وقتی گرما شما را می‌‌زند!

بدن انسان به طور عادی دارای یک مکانیسم تنظیمی گرمایی است و بر هم خوردن تعادل در این مکانیسم به نحوی که درجه حرارت بدن به طور غیر عادی بالا رود، موجب گرمازدگی می‌شود.

بالا رفتن دمای هوا موجب افزایش تبخیر آب بدن می‌شود، حجم آب بدن کم ‌می‌شود و ضربان قلب بالا می‌رود که همراه با این تبخیرات، الکترولیت‌های سدیم و پتاسیم که جزو مواد ضروری بدن هستند نیز از بدن انسان خارج می‌شوند.تبخیر بیش از حد آب از بدن به علت گرمای زیاد موجب کاهش فشار خون می‌شود و در نتیجه خون به موقع به کلیه‌ها و مغز نمی‌رسد. ادرار نیز بر اثر گرمازدگی کاهش پیدا می‌کند.در صورت پایین آمدن فشار خون و نرسیدن خون به مغز، فرد دچار سرگیجه شده و در این صورت فرد گرما زده با بیهوشی نیمه کامل مواجه می‌شود.

گرمازدگی بر 2 نوع کلاسیک و فعالیتی قابل تقسیم است. افراد در سنین بالا، مبتلایان به بیماری‌های قلبی و عروقی، بیماری‌های مزمن، روانی، معلولان، افراد چاق و فربه و یا به هرعلتی با کاهش میزان مایعات بدن به فرم کلاسیک دچار می‌شوند.

در گرمازدگی به صورت فعالیتی در هر سنی به ویژه در کودکان و به دنبال فعالیت‌های ورزشی سنگین بویژه در آب و هوای مرطوب بروز می‌کند.

لازم است بدانید که در صورت عدم تشخیص یا انجام ندادن مراقبت‌های لازم، احتمال بروز عوارض و حتی مرگ و میر در افراد گرمازده بالاست.

ضعف و خستگی، کشیدگی و درد عضلات، استفراغ و تهوع، پوست رنگ‌پریده و چسبناک، گرفتگی عضلات، سرگیجه، ضعف و غش، ادرار زرد تیره یا نارنجی، سردرد و اسهال از علائم نشان‌دهنده گرمازدگی هستند.بر این اساس در صورتی که فردی این علامت‌ها را مشاهده کرد باید سریعاً خود را به جای خنک برساند و مایعات خنک بنوشد‌ و در صورت داشتن اسهال، ضعف و بی‌حالی به پزشک مراجعه کند.

متاسفانه بیشتر افراد به علت دیر مراجعه‌ کردن به پزشک دچار عوارضی می‌شوند که مهم‌ترین آنها از بین ‌رفتن کلیه‌هاست که در پی آن کاهش حجم ادرار ایجاد شده و در نهایت منجر به دیالیز می‌شود بنابراین درمان باید در همان دقایق اولیه انجام شود.

پوشیدن لباس‌هایی از جنس نخ، پنبه و کتان که تبادل گرما را امکان‌پذیر می‌کند، از توصیه‌های مهم برای پیشگیری از گرمازدگی است، در این موارد گرمای هوا صرف تعریق بدن و در نتیجه متعادل نگهداشتن درجه حرارت بدن می‌شود، همچنین با نوشیدن مقادیر کافی مایعات، حجم مایعات از دست رفته بدن بر اثر تعریق تامین می‌شود.

پوشیدن لباس‌های نخی، آزاد و با رنگ روشن در پیشگیری از گرمازدگی بسیار موثر است. لباس‌های نایلونی، تیره‌رنگ و تنگ از تبخیر آب بدن پیشگیری می‌کند و دمای بدن افزایش می‌یابد.

به افراد مسن و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای و مشکلات قلبی توصیه می‌شود در ساعات گرم روز، کارهای سنگین انجام ندهند و به محض این که احساس تشنگی کردند، آب بنوشند.برای تامین آب و املاح مورد نیاز بدن و جلوگیری از گرمازدگی در فصل تابستان، مصرف آب، آب‌میوه طبیعی و افزودن اندکی آب‌لیمو به آب توصیه می‌شود.بدن در شرایط عادی به 8 لیوان آب در شبانه‌روز احتیاج دارد ولی افرادی که در طول روز در معرض تابش مستقیم آفتاب و هوای گرم قرار دارند باید آب بیشتری مصرف کنند.همچنین باید به این نکته توجه شود که هنگام بازگشت به منزل نباید بلافاصله در معرض باد مستقیم کولر قرار گرفت. ابتدا باید لباس‌های خیس از عرق تعویض شده و بتدریج تعادل دمایی با محیط ایجاد شود.

نوزادان نسبت به گرمی و سردی هوا حساسیت خاصی دارند و از آنجایی که قادر نیستند با زبان خود به اطرافیان بفهمانند که گرم یا سردشان است، واکنش‌هایی را از خود نشان می‌دهند.به گزارش فارس، به خاطر حساسیتی که مادران و اطرافیان نسبت به نوزاد تازه متولد شده پیدا می‌کنند بر این باورند که اگر در این فصل دستگاه‌های خنک‌کننده را خاموش و نوزاد را بیشتر بپوشانند که سلامت نوزادشان تأمین ‌شود.

اما این اقدام مادر مانع از رسیدن هوا به داخل ریه نوزاد می‌شود و از طرفی با بالا رفتن میزان تعرق در نوزاد بر اثر پوشش زیاد، دفع مایعات صورت می‌گیرد که این مساله بسیار خطرناک است تا جایی که باعث گرمازدگی نوزاد می‌شود.

تشنگی، بی‌حالی، خشک و قرمز شدن پوست از علائم گرمازدگی در نوزادان است.با توجه به فصل گرما رطوبت بین 22 تا 23 درجه بهترین دمای هوا برای نوزادان است. از این رو اگر این دما و میزان پوشش افزایش پیدا کند حرارت بدن نوزاد نیز بالا خواهد رفت که تب و کم شدن آب بدن نوزاد را به دنبال خواهد داشت تا جایی که نوزاد
تشنج می‌‌کند.

لازم است خانواده‌ها بدانند که کوکان نیز دچار گرمازدگی می‌شوند.گرمازدگی در کودکان در 2 حالت اتفاق می‌افتد؛ نخست گرمازدگی ناشی از هوا و دیگری بر اثر ورزش یا فعالیت‌های زیاد در هوای گرم. گرمازدگی ناشی از هوا در کودکان موجب گشاد شدن رگ‌های خونی و پایین آمدن فشارخون می‌شود تا جایی که به شوک و غش در کودکان منجر می‌شود.

اگر کودک براثر گرمازدگی غش کرده باشد، ابتدا باید وی را در جای خنک خواباند؛ به‌طوری که سر او در قسمت بالا قرار گیرد تا خون به مغز برسد. قرار دادن کودک گرمازده در وان آب سرد می‌تواند موجب بهبودی او شود، البته پوشاندن بدن کودک گرمازده با دستمال خیس نیز می‌تواند، مؤثر باشد.

توصیه می‌شود کودکان در هنگام بعدازظهر بازی و فعالیت کنند، ضمن این‌که کودک در هنگام ورزش حتما از آب خنک استفاده کند چرا که این کار مانع از افزایش دمای بدن می‌شود.

مریم روزبهانی