نوری که به کمک مادران می‌آید

در طول این سال‌ها، تحولات بسیاری در تکنیک‌های درمانی، واکنش‌های بافتی و اثرات درمانی لیزر ایجاد شد و در نهایت امکان استفاده گسترده از این وسیله برای بیماران فراهم شد؛ به طوری که در حال حاضر حتی برای بی‌درد شدن مادران در مراحل زایمان هم از لیزر استفاده می‌شود.

این امکان از آنجا اهمیت می‌یابد که با توجه به آمار بالای سزارین در کشور، به نظر می‌رسد استفاده از لیزر بتواند روشی موثر برای تشویق مادران به زایمان طبیعی باشد.

راه‌اندازی اولین کلینیک لیزرتراپی در کشور برای بیماری‌های زنان در بیمارستان حضرت زینب(س) بهانه‌ای شد تا به سراغ دکتر سهیلا مکملی، رئیس انجمن پزشکی لیزری ایران و عضو انجمن جهانی مطالعه و بررسی درد برویم و از او درباره کاربردهای لیزر در زایمان بی درد سوال کنیم.

هدف کلی از تاسیس کلینیک لیزر تراپی برای بیماری‌های زنان چه بوده است؟ آیا در کشورهای دیگر هم چنین کلینیکی مختص زنان وجود دارد؟

زایمان طبیعی با عوارض کمتری برای مادر و نوزاد همراه است ضمن آن‌که زمان بستری کوتاه‌تر و هزینه بیمارستانی بسیار پایین‌تری دارد. اما با وجود این محاسن، بسیاری از مادران برای فرار از درد زایمان به سزارین رو می‌آورند که البته به نظر می‌رسد با استفاده از تکنیک‌های بی‌دردی، این ترس هم در میان مادران از میان خواهد رفت.

سزارین در واقع درمانی برای زایمان‌های مشکل و خطرآفرین محسوب می‌شود و امروزه به علل مختلف در جوامع گوناگون و بویژه در شهر‌ها رواج زیادی یافته است. دوره درد و ناتوانی طولانی مدت مادران، عوارض داروهای بیهوشی در نوزادان و نیز امکان پارگی رحم در زایمان‌های بعدی از معایب سزارین به شمار می‌آیند که البته به این مشکلات می‌بایست احتمال عفونت لگنی را که پس از سزارین تقریبا 30 برابر بیش از زایمان طبیعی است، هم اضافه کرد. این در حالی است که شخصی که یک بار سزارین شده باشد، به احتمال زیاد دیگر قادر به زایمان طبیعی نخواهد بود و برای تولد فرزندان بعدی هم باید عمل جراحی مجددی را متحمل شود.

تمام این مشکلات و عوارض باعث شده‌اند تا عمل سزارین در کشورهای پیشرفته دنیا در شرایطی خاص که جان مادر و فرزند در خطر است، انجام می‌شود، این در حالی است که در ایران مادران به دلیل ترس از درد زایمان به سزارین روی می‌آورند. بنابراین خیلی عجیب نیست که باوجود آن که میزان سزارین در کشورهای توسعه یافته 15 درصد است، میزان این عمل جراحی در ایران بسیار بالا باشد. در واقع سزارین در مراکز دولتی دانشگاهی 34 درصد، در مراکز دولتی غیردانشگاهی 45 درصد و در مراکز خصوصی 60 تا100 درصد است و این آمار نشان دهنده فاصله ما با استانداردهای جهانی است.

در کشورهای پیشرفته اروپایی، آمریکا و کانادا زایمان بدون درد مدت‌هاست که توسعه یافته است، در کشور ما هم برای مقابله با افزایش سزارین از حدود 10 سال پیش، زایمان بدون درد آغاز شده است هرچند متاسفانه تعرفه‌های تنظیم نشده، آشنایی اندک مادران با زایمان بدون درد و در نهایت ترس و اضطراب آنان از زایمان طبیعی باعث شده تا همچنان آمار سزارین افزایش یابد.

از جمله روش‌های متداولی که طی سالیان گذشته برای بی‌درد کردن زایمان به کار می‌رفته، بی‌حسی نخاعی است که براساس تحقیقات انجام شده روی نژاد آسیایی این روش تا حدودی به زایمان سخت مادر منجر می‌شود. به همین دلیل ما از لیزر درمانی به عنوان روشی غیرتهاجمی در روند زایمان بدون درد استفاده می‌کنیم.

همچنین در این مرکز از لیزر در زمینه افزایش شیردهی، از بین بردن ترک‌های روی شکم ناشی از زایمان، کاهش چربی موضعی، جوان‌سازی پوست، درمان کیست تخمدان و فیبرم رحمی هم استفاده می‌شود. در ایران لیزر زیر پوشش بیمه قرار ندارد.

امروزه در بسیاری از جراحی‌های زنان از لیزر جراحی استفاده می‌شود، مانند جراحی‌های فیبروم، نازایی لوله‌ای و جراحی‌های تخمدان و لگن. کاربرد لیزر‌های ترمیمی در این شاخه نیز جایگاه خاصی برای خود پیدا کرده است و برای درمان بیماری‌هایی همچون دردهای ماهانه، عفونت‌های مزمن رحمی و التهاب دهانه رحم، التهاب و عفونت سینه در دوران شیردهی، التهاب لوله‌های تخمدان و لگن، نازایی لوله‌ای، شقاق و بواسیر، دردهای زیر شکم، لگن و نشیمنگاه، کاهش درد زایمان و درد سزارین همراه با تسریع بهبود زخم سزارین و کمک به بازگشت سریع فعالیت‌های مادر، رفع سردی جنسی و ضایعات تب خالی سیستم تناسلی از این نوع لیزر استفاده می‌شود. از موارد کاربرد دیگر لیزر ترمیمی در سرطان‌های سینه است که به عنوان درمان تکمیلی جهت کم کردن میزان چسبندگی و زخم در درمان رادیوتراپی وادم لنفاوی حاصل از جراحی سرطان به کار می‌رود و توصیه می‌شود بلافاصله پس از جراحی و در عرض 2 ماه انجام شود.

همچنین درصد بالایی از بانوان با افزایش سن و رسیدن به سن یائسگی به علت تغییرات هورمونی در معرض بیماری‌های قلب و عروق، چاقی، اختلالات متابولیکی قند و چربی، بیماری‌های مفاصل مانند آرتروز و پوکی استخوان قرار می‌گیرند. خوشبختانه لیزر ترمیمی در بسیاری از موارد با اثر ترمیم‌کنندگی و تعدیل‌سازی می‌تواند در درمان این بیماری‌ها کمک کننده باشد.