کاروانسرای شهنشاه

این بنای تاریخی در کنار مقبره شجاع‌الدین خورشید، سرسلسله اتابکان لر کوچک واقع شده و به همین علت نام شهنشاه (یا به زبان لری شینشاه) بر آن نهاده شده است.

این کاروانسرا، قلعه‌ای قدیمی است که بلندای دیوار آن 5 متر و در گوشه جنوب غربی آن پله‌های سنگی برای دسترسی به پشت‌بام تعبیه شده است، کاروانسرای شهنشاه اولین منزل به سوی دزفول و آخرین منزل به جانب خرم‌آباد بوده است.

صحن این بنای تاریخی 25 متر در 12 متر است و با 15 رواق و اتاق نشیمن، منطقه وسیعی برای استراحت و اطراق کاروانیان محسوب می‌شده که هر اتاق به وسیله دیواری به دو قسمت تقسیم شده، بخش عقب کاروانسرا مخصوص نگهداری چهارپایان و قسمت جلوی آن نیز به صورت اتاق‌های 9 مترمربعی مکان استراحت مسافران و کاروانیان بوده است.معاون سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان لرستان با اشاره به ساخت این بنا در دوره صفویه می‌گوید: کاروانسرای شهنشاه یکی از 999 کاروانسرایی است که توسط شاه عباس صفوی ساخته شده و به شماره 1921 در مورخ 16/6/1376 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

محمدرضا اسدی، علت ثبت کاروانسرای شهنشاه در آثار ملی را مجاورت با مقبره شجاع‌الدین خورشید ـ که دارای ویژگی‌های تاریخی و معماری است ـ برمی‌شمرد و می‌افزاید: قرار گرفتن این بنا در مسیر راه شاهی قدیم لرستان به خوزستان و همچنین مجاورت با قبرستان قدیمی منطقه از دیگر عوامل ثبت این بنا هستند.

وی خاطرنشان می‌کند: این بنا با مساحت 1265 مترمربع دارای یک حیاط مرکزی و اتاق‌های پیرامونی است که بخش اصطبل و نگهداری احشام در ضلع شمالی آن قرار دارد. پوشش سقف بنا از نوع طاق‌های آهنگ و همچنین طاق‌های چهار بخشی و فیل پوشی است که عمده مصالح به کار رفته درآن آجر، سنگ، گچ، ملات گل و شفته آهک در پی و قطاربندی است . اسدی می‌گوید: در سنوات گذشته پس از ثبت ملی و برحسب اعتبارات تخصیص یافته اولین اقدام صورت گرفته، سبک‌سازی پشت‌بام کاروانسرا بود که این سبک‌سازی شامل برداشتن لایه‌های کاهگل و خاک کوبیده شده تا رسیدن به طاق اصلی و اجرای صندوقه‌سازی، غوره گل، پوکه‌ریزی و دوغاب عسلی، گچ، عایق‌کاری و آجر فرش پشت‌بام است.

اسدی می‌افزاید: ترمیم و تثبیت، استحکام‌بخشی و مقاوم‌سازی دیوارها و طاق‌های فروریخته، ترمیم و تعویض سنگ‌ها و آجرهای فرسوده، بندکشی دیواره‌ها و آواربرداری داخل بنا از دیگر اقدامات میراث فرهنگی درخصوص این بنای تاریخی است.

معاون میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان خاطرنشان می‌کند: سبک‌سازی و آجرفرش پشت‌بام و بندکشی دیوارهای کاروانسرا با اعتباری بالغ بر 439 میلیون و 450 هزار ریال در سال 89 از آخرین اقدامات صورت گرفته در این بناست.