مسجد زردک در انتظار بازسازی

محراب مسجد زردک اردکان بنایی مربوط به دوره پنجم هجری قمری است که سال 78 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. اما متاسفانه این مسجد به علت حفاری توسط عده‌ای که هیچ‌گاه هویت آنها مشخص نشد، تخریب شد.

مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد با اشاره به این‌که هنوز وضعیت پرونده‌ تخریب محراب گلی مسجد زردک در اردکان مشخص نیست، می‌گوید: میراث فرهنگی فقط وظیفه‌ شناسایی، بررسی، حفظ و احیای آثار تاریخی را در مساجد به عهده دارد و هر کتیبه یا شی‌ای که معمولا وقف مسجد می‌شود، باید در همان مسجد نگهداری شود.

بهرام رضایی با اشاره به این نکته که میراث فرهنگی متولی حفاظت فیزیکی از مساجد نیست، می‌‌افزاید: مساجد زیادی در کشور داریم و سال‌های سال است که توسط هیات امنا و حامیانشان حفاظت فیزیکی می‌ شوند.وی همچنین به پیگیری‌های دستگاه‌های اجرایی، انتظامی و امنیتی کشور پس از تخریب محراب این مسجد اشاره می‌کند و می‌گوید: هنوز سرنخی از عاملان این تخریب یافت نشده است.

رضایی با بیان این که میراث فرهنگی به‌ دنبال این قضیه است که آن دسته از مساجدی که تهدید بیشتری می‌شوند، مورد توجه بیشتری قرار گیرند، می‌افزاید: باید هماهنگی‌های لازم با نیروهای امنیتی و انتظامی بیشتر شود. همچنین به هیات‌های امنای مساجد تاریخی و قدیمی تذکر داده شده که توجه بیشتری به این اموال داشته باشند و در نگهداری آنها کوشا باشند.

وی خاطرنشان می‌کند: برخی اموال تاریخی مساجد با هماهنگی هیات امنا جابه‌جا شده‌اند و برخی را نیز تحویل گرفته‌ایم و به دنبال این هستیم تا اصل آنها را در مکان‌های امن یا فضاهایی که مناسب ایجاد موزه هستند، نگهداری کنیم.

مسجد زردک، قدیمی‌ترین مسجد تاریخی شهرستان اردکان است که قدمت آن به دوره پنجم هجری قمری برمی‌گردد. این مسجد از آن‌رو به گنج گلین معروف است که در طول قرن‌ها در برابر حوادث طبیعی مقاومت کرده و گنبد گلین آن آسیبی ندیده است.گنبد زیبای مسجد زردک روی 4 ستون استوار است و در دو طرف محراب 7 لایه گچ دیده می‌شود که نشان از قدمت مسجد دارد. حیاط قدیمی این مسجد در حد فاصل ایوان و شبستان قرار دارد و برای نماسازی دیواره‌های حیاط از یک نوع ساروج ساخته شده از ماسه نرم، آهک، رنگ و روناس استفاده شده است.

در اطراف این بنای ارزشمند تاریخی درختان پسته دیده می‌شود که منظر گنبد گلین در میان این درختان نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.

در ضلع شرقی مسجد دالانی به طول 9 متر و عرض 3 متر وجود دارد که به «خانقاه» معروف است و این محل برای مسافرانی بوده که از اردکان عبور می‌کردند. در وقف‌‌نامه جامع‌الخیرات آمده است: هر مسافر اجازه داشت که به مدت 3 روز در آن بیتوته نماید و خادم مسجد از موقوفات مربوط، از وی پذیرایی کند.البته مهم‌ترین و قدیمی‌ترین مسجد در اردکان، مسجد زیرده است که متعلق به اوایل قرن دهم هجری بوده و در محله‌ای به همین نام قرار داشته است. این مسجد در ساخت و سازهای مجدد از بین رفت و هم‌اکنون مسجد نوسازی روی این مسجد قدیمی ساخته شده است.

مسجد حاج محمدحسین هم بعد از مسجد زیرده از قدیمی‌‌ترین مساجد اردکان محسوب می‌شود.

در شهرستان اردکان حدود 13 مسجد قدیمی و باستانی‌‌ شناسایی و نقشه‌برداری شده که در فهرست آثار ملی کشور نیز به ثبت رسیده است. مسجد جامع اردکان، مسجد زین‌الدین، مسجد هلاکو، مسجد علیا، مسجد زیرده، مسجد حاج‌محمد و مسجد جامع ترک‌آباد اردکان از جمله این مساجد هستند.

امیر ترقی‌نژاد ‌/ ‌جام‌جم