گل در ریاض

ترکیه برای تامین انرژی خود به منابع نفتی عربستان نیاز دارد. همچنین این کشور را پلی می‌بیند که می‌تواند راه را برای ترکیه در سایر کشورهای خاورمیانه و سایر کشورهای عربی همواره سازد.عربستان برای سایر کشورهای عربی نقش پدرخوانده را داشته لذا تصمیم آن تاثیر بسیاری بر عملکرد سایر کشورهای عربی دارد.

در مقابل ریاض نیز ترکیه را برگه‌ای مهم برای توسعه اقتصادی خود می‌بیند که میتواند به تقویت موقعیت منطقه‌ای ریاض و اتصال آن به غرب منجر شود. بسیاری بر این عقیده اند که بخشی از نفوذ ترکیه در منطقه برگرفته از حمایت‌های ریاض است که با تقویت آنکارا به دنبال تامین منافع منطقه‌ای و جهانی خویش است.

در کنار روابط دو جانبه تحولات منطقه نیز از مهمترین ابعاد سفر گل به ریاض را تشکیل می‌دهد. هر چند که دو کشور با برخورداری از ظرفیت‌های خویش می‌توانند نقشی اساسی در برقراری  ثبات و امنیت در منطقه داشته باشند اما گرایش آنها به همکاری با غرب موجب شده تا نه تنها این مهم محقق نشود بلکه به عامل بحران مبدل گردد. نمود عینی این امر را در مواضع این کشورها در قبال قیام‌های ملت‌های عربی در شمال آفریقا و حوزه خلیج فارس می‌توان مشاهده کرد. دو کشور ضمن حمایت از سرکوب‌های صورت گرفته هرکدام به نوعی در این امر مشارکت می‌کنند.

ترکیه در لیبی با ناتو به کشتار مردم می‌پردازد و عربستان نیز با اعزام نیرو به بحرین عملاً قتل عام مردم را اجرا می‌کند. نکته قابل توجه آنکه این کشورها، در قبال تحولات سوریه موضعی متفاوت اتخاذ کرده و با حمایت مستقیم از معترضان و اتخاذ مواضع فتنه ساز به بحران این کشور دامن می‌زنند. اسناد نشان می‌دهد که ائتلافی از عربستان، ترکیه، آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای عربی و غربی به دنبال دگرگونی در ساختار سوریه و در نهایت توسعه آن به سراسر منطقه هستند.

با توجه به این شرایط می‌توان گفت که بخشی از سفر گل به ریاض را بررسی تحولات منطقه و افزایش هماهنگی‌ها در این زمینه تشکیل می‌دهد. پیش از سفر گل، باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا در تماس تلفنی با ملک عبدالله پادشاه عربستان به بررسی تحولات سوریه پرداخته بود.

به هر تقدیر هر چند دو کشور با این ارتباط‌ات به دنبال برخوردار شدن از ظرفیت‌های یکدیگر برای توسعه مناسبات هستند اما ادامه همگرایی آنها با آمریکا مسلماً این امر را با چالش مواجه می سازد چرا که ملت‌های منطقه پذیرنده چنین بازیگرانی نمی‌باشند و برای انزوای آنها گام برمی‌دارند چنانکه در تحولات اخیر منطقه عربستان و ترکیه با کاهش منزلت منطقه‌ای مواجه شده‌اند.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین