شهر آتشفشان خاموش

این شهر به دلیل واقع شدن در کنار رود سرارود به نام سراب یا سرا نامیده شده است و براساس کتیبه‌ها و معابد باستانی باقیمانده در اطراف شهر، این منطقه از قرن ششم قبل از میلاد مسیح یکی از مراکز تجمع و سکونت انسان‌ها بوده است.

از آثار تاریخی به جا مانده از قرون قبل می‌توان به سنگ نوشته‌های اورتویی اشاره کرد که در بالای کوه بلند زاغان در دامنه‌های جنوبی سبلان وشمال سراب قرار دارد.

علاقه‌مندان به آثار و کتیبه‌های باستانی باید بدانند که سنگ نوشته دیگری هم در نزدیکی روستای نشتبان در شمال شرقی سراب وجود دارد که قلعه‌ای در کنار آن باقی مانده که متعلق به دوره اورتوهاست، البته به دلیل از بین رفتن قسمت‌هایی از کتیبه، متن آن هنوز کامل ترجمه نشده است.از دیگر نقاط دیدنی شهر سراب، مسجد جامع این شهرستان است که در قرن نهم هجری، بدون گلدسته و مناره با شبستانی 60 گنبدی ساخته شده‌ و در ورودی شرقی آن، کتیبه‌ای مرمرین مربوط به دوره آق‌قیونلو‌ها نصب شده است. این مسجد قدیمی ترین اثر دوره اسلامی در این شهرستان است.

امامزاده بزرگ در جنوب این شهرستان ، محل زیارت و توسل جستن بسیاری از اهالی شهر است که قدمت ساختمان آن به قرن هشتم هجری بر می‌گردد.

در شرق این شهرستان مقبره منسوب به دوره مغول‌ها وجود دارد که شامل بنایی آجری با تزئینات مقرنس‌کاری و کاشیکاری است و شامل چندین اتاق ویک راهرو با ساختمان ترکیبی از آجر، کاشی و گچ بوده که به مقبره مغولی اسفستان معروف است.‌ در نزدیکی سراب، تپه‌ای باستانی‌ هم وجود دارد که قدمت آن به دوره اشکانیان می‌رسد و در نزدیکی روستای جوق‌قلعه واقع شده و پس از کاوش‌های باستان‌شناسی، در آن دیوار‌هایی به ارتفاع 5 متر پیدا شد.

در این تپه انواع سفال از دوران ماقبل تاریخ و دوران پارت‌ها تا قرون اولیه اسلامی و سفال‌هایی مرصع مختلف پیدا شده است.

اما شاید بتوان مهم‌ترین جاذبه گردشگری سراب را کوه آتشفشانی خاموش سبلان و چشمه‌های آب معدنی اطراف آن دانست که هر ساله خیل جمعیت مسافران و گردشگران را برای استفاده از خواص درمانی آب‌های معدنی به این شهر می‌کشاند.