بیرجند با باغ اکبریه جهانی شد

ساخت این مجموعه از اوایل دوره قاجار آغاز شده و تا اواخر آن دوره و در چند مرحله به اتمام رسید. عمارت حشمت‌الملک در منتهی‌الیه شرقی شامل 2 طبقه است که طبقه همکف آن دارای 2 دالان و راهروی نسبتا طویل است و ارتباط میان 3 بخش مهم مجموعه، یعنی باغ اصلی، باغ جنوبی و اصطبل را برقرار می‎کند.عمارت مرکزی در جبهه غربی نیز که با عملکرد تشریفات و پذیرایی از مهمانان شکل گرفته، از تزئینات و چشم‎انداز بسیار عالی برخوردار است.

این کوشک در 2 طبقه ساخته شده و دارای تزئینات منبت، مشبک و ارسی با شیشه‎های رنگی و تزئینات گچی با طرح‌های اسلیمی و هندسی است.وجود درختان بلند قامت کاج در 2 طرف خیابان منتهی به عمارت مرکزی بر‌ زیبایی و طراوات باغ و نمای آن افزوده است.

کاج، انار و توت از جمله درختان موجود در باغ هستند و در گوشه‎هایی از باغ نیز گل‌های تاج خروس به چشم می‎خورد.

از جبهه جنوبی این باغ، یک ورودی به روستای اکبریه تعبیه شده است. هم‌اکنون بخش‌های مختلف این باغ و عمارت، مورد استفاده اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری خراسان جنوبی است و از بخش مرکزی که در دوره قاجار احداث شده به عنوان موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی استفاده می‌شود. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی با بیان این‌که ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی یک برکت برای ایران است و موجب افزایش تعامل بین ملت‌ها و گردشگر در کشور خواهد شد،‌ گفت: نتیجه ثبت یک اثر در مقیاس جهانی، افزایش اطلاعات ملت‌ها از ایران است و این امر آنها را با پیام‌ها، آرمان‌ها و ارزش‌های این سرزمین آشناتر می‌کند. محمدرضا رضایی حمایت‌های فنی و مالی از سوی سازمان یونسکو، معرفی اثر ثبت جهانی شده به 36 زبان زنده دنیا به گردشگران، توسعه صنعت گردشگری و اشتغال‌زایی با ورود گردشگران بین‌المللی و همکاری همه‌جانبه نهادها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی در جهت حمایت از اثر در راستای اهداف ملی را از دیگر مزایای ثبت جهانی این اثر عنوان کرد.وی با بیان این‌که ثبت جهانی باغ اکبریه، استان خراسان جنوبی را در ردیف مقاصد گردشگران بین‌المللی قرار خواهد داد، افزود: انتظار می‌رود با ثبت جهانی باغ اکبریه ضوابط حریم فنی و منظری اثر بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد و ساماندهی روستای اکبریه که بستر تاریخی باغ است در اولویت کار دستگاه‌های اجرایی باشد.

رضایی با بیان این‌که پایبندی به اصول معماری باغ در عین تنوع و تکثر در فرم پلان‌ها بازگوکننده ذوق و قریحه منحصر به فرد معمار آن است، افزود: انعکاس تصویر باغ در حوض مقابل عمارت و میان باغ، تایید ویژه‌ای بر حس چند بعدی فضا و بیان‌کننده این نکته است که باغ نه‌تنها در 4 جهت اصلی بلکه در جهت زمین و آسمان نیز گسترانیده شده است. احداث باغ در زمین شیبدار، محصور بودن پیرامون باغ با دیوار، استفاده از خطوط راست در طراحی باغ، وجود عمارت در بلندترین قسمت باغ، استفاده از یک جوی دائم اصلی و چند جوی فرعی و روان ساختن آب به گونه‌ای که صدای آن به گوش آید (آب شیب‌ها)، وجود رابطه نزدیک با طبیعت و عدم وجود حد فاصل بین عمارت و باغ، وجود آبنما برای تامین آب و زیبایی چشم‌انداز در مقابل عمارت، استفاده از درخت‌های زیاد و سایه‌دار، اختصاص بیشترین قسمت باغ به کاشت درختان میوه و استفاده از انواع گل‌های زینتی و دارویی از دیگر خصوصیات برجسته باغ اکبریه برای ثبت جهانی آن در پرونده باغ ایرانی است که رضایی به آنها اشاره کرد.

وی همچنین گفت: پس از تهیه پرونده ثبت جهانی باغ اکبریه و بازدید کارشناسان یونسکو از باغ در مهرماه 1389، ساماندهی و احیای باغ و عمارت آن با سرعت بیشتری ادامه یافت.

حمید قربانی ‌/‌ جام‌جم بیرجند