واریس را بیشتر بشناسیم

واریس یکی از شایع‌ترین بیماری‌های عروقی است و به طور متوسط بیش از 20 درصد افراد به این بیماری مبتلا خواهند شد. به طور طبیعی خون از قلب خارج و به دست‌ها، پاها و دیگر اعضا و اندام‌های بدن منتقل می‌شود. پس از این که اعضا و اندام‌های مختلف بدن اکسیژن و مواد غذایی مورد نیاز خود را از سرخرگ‌ها تامین کردند، خون از طریق سیاهرگ‌ها به قلب باز خواهد گشت. برخلاف آنچه بسیاری از افراد تصور می‌کنند خون سیاهرگی توسط قلب مکیده نمی‌شود و به عبارت دیگر می‌توان گفت در جریان بازگشت خون از اعضای بدن به قلب، قلب هیچ نقشی ندارد. گروهی از سیاهرگ‌های پاها سطحی هستند و در زیر سطح پوست قرار گرفته‌اند و این در حالی است که گروهی دیگر از سیاهرگ‌ها نیز عمقی هستند که در فواصل بین ماهیچه‌ها و عضلات پا و در مجاورت یا نزدیکی استخوان‌ها قرار دارند. وقتی شما راه می‌روید یا مدت زمانی طولانی روی پا می‌ایستید، سیاهرگ‌های عمقی بشدت تحت فشار قرار می‌گیرند که این فشار اعمال شده ناشی از تغییر وضعیت عضلات پا هنگام راه رفتن یا ایستادن است. در چنین شرایطی خون با فشار از سیاهرگ‌ها خارج خواهد شد. یکی از ویژگی‌های این سیاهرگ‌ها این است که دارای دریچه‌های یک‌طرفه هستند و بنابراین اگر به هر دلیلی خون از این سیاهرگ‌ها خارج شود دیگر راه برگشتی برای آن وجود نخواهد داشت. تغییر وضعیت ماهیچه‌ها و عضلات پا از جمله عواملی است که موجب بازگشت خون از پاها به قلب می‌شود. علاوه بر این دریچه‌های سیاهرگ‌ها انتقال خون از سیاهرگ‌های سطحی به سیاهرگ‌های عمقی را نیز در یک مسیر یک طرفه امکان‌پذیر می‌سازند. در نتیجه اختلال عملکرد دریچه‌های سیاهرگ‌ها،‌ این رگ‌ها واریسی می‌شوند و به عبارت دیگر هرگاه به علل مختلفی مانند افزایش وزن، ضعف مادرزادی، بارداری یا ایستادن‌های طولانی‌مدت، این دریچه‌ها ضعیف شده و بسته شدن آنها به طور طبیعی امکان‌پذیر نباشد حوضچه‌های کوچکی در سیاهرگ‌‌ها ایجاد می‌شود و در نتیجه سیاهرگ متسع و به اصطلاح واریسی می‌شوند. اگر این بیماری کنترل نشود، واریس در سیاهرگ‌ها به مرور و به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت که همین موضوع منجر به آغاز دردهای عضلانی پاها خواهد شد. به این ترتیب با پیشرفت بیماری‌ فرد هنگام شب به علت فعالیت‌های روزانه با درد و کوفتگی عضلات پاها مواجه خواهد شد .

بهتر است برای کاهش درد، پاهایش را کمی بالاتر از سطح قلب خود قرار دهد. در برخی بیماران با پیشرفت بیماری، رگ‌های واریسی تغییر رنگ داده و به اصطلاح چرمی می‌شوند که ممکن است به ایجاد زخم‌های واریسی منجر شود که براحتی هم قابل درمان نخواهند بود. با توجه به شدت بیماری از روش‌های درمانی مختلفی می‌توان استفاده کرد. اگر واریس خفیف باشد با روش اسکروتراپی و تزریق موادی به داخل رگ‌های واریسی، بیماری قابل درمان است، اما در مراحل پیشرفته از روش‌های درمانی مانند جراحی آندوسکوپی سیاهرگ، جراحی لیزری یا برداشتن سیاهرگ‌ها از طریق جراحی استفاده می‌شود،‌ اما در مراحل اولیه بیماری پوشیدن جوراب‌های واریسی‌ کشی مناسب می‌تواند نقش بسیار موثری در درمان بیماری داشته باشد.

دکتر شیدا رمضانی