نکوداشت یک قرن تلاش علمی

سازمان هواشناسی جهان (WMO) از بدو تاسیس تاکنون هر ساله جایزه‌ای را به یکی از مؤثرترین چهره‌های علمی در جهان در زمینه هواشناسی اعطا می‌کند. این جایزه ممکن است به خاطر یک فعالیت خاص از قبیل اکتشاف یک پدیده یا اختراع یک دستگاه به دانشمندی تعلق بگیرد و ممکن است دانشمندی را به خاطر مجموع فعالیت‌ها و خدمات او به این علم برای اعطای این جایزه برگزینند. این جایزه مهم‌ترین و معتبرترین جایزه علمی در زمینه هواشناسی در جهان است.

دکتر محمد حسن گنجی، مؤسس رشته جغرافیا در دانشگاه تهران ، مؤسس سازمان هواشناسی کشور بوده است. وی در طول 12 سال ریاست سازمان 5 ماه نیز رئیس منطقه سازمان هواشناسی جهانی در منطقه آسیا بوده و نقش بسزایی در پایه‌گذاری هواشناسی در سراسر آسیا ایفا کرده است. اگر بدانیم که هواشناسی ایران در حال حاضر نیز از پایگاه و اعتبار ویژه‌ای در جهان برخوردار است، به اهمیت و نقش دکتر گنجی در تأسیس این رشته و تربیت چندین نسل از متخصصان هواشناسی در ایران پی می‌بریم. او متولد سال 1291 در بیرجند است و تحصیلات عالی را در دارالمعلمین عالی تهران (۱۳۰۹-۱۳۱۲) به پایان رساند و تحصیلات خود را در انگلستان و آمریکا در رشته جغرافیا با تأکید بر اقلیم شناسی ادامه داد.

«من با دبیری در دانشگاه تهران شروع کردم و بعد از 13 سال استادیار این دانشگاه شدم، اولین کسی بودم که با تحصیلات عالیه جغرافیا به ایران برگشتم و در سال دوم تأسیس دانشگاه تهران همراه 2 نفر از همکارانم رشته جغرافیا را پایه‌گذاری کردیم.بعد از ما 6 نسل جغرافیدان در ایران تربیت شده است که من به نوعی پدربزرگ این جریان هستم. مدتی رئیس دانشکده و معاون دانشگاه تهران بودم و در دوران بازنشستگی هم دانشگاه بیرجند را تأسیس کردم.»

دکتر محمدحسن گنجی پس از انقلاب در دوران جنگ ایران و عراق مشاور وزیر دفاع بود. بیش از100 مقاله به فارسی و انگلیسی نوشت و 14 کتاب درسی به چاپ رساند. مهم‌تر از همه این ها انتشار کتابی با عنوان «جغرافیا در ایران از دارالفنون تا انقلاب اسلامی» است که داستان علم جغرافیا در کشور است.

علی محزون ‌/‌ جام‌جم