای ما به معیارهای جهانی برسد.

این تهیه‌کننده سینما، باز شدن گره این مشکلات را در اجرای آیین‌نامه شورای عالی سینما می‌داند و می‌افزاید: همه این آمال با بودجه کلان محقق می‌شود و اگر با نگاه واقع‌بینانه به بودجه‌ای که برای «شورای عالی سینما» تصویب شده بنگریم، با ورود این پول به چرخه سینما با اطمینان می‌توان گفت که سینمای ما ظرف 2 سال آینده تحولی عظیم را پیش‌روی خود خواهد داشت.

او در پاسخ به این سوال مبنی بر حقیقی بودن این ارقام و فاصله بین صدور حکم تا ورود پول به چرخه سینما می‌گوید: این سوالی است که باید در عرصه مدیریت دولتی مطرح شود و از اعضای شورای عالی سینما فقط وزیر ارشاد یا معاونت سینمایی ایشان می‌توانند پاسخگو باشند، ما اعضای هنری این شورا، فقط می‌توانیم امیدوار باشیم و به این بیندیشیم که اگر این اتفاق بیفتد و این پول وارد چرخه سینمایی کشور شود، بدون شک در آینده‌ای نه‌چندان دور سینمایی در شأن نظام مقدس جمهوری اسلامی ‌ایران خواهیم داشت.

البته در میان تهیه‌کنندگان سینما، همه این خوش‌باوری محسن علی‌اکبری را ندارند، یکی از آنان سیدضیا ‌هاشمی، رئیس هیات‌مدیره صنف واحد تهیه‌کنندگان است. او به «جام‌جم» می‌گوید: گرچه من هنوز کاملا خوشبین نیستم، ولی اگر حقیقتا این بودجه وارد سینمای ما شود، دستاوردهای ماندگاری در پی خواهد داشت.

هاشمی ‌محتوای اصلی این ابلاغیه را 150 میلیارد تومان اعتبار می‌داند و می‌گوید: این اعتبار رقم قابل توجهی برای حمایت از پیشرفت سینماست که از 3 زاویه قابل نقد و بررسی است.

به گفته او،‌ بخش اول بودجه اختصاص یافته به حمایت از واردات کالا و خدمات سینمایی، همچنین توسعه و بازسازی سینماهای قدیمی و راه‌اندازی پروژه‌ها و سالن‌سازی است که در کل به تجهیز زیرساخت‌های سینمایی کشور در بلندمدت مربوط می‌شود. بخش دوم با مبلغ 80 میلیارد تومان به دیون سینماگران به اداره دارایی و بانک‌ها مربوط می‌شود که حال این بدهی بابت انواع مالیات باشد یا برای ساخت فیلم‌هایی که متضرر شدند و تهیه‌کننده قادر به بازپرداخت وام بانک نبوده است.

بخش سوم این بودجه با مبلغ 50 میلیاردی، متعلق به صندوق بیمه فرهنگ و هنر است که مبلغ آن از قانون بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد به این صندوق اختصاص یافته است. شورا در این بخش مسوولیت‌های بسیار مهمی دارد و مقرر است که به حمایت از افراد و اعضای سینمای ایران و صنوف مجوز دار در ارتباط با سینما بپردازد.

رئیس هیات‌مدیره صنف واحد تهیه‌کنندگان اصرار به اجرای این آیین‌نامه دارد، آنقدر که می‌گوید: ما دامان دولت را رها نمی‌کنیم و حالا که این ابلاغیه تا مرحله صدور رسیده است، آنقدر پیگیری می‌کنیم تا حتما اجرایی شود و واریز این پول به بدنه سینما تحقق یابد.

حبیب‌الله کاسه‌ساز از دیگر تهیه‌کنندگان سینمای کشورمان، با این که تشکیل «شورای عالی سینما» را در ذات خود حرکت بسیار خوبی برای سینمای کشور می‌داند، اما می‌افزاید: به اعتقاد من بحث ایجاد سازمان سینمایی، حمایت از 400 سالن سینما و چندین مصوبه مالیاتی را می‌توان از بهترین تصمیمات این شورا دانست، اما در کل باید گفت این حرکت جدید خیلی دیر شروع شد. دولت دهم تحت عنوان یک دولت فرهنگی روی کار آمد، اما اکنون در آستانه رفتن و در یک‌سال باقیمانده دوره خود دست به چنین اقدامی زده است و در این فرصت اندک باید با شتاب بیشتری به پیگیری امور بپردازد.

وی می‌گوید: اگر از ابتدای روی کار آمدن این دولت به سینما توجه کافی می‌شد، اکنون وضعیت بهتری در انتظارش بود. به نظرم سینما این استحقاق را داشت که در حد یک استان کوچک کشور مورد توجه هیات دولت قرار بگیرد، ‌زیرا در هر سفر استانی رئیس‌جمهور، حدود 200 تا 300 مصوبه تصویب می‌شود و حتی به اجرا می‌رسد،‌ در حالی‌که در شورای عالی سینما هنوز 50 طرح هم مصوب نشده و به اجرا نرسیده است.

کاسه‌ساز البته همچنان امیدوار است: باید امیدوار باشیم که دولت در این اندک فرصت باقیمانده خود بتواند بحث بودجه‌های تعیین شده را عملی و ابلاغ آیین‌نامه‌های اجرایی را تسریع ببخشد تا ان‌شاءالله سینماگران ما در همین دولت بتوانند طعم واقعی پشتیبانی به نام «شورای عالی سینما» را بچشند.