طلای کثیف ، دردسر طلای سبز

این اسم‌ را جویندگان طلای کثیف، همان بازیافت‌کنندگان زباله یا به قول امروزی‌ترها پسماند برای گروه‌هایی از زباله‌ها انتخاب کرده‌اند؛ بالاخره اسم،‌ شأن می‌آورد حتی برای زباله‌ها.

به طور معمول هر ایرانی روزانه 700 تا 800 گرم از این طلای کثیف را تولید می‌کند، البته این عدد متوسط سرانه تولید است و شاید شما از آن دسته از مهمانان طبیعت‌دوستی باشید که تولید زباله اندکی دارید. سالانه نزدیک به 13 میلیون نفر از دور و نزدیک، خود را به نزدیک‌ترین ساحل رودخانه زیر سایه درختان سر به فلک کشیده شمال می‌رسانند و حالی را پیدا می‌کنند که دیگران در آرزوی یافتن آن هستند. لذت بردن از طبیعت البته حق طبیعی هر فرد است، اما آیا خراب و کثیف‌کردن طبیعت هم وظیفه‌ای است که به دوش تک‌تک ما گذاشته‌اند؟

نمی‌خواهیم روی تنبلی مسافران طبیعت سرپوش بگذاریم، همچنان که نمی‌خواهیم از کوتاهی دست‌اندر‌کاران و میزبانان گردشگران بگذریم، هر مسافر که نمی‌تواند یک بشکه 200 لیتری به جای ملزومات سفر در کوله‌بار سفرش حمل کند و زباله‌هایش را درون آن بریزد! البته در خیلی از جاها ظروف زباله خالی غرق‌شده در زباله‌هایی که اطرافش ریخته شده‌اند هم دیده می‌شود که بی‌شک از تنبلی و بی‌خیالی بعضی از ماست، اما بالاخره ثمرات صنعت گردشگری را کجا باید مشاهده کنیم؟

این ثمرات هر جا که باشد ما آن را در مدیریت و حفاظت فضاهای گردشگری طبیعی کمتر می‌بینیم. اگر فقط نگاهمان را روی عرصه‌های جنگلی متمرکز کنیم باز هم تصور 13 میلیون زباله 800 گرمی ‌به اضافه پسماند‌های ساکنان محلی، جان جنگل 2میلیون هکتاری را به لرزه درمی‌آورد و بدتر آن که ما همچنان فقط به خاطر نداشتن پول به تلی زباله در پای جنگل سر تکان می‌دهیم.

اما ای کاش این بخش از مشکلات با سر تکان دادن حل می‌شد. امروز در بیشتر کشورها صادرات زباله یک امر معمول شده چون بخشی از فرآیند مدیریت زباله است و حداقل 11 گروه از زباله‌ها با سرمایه‌های کوچک بخش خصوصی بسادگی قابل بازیافت هستند.

در بازار امروز هر کیلو از مواد بازیافت آسیاب‌شده حدود 6500 ریال و بازیافت آسیاب‌شده و شسته 11000 ریال قیمت دارد که کشورهای همسایه محروم از منابع نفتی خدادادی برای خرید آنها آماده‌اند، ولی هنوز ما به دور خود می‌چرخیم و روان آزرده خود و سیمای رنجور طبیعت را تحمل می‌کنیم.

در کشورهای دیگر مثل ترکیه دولت با سیاست‌های تشویقی مراکز بازیافت را مجبور می‌کند که پسماندهای خانگی را با قیمت بالاتر از معمول بخرند تا عمل تفکیک در مبدا خودبه‌خود صورت پذیرد که همین سیاست می‌تواند بیش از 70 درصد پسماندها را کنترل کند. این موضوع باید برنامه امروز و فردای ما باشد، چون اگر برای مدیریت پسماند در مبدا هزینه نکنیم هزینه مدیریت در مراحل بعدی بمراتب بیشتر خواهد شد تازه اگر نتیجه بدهد.

یوسف حسینعلی‌زاده
کارشناس ارشد منابع طبیعی