تصویری از سادگی و صمیمیت کودکانه

 از این‌رو کودک هنگام تماشای این برنامه برای چند دقیقه خودش را در دنیایی می‌بیند که شاید متعلق به او نباشد، اما بی‌شباهت به دنیای او نیز نیست و این بهترین روش برای نزدیک شدن به کودک و آموزش به اوست. در این شرایط کودک احساس نمی‌کند که پدر، مادر یا معلم در حال آموزش به او هستند، بلکه فکر می‌کند چیزی را که می‌آموزد حاصل تجربه ‌خودش است و این کشف را به نام خودش ثبت می‌کند نه دیگران. در این صورت براحتی آن را می‌پذیرد و به آن عمل می‌کند بدون آن‌که لحظه‌ای فراموشش کند.

روش آموزش غیرمستقیم در بیشتر برنامه‌های تلویزیون ـ که مخاطب آنها کودکان هستند ـ به کار گرفته شده، اما در این انیمیشن شکلی متفاوت از دیگر نمونه‌ها دارد. تمام شخصیت‌های انیمیشن مورد بحث، پنگوئن هستند غیر از دوست شخصیت اصلی داستان که یک فُک کوچک است. همه‌ این شخصیت‌ها به صورت رئال طراحی شده‌اند، ولی در شخصیت‌پردازی کار سعی شده وجه فانتزی و کمیک آنها هم مد نظر باشد. فضای اثر در نهایت سادگی پرداخته شده است. فضایی سفید با برف و یخ که بیانگر زیستگاه اصلی این حیوانات یعنی قطب شمال است. با وجود این، مجموعه پویانمایی پینگو بخوبی از پس انتقال محتوای آموزشی مورد نظرش برآمده و با وجود زبان‌بسته‌ بودن شخصیت‌هایش، زبانی شیوا در بیان وجوه مضمونی خود دارد.

نکته اساسی و مهم در این مجموعه برنامه، توجه سازندگان بسادگی و صمیمیت بسیار شخصیت‌ها و فضای اثر است. کودکان امروز برخلاف کودکان دیروز، زندگی بسیار متفاوتی دارند. این تفاوت به روشنی در نوع و شیوه بازی کردن آنها مشهود است. دوستان صمیمی کودکان امروزی کامپیوتر، پلی‌استیشن، تلویزیون و... هستند. آنها ساعت‌های زیادی از وقت خود را با این وسایل زاده‌ فناوری می‌گذرانند. امروزه در بیشتر خانواده‌ها تنها وقتی اعضای خانواده دور هم جمع می‌شوند که می‌خواهند برنامه‌ای را از تلویزیون ببینند، در غیر این‌ صورت کودکان تنها کنار وسایل تکنولوژیک خود در حال وقت‌گذرانی هستند و این سبب شده آنها در ارتباط برقرار کردن با دوستان و حتی خانواده خود دچار مشکل شوند. کودکان از بازی‌های کامپیوتری خود فقط خشونت و هیجان کاذب را می‌آموزند نه شیوه‌ تعامل و ارتباط با همنوع را. در حالی که پدر و مادرهای آنها در دوران کودکی‌، بیشتر اوقات خود را کنار دوستان و بازی با وسایل ساده و دم‌دستی می‌گذراندند. آنها می‌آموختند که چگونه از ابتدایی‌ترین و ساده‌ترین وسایل با ابتکار خود، اسبابی برای بازی فراهم آورند و این بظاهر محدودیت، برای کودکان آن روزگار (البته نسبت به کودکان امروزی) نتیجه‌ای جز خلاقیت، توانایی و شکوفایی استعداد نداشت و این نکته‌ بسیار مهم، به صورت الگویی مد نظر سازندگان انیمیشن پینگو قرار گرفته است.

در فضایی جدا مانده از هر دستاورد تکنولوژیکی همچون قطب شمال، جایی که حتی ابتدایی‌ترین وسایل بازی امکان وجود ندارد، سازندگان زندگی زیبا و دوست‌داشتنی‌ای برای شخصیت‌های خود آفریده‌اند. در یکی از قسمت‌های این مجموعه که پینگو در حال بازی با دوست خود فُک است، سادگی بازی این دو به دل می‌نشیند؛ چیزی شبیه بازی کودکان چند نسل قبل. هر دو از سورتمه‌ کوچکی برای لیز خوردن استفاده می‌کنند و بقایای به جا مانده‌ از خانه‌ای متروک را به عنوان مکانی برای مخفی شدن و ترساندن به کار می‌برند. اصلی‌ترین و دم دست‌ترین بازی آنها که برف بازی است، با نشاط و هیجان بسیاری به تصویر کشیده شده است. نکات ذکر شده عواملی هستند که مخاطب را جذب داستان می‌کنند و او را وامی‌دارند که حتی برای یک بار هم که شده سادگی و تفاوت لذت بردن از زندگی را تجربه کند.

پس از توجه به این موارد که در واقع بستر و ظرفی است برای آموزش مفاهیم تربیتی به کودک، سازنده می‌تواند با فراغ بال و اطمینان از مقبول افتادن نوع آموزش خود، مفاهیم مدنظر را بازگو کند. در این زمان همان‌طور که گفته شد، کودک مفاهیم آموزشی را به عنوان درس و تکلیف نمی‌پذیرد، بلکه همراه شدن با شخصیت‌ داستان به او قدرت کشف و تجربه را به صورت غیرمستقیم می‌دهد. در همان قسمت مورد اشاره، پنگوئن کوچک با شیطنت و کمی بدجنسی دوست خود را غافلگیر می‌کند و می‌ترساند. تلاش متقابل فُک برای ترساندن پینگو اما بی‌ثمر است و سرش به زمین می‌خورد و صدمه می‌بیند. پینگو که تا چندی پیش کمی بدجنس به نظر می‌آمد حالا با ابراز محبت به فُک و تلاش برای خنداندنش در دل مخاطبان، همچنان محبوب و دوست‌داشتنی باقی می‌ماند. سازندگان اثر، موضوعات مهمی همچون احترام، کمک به دیگران و محبت را به همین سادگی و جذابیت به کودک آموزش می‌دهند.

این انیمیشن به لحاظ ویژگی‌های بصری هم قابل توجه است. به عنوان نمونه، عناصر تصویری به کار رفته در این انیمیشن بسیار ساده و کم‌تعداد هستند. بعلاوه، از آنجا که اتفاقات داستان در فضای سرد قطبی می‌گذرد دامنه‌ به‌کارگیری رنگ نیز بسیار محدود شده است. سفید، سیاه، آبی، نارنجی و قرمز تمام رنگ‌های به کار رفته در این مجموعه‌اند و تنها خانه‌های برفی و لوازم اولیه‌ حرکت در برف در زمینه کار دیده می‌شود، در حالی که بیشتر انیمیشن‌ها از تنوع رنگی بالایی برخوردارند و همچنین از عناصر بسیاری برای پرکردن پس‌زمینه‌ خود استفاده می‌کنند. با وجود این ، هیچ‌کدام از نما‌های تصویر خسته‌کننده و تکراری به نظر نمی‌رسند. این سادگی زمینه باعث شده است شخصیت‌ها علاوه بر هماهنگی با فضا، بیشتر به چشم بیایند حال آن‌که خود نیز بسیار ساده طراحی شده‌اند.

پینگو، شخصیت اصلی داستان، اندامی کاملا منعطف دارد. مثلا منقارش بلند و شیپوری شکل می‌شود، بدنش را لاغر و دراز می‌کند یا می‌تواند کاملا خودش را مثل توپ گرد کند. این انعطاف او را از پنگوئن‌های واقعی متمایز کرده و با جبران کردن سادگی به کار رفته در عناصر تصویر، مانع کم‌شدن جذابیت اثر شده است. نکته قابل توجه دیگر در این مجموعه انیمیشن، دیالوگ شخصیت‌هاست. در واقع کاراکترهای مجموعه‌ پینگو صحبت نمی‌کنند، بلکه با اصوات نامشخص ارتباط برقرار می‌کنند. این اصوات احتمالا برگرفته از صدای واقعی پنگوئن‌هاست که با اضافه کردن چاشنی طنز و به کار بردن تخیل در آن به عنوان دیالوگ در مجموعه استفاده شده است. فانتزی به کار رفته البته در مورد شخصیت اصلی بیشتر نمود دارد و کمک بسیاری به محبوبیت این شخصیت کرده است.

به این موارد می‌توان موسیقی خوب و کارگردانی دقیق مجموعه را هم اضافه کرد. ماحصل کار تمامی عوامل حرفه‌ای این انیمیشن، اثری است ساده، جذاب و تأثیرگذار همچون پینگو که می‌تواند سال‌های سال محبوبیت خود را حفظ کند و تکراری و ملال‌آور به نظر نیاید. بخصوص که نسل‌های متفاوتی از مخاطبان کودک با نیازها و ویژگی‌های مختلفی پای این مجموعه می‌نشینند و به تماشای آن دل می‌دهند.

در مجموع، پینگو، انیمیشنی است به ظاهر ساده، اما به واقع هم از لحاظ تکنیک و هم از لحاظ محتوا قوی و مثال‌زدنی است و گواه این سخن نیز محبوبیت آن در تمام این سال‌هاست که از پخش آن می‌گذرد. امید است دیر یا زود شاهد ساخت برنامه‌هایی با این قدرت و کیفیت از سوی شرکت‌های انیمیشن‌سازی داخلی نیز باشیم تا بتوانیم مفاهیم متعالی فرهنگ بومی خودمان را در قالب آثار پویانمایی جذاب و اثرگذار به کودکانمان بیاموزیم.