امواجی که با چشم دیده نمی‌شود

 مارها دارای گیرنده‌هایی هستند که می‌توانند با استفاده از آنها امواج مادون قرمز موجود در محیط اطرافشان را نیز ببینند. زنبورها نیز می‌توانند بخشی از امواج فرابنفش موجود در محیط را ببینند. اما این گروه از موجودات از معدود موجوداتی هستند که از این قاعده کلی یعنی قابلیت تشخیص امواج مرئی تبعیت نمی‌کنند و علاوه بر امواج نور مرئی دیگر امواج موجود در تشعشعات نور خورشید را نیز تشخیص می‌دهند. اما چرا ما انسان‌ها که بزرگ‌ترین گروه از موجودات زمینی هستیم به جای دیگر امواج نوری تشکیل‌دهنده طیف تابش‌های الکترومغناطیسی، تنها امواج نور مرئی را می‌بینیم؟

بسیاری بر این باورند که بخش قابل توجهی از تشعشعات نور خورشید را امواج مرئی تشکیل می‌دهند و بنابراین چشم ما انسان‌ها به گونه‌ای خلق شده است که تنها می‌تواند قادر به دیدن این طول موج از امواج تشکیل‌دهنده تشعشات نور خورشید باشد؛ اما حقیقت این است که امواج مادون قرمز نیز تشکیل‌دهنده بخش بزرگی از طیف تابش‌های خورشیدی هستند. به نظر شما، اگر ما می‌توانستیم امواج مادون قرمز موجود در تشعشعات نور خورشید را ببینیم، محیط اطرافمان را چگونه می‌دیدیم؟ اگر ما می‌توانستیم امواج مادون قرمز موجود در محیط اطرافمان را تشخیص دهیم، همیشه آسمان را تیره و تاریک می‌دیدیم و دیگر هیچ شناختی از آسمان صاف و آبی نداشتیم. علاوه بر این، علف‌ها و درختان سبز را نیز بسیار روشن می‌دیدیم. سیاهرگ‌ها در سطح پوست بدنمان کاملا واضح بودند و در نتیجه موجودات خونگرم به آسانی قابل تشخیص بودند که می‌توانست شکارگرها را با موفقیت به هدف رسانده و همچنین موجوداتی که شکار موجودات دیگر می‌شوند را نیز از چنگال آنها نجات داده و برهاند؛ اما این‌که چرا ما انسان‌ها و دیگر موجودات زمینی و همچنین گیاهان به جای امواج مادون قرمز تنها قادر به تشخیص امواج مرئی در محدوده طیف امواج تابشی هستیم، سوالی است که هیچ‌کس به یقین پاسخ مناسبی برای آن نیافته است. یکی از تئوری‌های مطرح شده در این زمینه این است که شاید هیچ واکنش بیوشیمیایی انجام نمی‌گیرد که این امکان را در اختیار ما قرار دهد تا بتوانیم از امواج مادون قرمز برای تشخیص اشیا و اجسام موجود در محیط اطرافمان و دریافت یک تصویر مرئی از آنها استفاده کنیم؛ البته بسیاری نیز بر این باورند که فرضیه تکامل هنوز نتوانسته است به پاسخ مناسبی برای توجیه این پدیده دست یابد.

فرگل غفاری