بودجه؛ اولویت اول توسعه گردشگری

در بین امور چهارگانه که در قوانین بودجه کشور لحاظ می‌شود، اعتبارات گردشگری در زمره امور اجتماعی و فرهنگی و در فصل فرهنگ و هنر، رسانه‌های جمعی و گردشگری قرار دارد.

در لایحه بودجه سال 1390 شاهد تغییر نه‌چندان مطلوبی در فصل فرهنگ و هنر و رسانه‌های جمعی و گردشگری هستیم، در حالی که سال گذشته رشد مناسبی را در این فصل شاهد بودیم و میزان رشد نزدیک به 41 درصد بود. اعتبارات این فصل با کاهش 8 درصدی از رقم 702‌/‌792‌/‌29 میلیون ریال در قانون بودجه سال 1389 به رقم 323‌/‌316‌/‌27 در لایحه بودجه سال 1390 رسیده است.

بودجه کل کشور در لایحه بودجه سال 1390 بالغ بر 6‌/‌5219 هزار میلیارد ریال است کــه نسبت به سال 1389 از رشدی معادل 41/7 ‌درصد برخوردار است.با مقایسه لایحه بودجه سال 1390 با قانون مصوب سال 1389 می‌توان گفت مجموع اعتبارات حوزه میراث فرهنگی و گردشگری 11/10 درصد رشد نشان می‌دهد. در این شرایط برای اعتبارات هزینه‌ای 10/62‌درصد رشد، برای اعتبار تملک دارایی‌های سرمایه‌ای 11/24درصد و در مورد اعتبارات ملی 10/43‌درصد و برای اعتبارات استانی 12/07‌درصد افزایش اعتبار در نظر گرفته شده است.

اگر به طور خاص بر اعتبارات بخش گردشگری نگاهی داشته باشیم باید گفت از مجموع اعتبارات حوزه میراث فرهنگی و گردشگری مبلغ 137906میلیون ریال به برنامه اکتشاف باستان‌شناختی و تاریخی ، 2/000/072 میلیون ریال به برنامه تامین، حفاظت و مرمت میراث غیرمنقول باارزش فرهنگی و تاریخی، 879/ 136 میلیون ریال به برنامه تامین، حفظ و مرمت اشیای باارزش فرهنگی و تاریخی،264/ 250 میلیون ریال به برنامه تشویق گردشگری داخلی، 1/714/043 میلیون ریال به برنامه توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز گردشگری، 000/ 125 میلیون ریال به برنامه جذب گردشگران ورودی به کشور، 078/ 107میلیون ریال به برنامه حفظ و نگهداری میراث ملی و 472/ 814 میلیون ریال به ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﮔﺴﺘﺮش ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻮزه‌ای اختصاص یافته است.نکته قابل تامل، کاهش 7 درصدی برنامه توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز گردشگری نسبت به سال گذشته است.

در این بین سهم سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از کل اعتبارات 2,677,657 میلیون ریال و سهم پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و شرکت توسعه ایرانگردی و جهانگردی هر یک به ترتیب 183,300 و 198,537 میلیون ریال است. همچنین در ردیف‌های متفرقه مبلغ 160000 میلیون ریال برای تامین آماده‌سازی و اداره موزه‌ها و ابنیه تاریخی در اختیار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قرار گرفته است.

برنامه پنجم توسعه بر حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی برای بهره‌برداری از طرح‌های حوزه گردشگری و صنایع دستی تاکید می‌کند.

هرچند برنامه تامین، حفاظت و مرمت میراث غیر‌منقول با‌ارزش فرهنگی و تاریخی، که به حوزه میراث فرهنگی مربوط است، انطباق نسبی با ماده11 قانون برنامه پنجم توسعه دارد. همچنین برنامه توسعه زیر‌ساخت‌های مورد نیاز گردشگری که یک ردیف اعتبار تملک دارایی سرمایه‌ای است، انطباق با مواد 11 و 12 قانون برنامه پنجم دارد و در جهت تامین زیر‌ساخت‌های لازم برای گردشگری و گردشگری مذهبی است. اما انتظار می‌رفت در لایحه بودجه بیشتر به مقوله گردشگری پرداخته شود.

گردشگری مقوله‌ای است که اعتبارات لازم برای گسترش آن را باید فراتر از یک دستگاه یا یک فصل در قانون بودجه دید. توجه به زیرساخت‌های عمرانی در مناطق گردشگری، یکی از مسائل کلیدی در جهت رونق این صنعت است که باید، هم در برنامه‌های سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و هم در بودجه سال 90 مورد توجه قرار گیرد.

در حقیقت با توجه به بین‌بخشی بودن صنعت گردشگری و بخصوص فعالیت‌های جهانگردی، دستگاه‌های دیگری به‌طور مستقیم و غیر‌مستقیم درگیر فعالیت‌های صنعت جهانگردی هستند که قوانین و مقررات حقوقی و قانونی برخی از آنها اثر قابل توجهی بر توسعه صنعت جهانگردی دارد.

بودجه سال 1390 با تاخیر فراوان که در نوع خود رکورد محسوب می‌شود، تقدیم مجلس شد. بحث‌های کارشناسی این بودجه سرانجام در سال 1389 به پایان نرسید و بررسی آن به سال 1390 موکول شد تا برای اولین بار در شرایط عادی مملکت شاهد باشیم که بودجه چند دوازدهمی را مجلس تصویب می‌کند و نمی‌تواند بررسی بودجه را در سال قبل به انتها برساند.

چگونگی تهیه و تدوین لایحه بودجه سال 1390 در انطباق با اهداف و احکام برنامه پنجم توسعه و نحوه آرایش اقدامات، عملیات و فعالیت‌ها در قالب فصول و برنامه‌ها در مقام اجرای برنامه پنجم اهمیت ویژه دارد و موجب شکل‌گیری شیوه و روند مورد انتظار در مدیریت منابع، نظارت، هدایت اهداف عملیاتی و ارزیابی رویکردها می‌شود. اما بودجه سال 90 به‌رغم رشد منابع نتوانست انتظارات کارشناسان را در بخش گردشگری برآورده کند.

در نهایت باید ببینیم با این ارقام و شیوه سرمایه‌گذاری، سهم کشور ما از گردشگری دنیا چقدر خواهد شد و سرمایه‌گذاران و مسوولان چگونه می‌توانند در این بازار رقابتی پاسخ بگیرند؟ موضوع بسیار مهم‌ در مورد چنین بخش‌هایی این است که برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری برای رونق گردشگری همراه با مدیریت صحیح باید با نگاه به سال‌های آینده همراه باشد.

دلارام شجاعی باغینی