چک، سرزمین قلعه‌ها و قصرها

چک از دیرباز مرز شرق و غرب بوده و گهگاه به میدان جدال این دو نیز تبدیل شده است. در صفحات تاریخ می‌خوانیم که امپراتوری روم و بیزانس بر سر تصاحب چک با هم جنگیده‌اند. اولین کشور مستقل و قدرتمندی که در چک امروزی وجود داشته، کشوری به نام بوهم بوده که از قرن‌9‌میلادی تا سال 1918 به همین نام نامیده می‌شده است. اوج شکوه بوهم بین قرون 13 و 14میلادی بوده است. در این قرون، بوهم تحت سلطنت سلسله‌های پرمیسلید (Premyslid)ولوکزامبورگ (Luxembourg) به بزرگ‌ترین محدوده جغرافیایی‌اش می‌رسد. در سال 1526م. توسط خاندان هابسپورک تصرف می‌شود و همراه با اتریش و مجارستان، امپراتوری هابسبورگ را تشکیل می‌دهد.

پس از جنگ جهانی اول و با از بین رفتن این امپراتوری، در سال 1918 کشور مستقل چکسلواکی به وجود می‌آید.

در سال 1948م. حزب کمونیست از طریق یک کودتا، قدرت را در چکسلواکی در دست می‌گیرد. در 1966م. نارضایتی عمومی از سختگیری‌های حکومت کمونیستی باعث ایجاد تغییراتی در قوانین داخلی چکسلواکی می‌شود.

این قوانین بیشتر به منظور انسانی‌تر جلوه دادن چهره سوسیالیسم صورت گرفتند و آزادی بیشتری به مردم دادند. اما متحدین بلوک شرق که احساس خطر می‌کردند، در سال 1968م. چکسلواکی را اشغال و به بهار پراگ خاتمه می‌بخشند. اشغالگران تا سال 1989م. که کمونیسم سقوط می‌کند، در کشور باقی می‌مانند. بالاخره چکسلواکی در اول ژانویه 1993م. به صورت مسالمت‌آمیز، به 2 کشور مستقل چک و اسلواکی تبدیل می‌شود.

چک از نظر جغرافیایی به دو منطقه بوهمیا (Bohemia) و موراویا (Moravia) تقسیم می‌شود. بوهمیا منطقه شرقی کشور است که رود آلپ در آن جریان دارد. منطقه غربی یا همان موراویا، پوشیده از تپه‌های نه‌چندان بلند است. جمهوری چک کشور مرتفعی نیست به طوری که بلندترین نقطه آن، قله‌ای به ارتفاع 1602 متر است. این کشور 4پارک ملی هم دارد.

موسیقی چک بیش از هزار سال سابقه دارد. این موسیقی شامل موسیقی بومی چک و موسیقی کلاسیک است. معروف‌ترین جشنواره موسیقی چک، بهار پراگ نام دارد که از سال 1946 م. تاکنون هر ساله در این کشور برگزار می‌شود.

ادبیات چک نیز به آن دسته از آثار ادبی اتلاق می‌شود که توسط نویسندگانی که متولد یا ساکن چک بوده‌اند و عموماً به زبان چک یا زبان‌های اسلاوی و لاتین می‌نویسند اطلاق می‌شود. بنابراین نویسندگانی مانند فرانتس کافکا که آثارشان را به زبان آلمانی نوشته‌اند، جزو نویسندگان چک محسوب نمی‌شوند. آثار نویسندگان چک اعتبار جهانی دارد و تعداد زیادی از آنها به فارسی برگردانده شده‌اند. قطعاً مطالعه آثار این نویسندگان، پیش از سفر به این کشور، مسافران را به فرهنگ مردم آن سرزمین، نزدیک‌تر می‌کند.

جمهوری چک کشوری است که هر ساله گردشگران زیادی از آن دیدن می‌کنند. حدود یک درصد از نیروی کار کشور در زمینه گردشگری فعال هستند. چک از جمله کشورهایی است که حتی در فصول سرد سال هم گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کند.

هر چند در بعضی از کتب مربوط به گردشگری، پراگ شهری ناامن از نظر جیب‌بری معرفی شده است، اما به طور کلی جمهوری چک از نظر وقوع جرم، کشور امنی به حساب می‌آید. جالب این‌که شهردار پراگ اقدامات متعددی انجام داده تا بدنامی این شهر را از ذهن گردشگران پاک کند.

چک به داشتن قلعه‌ها و قصرهای متعدد معروف است. در این کشور، حدود 2000 قلعه و قصر وجود دارد. در بعضی از این قلعه‌ها و قصرها، هنوز مراسم شمشیربازی به سبک قدیمی برای گردشگران اجرا می‌شود.

از دیگر ابتکارات مدیران گردشگری چک، برگزاری جشنواره‌ها و مراکز خرید قرون وسطایی در این قلعه‌ها و قصرهاست. برگزاری چنین جشنواره‌هایی در ساختمان‌های قدیمی، علاوه بر روح بخشی به آنها، گردشگران را به خرید صنایع دستی تشویق می‌کند.

خیمه ‌شب بازی نیز یکی دیگر از مختصات گردشگری چک محسوب می‌شود. جشنواره‌های مختلف خیمه‌ شب بازی در نقاط مختلف کشور برپاست و حتی عروسک‌های این نمایش‌ها به‌یکی از سوغاتی‌های محبوب این کشور تبدیل شده‌اند.

در سفر به جمهوری چک، از موزه‌ها نباید غافل شد. صدها موزه در این کشور وجود دارد. به جز موزه‌های تاریخی، در چک از موزه اسباب بازی و عروسک گرفته تا موزه موسیقی به گردشگران خوشامد می‌گویند.

و در پایان، دیدار و بهره‌مندی از مراکز آرامش بخشی، ماساژ و آب گرم‌ها نیز در سفر به چک پیشنهاد می‌شود.

پراگ، که به پاریس شرق معروف است، شهری است با یک میلیون و 300 هزار شهروند که سنگفرش‌های معروف آن، سالانه شاهد 4میلیون و یک‌صدهزار گردشگر هستند. پراگ پس از شهرهای لندن، پاریس، رم، مادرید و برلین، ششمین شهر پرگردشگر اروپاست. این شهر یکی از معدود شهرهای اروپایی است که در جنگ‌های جهانی، بمباران هوایی جدی نداشته و به همین دلیل، آثار تاریخی و ابنیه آن تا حد زیادی سالم باقی مانده است، بنابراین در میان بناهای آن می‌شود آثار مختلفی را به سبک‌های نئوکلاسیک، گوتیک، رنسانس، باروک و آرنوو دید. بافت قدیمی شهر که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، بیش از هزار سال قدمت دارد. برای دیدن پراگ، بهترین روش، پیاده‌روی در کوچه‌های قدیمی این شهر است.

این قلعه بزرگ‌ترین قلعه جهان است که به همین دلیل در کتاب رکوردهای گینس ثبت شده است. به علاوه زیباترین و پربازدیدکننده‌ترین جاذبه گردشگری کشور چک نیز محسوب می‌شود. قلعه‌ای که محل اقامت خانواده سلطنتی چک بوده و اکنون کاخ ریاست جمهوری است. چک‌ها بازدید از قلعه پراگ را وظیفه هر توریست می‌دانند.

این قلعه سال 870 میلادی توسط شاهزاده بُریوژ (Borivoj) از خاندان پرمیسلید بنیان‌گذاری شده و در زمان چارلز چهارم گسترش یافته و کلیسای جامع سنت ویتوس (St. Vitus) به آن اضافه شده است.

کلیسای سنت ویتوس جایی است که مراسم تاجگذاری شاهان چک در آن صورت می‌گرفته است. قلعه آنقدر بزرگ است که به جز این کلیسا، سه کلیسای دیگر در آن وجود دارد. مهم‌ترین این کلیساها، کلیسای سنت جورج است که سال 920میلادی ساخته شده است. چیزی که در بازدید از قلعه پراگ نباید از دست داد، دیدن انواع مختلف معماری در هزار سالی است که قلعه در طول آن بنا شده است.

جالب است بدانید قدیس محافظ شهر پراگ، سنت ونسسلاس (St. Wenceslas) است. مقبره او در نمازخانه‌ای به نام نمازخانه سنت ونسسلاس داخل قلعه قرار دارد.

قصر تابستانی ملکه آنه در بخش شرقی باغ سلطنتی یکی از زیباترین قصرهای سبک رنسانس در اروپای مرکزی است که فردیناند اول به افتخار ملکه آنه در قرن 16 ساخته است. هرچند دیدن قلعه پراگ در عرض یک روز امکان‌پذیر نیست، اما تورهایی برای این کار وجود دارد که بخش‌هایی از قلعه را به گردشگران نشان می‌دهند.

درحال حاضر اصطبل‌های سلطنتی قلعه به گالری‌های هنری تبدیل شده‌ و نمایشگاه‌های هنری در آنها برگزار می‌شود.

در گالری تصاویر قلعه، نقاشی‌هایی که رودولف دوم جمع‌آوری کرده، به نمایش گذاشته شده‌اند. در میان این نقاشی ها به آثاری از روبنس و تی سین برمی خوریم. در بخشی از قلعه نیز تاریخ چک و قلعه پراگ به تصویر کشیده شده است.

یکی از جالب‌ترین نقاط قلعه و شاید پراگ، خیابان طلایی(Golden Lane) است که در زمان رودولف دوم، محله طلاسازها بوده و به همین خاطر، این نام را برای آن برگزیده‌اند. نویسنده معروف، فرانتس کافکا در زمان حیاتش مدتی در خانه شماره 22 این خیابان زندگی می‌کرده است. در حال حاضر این خیابان محلی است که تولیدکنندگان صنایع دستی و دیگر هنرمندان، آثارشان را در آنجا به فروش می‌رسانند.

مراسم تعویض نگهبان‌ها هم یکی دیگر از جاذبه‌های قلعه پراگ است. نگهبانان قلعه، رأس هر ساعت با مراسم خاصی تعویض می‌شوند که در ساعت 12 ظهر، تعویض نگهبانان با رژه همراه است.

رود ولتاوا (Vltava) از میان شهر پراگ عبور می‌کند و 18 پل روی این رود ساخته شده که معروف‌ترین آنها پل چارلز است. این پل یکی از زیباترین پل‌های جهان و قدیمی‌ترین پل شهر پراگ است. 10 متر عرض، 516 متر طول و 16دهانه دارد. این پل با 30 مجسمه به سبک باروک که قدیسان مسیحی، شخصیت‌های تاریخی و انجیلی را نشان می‌دهد، یادگاری از معماری قرن 18 اروپا محسوب می‌شود.

پل چارلز محل تجمع هنرمندان خیابانی است. از نقاشان گرفته تا نوازندگان و بازیگران تئاتر خیابانی در اطراف این پل دیده می‌شوند. جالب این‌که این هنرمندان انجمنی به نام انجمن هنرمندان پل چارلز نیز تشکیل داده‌اند. روز و ساعتی که برای بنیان‌گذاری پل انتخاب شده، داستان جالبی دارد. سنگ بنای این پل در روز 7 از ماه 9 سال 1357 و ساعت 31/5 گذاشته شده است که می‌توان آن را این‌طور نوشت: 1357-9-7531 از اتفاقات خبرساز این پل می‌توان به قتل نپموک اشاره کرد. در سال 1393 میلادی فردی به نام جان نپموک که حاضر نشد راز ملکه را به شاه بگوید، به دستور شاه از روی این پل به رودخانه انداخته شد. این شخص در قرن 18 به عنوان یکی از قدیسان مسیحیت شناخته شد و در جایی که به رودخانه انداخته شده بود، یک صلیب و 5 ستاره به یاد او قرار داده شد. مردم معتقدند کسی که دستش را روی صلیب بگذارد و انگشتانش را روی 5 ستاره آن، یکی از آرزوهای پنهانی‌اش برآورده می‌شود.

این ساعت که روی برج ساختمان شهرداری قدیم نصب شده است، نشان‌دهنده تکنولوژی پیشرفته چک و به‌کارگیری آن در هنر گوتیک است. آنچه گردشگران را جذب این ساعت می‌کند، اتفاقی است که بین ساعت‌های 9 و 21، رأس هر ساعت می‌افتد. در این ساعت‌ها، مجسمه یکی از دوازده حواریون مسیح بر پنجره بالای ساعت نمایان می‌شود. بعلاوه این ساعت، زمان را براساس 4 تقویم مختلف نشان می‌دهد.

مرکز اطلاعات گردشگری شهر پراگ نیز در ساختمان شهرداری قدیم واقع است.

آثار به جا مانده از یهودیان

جمعیت زیادی از یهودیان از قرون وسطی تا پس از جنگ جهانی دوم در چک زندگی می‌کرده‌اند و مهم‌ترین مرکز تجمع آنان شهر پراگ بوده است. هر چند فرهنگ یهودی در حال حاضر در پراگ قابل دیدن نیست، اما بازمانده‌های آن را می‌شود در مکان‌های مختلف مشاهده کرد. موزه‌ها، کنیسه‌ها، قبرستان‌های عجیب یهودیان، محله‌های یهودی‌نشین و یادمان‌های آنها یادآور فرهنگ و پیشینه این قوم است.

دومین شهر بزرگ چک و پایتخت سنتی منطقه موراویا بُرنو نام دارد. این شهر اقامتگاه سلطنتی خاندان پرمیسلید بوده است. جالب این‌که تفنگ‌هایی به نام برنو که سال‌ها در ایران استفاده می‌شدند، بین سال‌های 1924 و 1930 در کارخانه‌ای در برنو ساخته می‌شده‌اند. غیر از ایران این تفنگ‌ها بیشتر در چکسلواکی، ترکیه و چین استفاده می‌شدند. شماره حک شده اغلب این تفنگ‌ها به ترکی یا فارسی است.

این قلعه که بر فراز شهر برنو خودنمایی می‌کند، در قرن سیزدهم میلادی ساخته شده و در قرون 18 و 19 به سبک باروک بازسازی و تبدیل به زندان شده است. زندانی که بعدها به زندان ملت مشهور و از آن به عنوان مخوف‌ترین زندان سلسله هابسبورگ نام برده می‌شود.

قلعه در حال حاضر تبدیل به موزه شده و تاریخ قلعه و شهر برنو را می‌شود در آن دید. به علاوه می‌توان از اتاق‌هایی که به عنوان سلول‌های زندان از آنها استفاده می‌شده نیز بازدید کرد. قلعه با پارکی زیبا که منظره خوبی از شهر دارد احاطه شده است.

ژاله ابراهیمی